Vindication of Ecclesiastical Volume 3

EOdem anno, cum Fredericus Romanorum Imperator Terram sanctam Christianitati restituisset, & treugas decennales a Soldano Damasci impetratas, juramento hinc inde confirmasset, in die inventionis Sanctae Crucis, naves ascendit, ut transito mari Mediterraneo, reverteretur in terram suam. Sed quoniam audierat, quod a Johanne de Brennes in • idiae sibi parabantur (by the Popes procurement) in portubus cismarinis, inconsulte timuit applicare, & ne de ejus captione gauderent inimici illius; in tuto loco applicuit, praemissis exploratoribus suis, qui conduxerunt illum ad portum securitatis & salutis. Cum autem prosper in Sicilia applicuisset cum modico comitatu, audivit quod aemuli ejus jam castella multa subjugaverant, & municipia, & quod etiam per terras Imperii liberum haberent discursum, & debaccharentur multi Papae stipendiarii, affluentia pecuniae inaestimabilis saginati, cum non esset qui eis obviaret. Sed cum tandem ejus divulgaretur adventus, confluebant ad eum homines Imperii naturales, qui per fidelitatem ei fuerunt astricti. Quibus vallatus, & ex aliis adventantibus confortatus, audacter prorupit in hosts, & terras amissas ac castra cepit paulatim revocare.

The next year, Tempore quadragesimali, Imperator Romanus contra hosts suos ita invaluit; quod castra sua & jura omnia ad Imperium spectantia, potenter revocavit: quoscunque in castellis suis ex adversariis suis cepit, aut vivos excoriavit, aut patibulo suspendit. Johannes vero de Brennes, qui hostis ejus erat, & capitaneus post Papam, metuens incidere in manus illius, fugit in Gallias ad natale solum, cum stipendiariis suis quos Dominus Papa rapinis religiosorum ditavit, & praedis a pauperibus captis undecunque honoravit. Et sic mediantibus amicis & viris religiosis, statutae sunt treugae inter Dominum Papam, & ipsum Imperatorem, quousque in aliquam pacis formam convenirent. Afterwards, mense Augusti, Dominus Papa Gregorius, & Romanorum Imperator Fredericus, mediantibus utrorumque fidelibus & amicis, in concordiam convenerunt. Veniens enim Romam dictus Imperator, absolutus est: omnibus ad jura Imperii spectantibus ex integro revocatis. Comederunt ergo simul magnus Sacerdos & maximus Imperator, in palatio summi Pontificis per triduum: gaudentibus Cardinalibus & Potentatibus Imperii, de concordia tam desperata, & tam subito confirmata. Which yet afterwards brake forth into greater flames then before.

The Bishops and Clergy having given and paid so large a Tenth to the Pope, to support his Wars against the Emperor, to deprive him of his Imperial Crown and Rights, King Henry thought it but just, they should contribute towards his own Wars, to recover his own Rights in France; whereupon, Ad exactionem Regis, Archiepiscopi, Episcopy, Abbates, & Priores, per Angliam totam Regi eidem pecuniam dederunt non modicam, quasi per eam subtracta Patri suo jura posset revocare in partibus transmarinis.

The ungrateful, covetous, ambitious Bishops of Ireland, at this time usurping upon the ancient Rights of the Crown, by endeavoring to deprive the King of the custody of their Temporalties during their vacancy, and their Tenants of liberty to sue in the Kings Courts, without the Popes assent thereto; the King thereupon writ this Letter to the Pope, and sent command to his Proctors strenuously to maintain his right, against these encroachments.

DOmino Papae salutem: Quociens nova nos perurgent negotia quae sedis Apostolicae requirunt aminiculum, totiens ad ipsam sub cujus protectione securi consistere debemus, sicut speramus, confugere necesse habemus. Cum igitur in grave praejudicium nostrum et Regiae dignitatis laesionem qua praedecessores nostri Regis Angliae usi sunt et gavisi, jam contendant Episcopy de terra nostra Hiberniae, ea nos libertate privare, qua nos et praedecessores nostri soliti sumus Episcopis Hiberniae decedentibus, Episcopatuum suorum quamdiu vacaverint habere custodiam; Et quod eorum tenentes de caetero de placitis quae per Literas nostras deduci et terminari solent, a Curia nostra Justitiam non requirant: Et ad hoc impetrandum contra nos specialiter Episcopum Limer. destinaverint, vel destinare proposuerint, ad Curiam Sanctitatis vestrae; supplicamus attentius et devote, quatenus per alicujus suggestionem aliquid contra nos impetrare volentis nihil statui permittatis aut concedi, quod jura nostra laedat, aut potestate solita in hac parte nos destituat. Taliter preces nostras exaudientes quod contra persequentium nos machinamenta sub alis tuitionis vestrae indempnes consistere gaudeamus. Teste Rege apud Hereff. Vicesimo die Maii.

Et mandatum est, Magistro R. de Cantilupo, H. de Nafford, Abbati de Cliva, & Alex. de Bassingburne, quod haec contra Regem in Curia volentibus impetrare, viriliter resistant. Ita quod ex hoc eorum fidelitatem & discretionem debeat habere commendatam. Teste ut supra.

The Pope every year more and more encroaching and presuming on the King, not content with the Tenth he had granted him the year before, and the Kings necessities for monies, presumed to importune him by his Letters to bestow an Annual Pension of 40. Marks upon a Citizen of Naples, (most likely a Broker for the Pope in England ) pretending it would be for his advantage; which the King denying by reason of his poverty and Wars, excused himself to the Pope in this modest manner, why he could not gratify him in this request.

DOmino Papae salutem, & debitam Patri reverentiam: Transmissas nobis Sanctae Paternitatis vestrae Literas quibus pro Nobili Cive Romano Neapol. nos rogas • is ut in redditu annuo Quadraginta Marcarum, certis loco & termino praecipiendo ei providermus, omni qua decuit reverentia recepimus & honor. Satis quidem ex earundem Literarum continentia attendimus cum Civis praedictus de Nobilioribus & potentioribus urbis existat, non modicum per se ac suos nobis possit fructuosus existere; & ea ducti ration nostri gratiae, potius nostrum quam ipsius Civis commodum respicientes, preces hujusmodi pro eo nobis duxistis porrigendas. Verum cum occasion guerrae nostrae quam nuper in partibus habuimus transmarinis, & ob causas alias varias tot & tantis Militum stipendiis fuerimus honorati, quod & hiis quibus ad praesens obligati sumus, vix respondere sufficiamus: Licet preces ac monita vestra parati simus humiliter ac devote pro viribus nostris sicut decet effectui mancipare, in persona memorati Civis, quod aegre ferimus, vos exaudire non valemus, unde Sanctitatem vestram, ea quae possumus affectione rogamus, quatenus id aures Sinceritatis vestrae non offendat, aut aliquatenus vobis displiceat, si faciente insufficientia nostra excusationem hujusmodi vobis praetendamus. Certi enim sumus indubitanter & firmiter credimus, quod si statum & honos obligationis nostrae attenderetis, nobis compateremini, qui nobis specialiter in hujusmodi honoribus providere tenemini, & ad nos ex • onorandos patrocinium vestrum impenderetis & consilium. Teste meipso apud Westmonasterium, xviij. die Aprilis.

How ready the Bishops were to comply with the Pope in his unreasonable Exactions and Tenths, without resistance, you heard before; how obstinate and averse they then were to supply the Kings necessities; and demands of Aydes in Parliament, and to stand upon every Punctilio of their pretended Privileges, even when the Barons, Laity, and inferior Clergy supplied him, this passage will inform us.

ANno Domini 1231. vii. Calendas Februarii, convenerunt ad colloquium apud Westmonasterium, Rex cum Praelatis, & aliis Magnatibus Regni; ubi exegit idem Rex Scutagium, de quolibet Scuto tres Marcas ab omnibus qui Baronias tenebant, tam Laicis, quam Praelatis. Cui Richardus Cantuariensis Archiepiscopus, (though made Archbishop by the Kings extraordinary solicitation at Rome on his behalf, to his great expense and prejudice) et quidam Episcopy cum eo audacter resistentes dixerunt, Quod non tenentur viri Ecclesiastici judicio subjici Laicorum, cum absque illis concessum fuisset Scutagium in finibus transmarinis. Tandem vero, post multas hinc inde disceptationes, negotium, quantum ad Praelatos reclamantes pertinebat, usque ad quindecim dies post Pascha dilationem accepit. Omnes alii, tam Laici, quam Clerici, ac Praelati; favebant Regiae voluntati.

How insolently this ungrateful Arch-prelate demeaned himself towards the King, by endeavoring to deprive him of the Rights of his Crown, in Wardships, in Excommunicating his chief Justice, and all other his Officers that executed his legal commands, and preserved his Royalties in Wards Lands, after a legal satisfactory answer given him by the King, and appealing to Rome against the King, even in a Temporal case of Wardship, to his trouble and vexation, (whither he sent Proctors to defend his Right against this encroachment) and in going personally to Rome without the Kings License, there complaining to the Pope against the King and his chief Justice, of things wherein the Pope had no Jurisdiction, to enthrall the King and all his Officers of Justice to his own and the Popes arbitrary wills; these passages will discover.

PEr idem tempus, Richardus Cantuariensis Archiepiscopus, ad Regem veniens, conquestus est de Huberto Justiciario; quod Castellum de Tunebruge, cum villa & pertinentiis ejus, & alias quasdam terras Gileberti Comitis de Clare nuper defuncti, quae ad jus suum & Ecclesiae Cantuariensis spectabant, unjust detinebat. Unde idem Comes sibi & antecessoribus suis ipse & praedecessores sui ad recognitionem & homagium tenebantur. Qua de causa Regem rogavit, ut custodiam dicti Castelli cum pertinentiis sibi restitueret, & jura Ecclesiae Cantuariensis conservaret illaesa. Ad haec respondens Rex, dixit, Comitem praefatum de se tenere in capite; & vacantes custod as Comitum, & Baronum, & eorundem Haeredum, ad suam Coronam, usque ad aetatem legitimam, pertinere: unde sibi licere proposuit, tales custodias cui voluerit vendere vel confer. Archiepiscopus vero, cum aliud responsum habere non potuit, excommunicavit omnes invasores possessionum praedictarum, et omnes, praeter Regem, (it was well he was excepted) qui cum eis communionem haberent. Et tam pro his quam aliis de causis Romam profectus; jus suum & Ecclesiae suae prosequi maturavit. Rex vero e contra, ut causam suam prosequeretur, Magistrum Rogerum de Cantelu Romam, cum aliis quibusdam nunciis destinavit.

VEnit hoc tempore ad Curiam Romanam Richardus Cantuariensis Archiepiscopus, & in praesentia Domini Papae proposuit haec quae sequuntur. Conquestus est in primis de Rege Anglorum, quod solummodo omnia Regni; negotia per consilium Huberti Justiciarii, aliis spretis Magnatibus, disponebat. Item, de Justiciario proposuit, quod habeat uxorem, cujus consanguineam prius habuerat sibi matrimonio copulatam: et quod jura Ecclesiae Cantuariensis invaserat, et unjust detinebat. Proposuit etiam, quod Episcopy quidam ejus Suffraganei, neglecta Pastorali cura, sedebant ad Scaccarium Regis, Laicas causas ventilantes, (and was not the Kings cause of Wardship such, for which he appealed to the Pope?) & judicia sanguinis exercentes. Item, conquestus est, quod Clerici beneficiati, & infra sacros ordines constituti, plures habebant Ecclesias, quibus adnexa fuerat cura animarum: & quod insuper, sicut Episcopy, ab ipsis trahentes exemplum, curis saecularibus, & Laicorum se judiciis immiscebant. His au: tem & consimilibus, coram Papa propositis, petiit, ut talibus limam correctionis excessibus adhiberet. (The later being worthy redress, were annexed only to countenance the former complaints against the King and Hubert, which else would have seemed harsh.) Cumque haec omnia Dominus Papa diligenti studio intellexisset, & vidisset, quod universa quae proposuerat Archiepiscopus, justitia fuerant & ration subnixa: jussit incontinenti, quatenus Archiepiscopi negotia, sive petitions, expedirentur, justitia mediante. Proposuerunt autem in contrarium Clerici Regis, pro ipso Rege et Justiciario multa inaniter allegantes: sed parum vel nihil profecerunt, Quia, ut breviter dicatur, favor Archiepiscopi quicquid petiit, impetravit. (Such was the Popes partiality, that this Prelate in a bad cause, could over-balance his own King in a just one, that concerned his Royalties.) Erat namque staturae elegantissimae, facundiae, admirabilis, scientia, & moribus incomparabilis; & allegavit pro eo, causa justa & favorabilis. (But observe God's justice on this ungrateful, treacherous, usurping Prelate, when he had accomplished his designs against the King, he was presently taken away by sudden death, before his return to reap the fruits of his conquest.) Archiepiscopus igitur Cantuariensis Richardus, cum expletis negotiis suis omnibus pro voluntate sua, repatriare maturavit, apud S. Gemmam, in domo fratrum minorum, tertia dieta citra Romam, diem clausit obiter supremum, iii. Nonas Augusti. Et sic ipso expirante, expirabant cum eo negotia impetrata. De quo hoc mirabile accidit, quia cum Pontificalibus, sicut moris est, corpus defuncti sepeliendum insigniretur; de nocte venerunt homines illius Patriae, qui haec omnia oculo fascinante inspexerant, aperuerunt de nocte sepulchrum, cupientes ut annulum & alia insignia Episcopalia fruerentur, nulla vi vel ingenio id potuerunt. De quo, non tamen signato, propositum consummare nequiverunt, recesserunt confusi, & pectora sua, in quibus scelerata corda latitabant, percusserunt. It had been well this Archbishop too had repented him of his oppositions against his Sovereigns Prerogative before his death, whose Crown, or chief flower of it (Wardships) he endeavored to pull off whiles alive.

The Pope upon the death of this Archbishop (having deprived the King and Monks of their rights in the election of two Archbishops before, by the Kings and their mutual differences) endeavored now to wrest the power out of both their hands in the election of a third, in whose election they both concurred to prevent his feared Usurpation, as this History will demonstrate.

DEfuncto, ut dictum est, Richardo Cantuariensi Archiepiscopo, decreverunt Monachi Cantuariae Radulphum de Nevilla, Cicestrensem Episcopum, sibi in Praesulem postulare, qui erat Regis fidelissimus Cancellarius, et inconcussa columna veritatis, singulis sua jura, praecipue pauperibus singulis, juste reddens, & indilate. In multis Regni perturbationibus stance direct; non arundo quolibet vento agitata, nec declinans ad dextram vel sinistram. Constanter igitur petierunt eum Monachi memorati quasi dignissimum & idoneum Ecclesiae suae approbatum defensorem, potentem verbo & opere, ut foeliciter Beato Thomae succederet assimilatus, qui de Cancellario factus est Archiepiscopus. Facta igitur rite electione, praesentaverunt eum Regi viii. Calend. Octobris. Quem Rox gratanter, quantum ad se pertinebat, acceptans, de maneriis et rebus aliis ad Archiepiscopatum adjacentibus, illum protinus investivit: (before his approbation by the Pope, or consecration here.) Et Monachi Romam profecturi, ad electum suum venientes, petierunt ab illo auxilium ad expensas itineris & servitium Curiae Romanae, & si qua sunt similia. Sed ill sentiens in animo, illud non penitus carere scrupulo simoniae ac ambitionis, plane affirmavit, quod propter hoc eis nec obolum unum donaret, manus tendens in coelum, & dicens: Domine Deus omnipotence, si vocandus sum, licet indignus, ad Archipraesulatus officium, fiat hoc te disponente. Si autem in hac sollicitudine Cancellariae, ne • non minoris officii, cui assignor Regno & populo tuo sum necessarius, non recuso laborem, fiat voluntas tua. Monachi vero, viri constantiam potius, quam rebellionem in hoc verbo pensantes, non ideo minus Romam profecti, electionem sive postulationem factam, petierunt a Papa, ut authoritate sua confirmaret. Dominus itaque Papa, facta, ut dicitur, a Magistro Simone de Langetuna diligenti inquisitione de persona postulati, respondit, illum Curialem esse, & illiteratum, rapidum in verbo, ac festinum: & quod durius est, si ad illam dignitatem promoveretur, moliri volentem, ut anhelante ad hoc Rege, cum toto Regno juvante, excuteret Angliam de sub jugo Domini Papae et Curiae Romanae, qui eidem tenetur sub tributo, ut soluto vinculo tributi, quo irretivit eam Rex Johannes, solita Deo et Ecclesiae Sanctae serviret libertate. Et ad hoc vellet usque expositionem capitis decertare, innixus juri et appellationibus Stephani Cantuariensis Archiepiscqpi, quas fecit solenniter idem Stephanus ante Altare Sancti Pauli, in Ecclesia Cathedrali Londinensi, cum redderet Coronam Angliae memoratus Rex Johannes in manus Legati, conficiens scriptum toti mundo execrabile. Papa autem his auditis sermonibus, Radulphi postulationem infirmavit, nulla • ue indicta causa pronunciavit ixritum. Sic volo, sic • u • eo, stet pro ration voluntas. Monachorum postulatione cassata, concessit Papa, ut Conventus Cantuariensis alium Archiepiscopum, ac ta • em eli • erent, qui sibi esset pastor animarum salubris, et Ecclesiae utilis Anglicanae, et Romanae fidelis ac devotus. Monachi igitur domum reversi, Conventui retulerunt, quomodo fuerant a suo de • ider •• defraudati. This was a very high Usurpation and affront to the King, to reject this Archbishop duly and unanimously elected by the Monks, and approved by him, only because he was faithful to the King and Kingdom, and likely to prove an Enemy to the Popes usurped Interest; therefore they must elect one faithful and devoted to the Church of Rome, though treacherous to the King and Kingdom.

The Monks hereupon petitioned the King to grant them his License to proceed to a new Election, according to the Popes mandate directed to them; in which Papal mandate the King perceiving some clauses prejudicial to the Rights of his Crown, issued out this memorable Prohibition to the Monks of Canterbury, not to do anything prejudicial to the Rights of his Crown, nor to elect any person Archbishop without his special License, nor to send any Monks to Rome, by the Popes command, to elect an Archbishop there.

REX, dilectis sibi in Christo Priori & Conventui Ecclesiae Christi Cantuariensis, salutem in Domino. Cum ex parte vestra accessissent ad nos quidam Monachi vestri, petentes a nobis licentiam eligendi, ostendentes etiam nobis mandatum Apostolicum vobis directum de electione vestra infra certum tempus celebranda, Nos praedictum mandatum diligenter inspicientes, quaedam in ipso contenta perspeximus, per quae quibusdam casibus contingentibus, nobis et juri nostro possit praejudicium generari. Hinc est quod vobis mandamus district inhibentes, quatenus occasion praedicti mandati vobis directi, nihil in praejudicium nostrum vel juris nostri attemptare curetis; et praecipue si contingat vos mittere aliquos de vestris ad Curiam Romanam cum potestate eligendi; quod ibi nullam electionem celebrent licentia prius a nobis non petita: cum hoc manifest in praejudicium, (sit) tum juris et privilegii nostri, quam possessionis nostrae per consuetudinem hucusque approbatae et optentae. Appellamus etiam ne quid contra praemissa in nostri praejudicium attemptare curetis. Et ad innovandam appellationem nostram coram vobis Magistrum R. de Cantilupo, latorem praesentium procuratorem nostrum constituimus. Teste meipso apud Lamph. Undecimo die Marcii.

The Monks in pursuance of this Prohibition, by the Kings License, elected John their Prior Archbishop, Conventus Cantuariensis elegerunt J. Priorem suum in Archiepiscopum & Pastorem animarum suarum. Qui cum esset Regi praesentatus, & ab eo receptus, profectus est Romam, ut electionem rite factam, impetraret à seed Apostolica confirmari: whom the King by these his Letters Patents approved, desiring the Pope to confirm him, and likewise made new Proctors in the Court of Rome concerning this Election.

DOmino Papae salutem. Reversis nuper in Angliam Nunciis Ecclesiae Cantuariensis a Curia Romana, negotio pro quo sedem Apostolicam adierunt infecto. Prior et Monachi ejusdem Ecclesiae iterato petierunt a nobis licentiam eligendi, optentaque gratanter a nobis licentia, Subprior et Conventus Ecclesiae memoratae, dilectum nobis I. Priorem suum unanimiter in Patrem sibi elegerunt, et Pas • orem. Cumque ipsum nobis praesentassent, electioni de eo factae tanquam de viro provido et honesto, Regium assensum praebuimus et favorem. Idque Sanctitati vestrae duximus significandum, rogantes quatenus favorabiliter, quod vestrum est in hac parte exequi dignemini. In cujus, &c. Teste Rege apud Merleberg. Vicesimo secundo die Martii.

REX, omnibus ad quos praesentes Literae pervenerint, salutem. Sciatis nos dilectos & fideles nostros P. Sarracen. & Petrum Grimbald, constituisse procuratores nostros ad impetrandum & contradicendum in Curia Romana, vel eorum alterum si ambo ad hoc interesse non possint. In cujus, &c. dur. usque ad festum Sancti Michaelis. Anno, &c. xvi. Teste meipso apud Westmonasterium, Vicesimo quinto die Aprilis.

The King to promote his affairs the better in the Court of Rome, where they of late miscarried though never so just, granted Annuities to some Cardinals, to obtain that justice from them by such Pensions, which he could not procure without them, whereof take this one president, recorded with the two preceding Patents.

REX, concessit Reinero titulo Sanctae Mariae in Cosmedin. Diacono Card. xx. Marc. singulis annis, ad festum Sancti Michaelis, percipiendas ad Scaccarium Regis, donec ei in competenti beneficio Ecclesiastico providerit. Teste Rege apud Westm. xxvij. die Aprilis.

But yet all this would not prevail against the Popes particular design to dispose of the Archbishopric of Canterbury to one of his own creatures, by vacating this second election as well as the first, though unanimously and canonically made by the Monks, and assented to by the King, and the person elected void of any just exceptions the Pope could take against him, against whom he yet thus arbitrarily proceeded.

VEnit eodem tempore Romam Prior Johannes, electus Cantuariensis, in hebdomada Pentecostes. Et cum Literas suae electionis Domino Papae exhibuisset, praecepit Magistro Johanni de Columna, & aliis quibusdam Cardinalibus, ut examinarent illum, si dignus esset ad culmen hujusmodi promoveri. Qui cum examinassent per triduum electum illum, in decem & novem, ut dicitur, articulis diligenter; protestati sunt coram Domino Papa, se causam in ipso legitimae recusationis non invenisse. Veruntamen visum est Domino Papae in electo memorato, quod nimis esset senex et simplex, et ad tantam insufficiens dignitatem. Et cum persuassisset ei, ut cederet, electus humiliter factae electioni renunciavit, et licentiam petiit repatriandi. Tunc Papa, (cujus sola voluntas vim legis habuit) concessa licentia, Monachis ipsis praecepit, ut alium talem eligerent, cui onus suum communicare, et curam posset committere pastoralem.

Hereupon the Monks proceeded to a third Election, Tertio itaque, J. cognomento Blundus, Clericus apud Oxford. in Theologia stu • ens, ac legens, in Archiepiscopum Cantuariensem electus est. Qui à Rege susceptus, cum Monachis quibusdam Cantuariensibus Romam profectus est, ut electionem suam confirmari • a seed Apostolica impetraret. But this third person, though duly elected and approved by the King, sped no better then the other two elected, being cashiered by the Pope, as our Historians thus relate.

PEr idem tempus cassatus est Magister Johannes Blundus Cantuariensis electus. Divulgatum quidem erat Romae, quod post electionem suam acceperat ex dono Petri Wintoniensis Episcopy Mille Marcas argenti; praeter alias Mille Marcas, quas eidem Johanni crediderat, ut promoveretur: unde constat manifest quod magis ei nocuit quam profuit familiaritas Episcopy memorati. Scripsit etiam idem Episcopus Imperatori, ut suas partes interponeret, circa promotionem praedicti Johannes versus Papam: unde Papa perpendens notam Symoniae & ambitionis, dixit in cord • uo illud Ovidianum:

Et stricto supplicat ense potens.

Unde cor Domini Papae non erat been cum eo. Praeterea confessus fuerat Romae idem Johannes, ut dicitur, quod duo habebat beneficia; quibus cura annexa fuit animarum, contra statuta Concilii generalis; qua praesumptione, quia carebat dispensatione, creditor reprobatus; licet allegatum fuerit contra, quod ea possederat ante Concilium. (You see the reason of vacating these Elections in the Popes ensuing words,) Sed quoniam jam cassatis tribus Ecclesiae Cantuariensis electis, praefata fuit diu Ecclesia a pastore viduata, similis facta Sarae uxori Tobiae, & filiae Raguelis, tot viris viduatae; dedit Monachis, qui cum electo cassato venerant, potestatem eligendi Magistrum Edmundum, Ecclesiae Sarisburiensis Canonicum: (which himself alone had pitched upon, and recommended to them) virum honestae conversationis, & been literatum, in Pastorem animarum suarum. Cui etiam Pallium transmisit, ne tanta sedes Metropolitana a Pastore diutius frustraretur. Monachi Cantuarienses vero qui Roma fuerant, nec ipsum Edmundum, instant ne Papa quidem, nec alium quemlibet, nisi de consensu Regis et Conventus sui recipere decreverunt. Papa enim tanquam ex taciturnitate Monachorum, qui aperte contradicere non audebant electo, transmisit Pallium, quo ductus in absentem, peregrinum et ignotum motu haud scimus ex historiis, (writes his Successor Matthew Parker ) but no doubt some golden or silver spring was the true cause of this extraordinary Papal favor, and collating of him to this Archiepiscopal See, without any further election by the Monks that I can find; About a year after he was consecrated at Canterbury, (most probably by the Kings consent, he being present at his consecration) thus related by our Historians.

EOdem anno, (1234. 18. H. 3.) in Ecclesia Christi Canturiae consecratus est Aedmundus ejusdem Ecclesiae electus, a Rogere Londinensi Episcopo, in Archiepiscopum Cantuariensem, Dominica qua cantatur, Laetare Jerusalem, quae tunc fuit quarto Nonas Aprilis; praesente Rege, cum xiii. Episcopis. Et eodem die Missam cum pallio, quod caute ei de curia Romana Simon de Legro, ejus Ecclesiae monachus, detulerat, solemniter celebravit.

This See continued void above 3. years after Richards death, by reason of this Popes vacating three successive due elections to it, to make way for Edmund, recommended to it by himself, without the Kings or Monks consent, who by the Popes vacating their 3. former elections without any right ground, but his own Papal pleasure, found it bootless to withstand his consecration, after the Pope had nominated him Archbishop and sent him a Pall as an earnest of its fruition, in despite of King or Covent.

Now I return to my Chronological method interrupted by these treble elections, to make them more intelligible and entire.

Anno 1232. The King in a Parliament at Westminster, demanding an Ayde to pay his debts incurred by his Wars: Praelati Regi respondentes, dixerunt; quod Episcopy multi & Abbates, qui vocati erant, non fuerunt praesentes, & sic petierunt inducias, quousque ad diem certum possent omnes pariter convenire. Praefixus est itaque dies, a quindecim diebus post Pascha: ut omnibus congregatis, tunc fieret quod erat de jure faciendum. They being backwards to supply the King, though overcomplyant to the Popes exactions.

This Popes, his Legates, and Agents usurpations, by exactions, Provisions, disposing Churches to aliens, and other Innovations, at this time became so intollerably oppressive, tyrannical to all sorts of people in England, that by several Letters of complaint dispersed against them, there was stirred up a general commotion and opposition against them throughout England, thus Recorded by Mat. Paris.

SUborta est hac tempestate in Anglia maxima rerum perturbatio, immo ut verum fateamur, indiscreta praesumptio, propter Romanorum Insolentiam Clericorum; quae tam nobiles Regni, quam ignobiles, ad temerariam compulit ultionem sicut in subscriptis expressum continetur. Tali Episcopo & tali Capitulo, universitas eorum, qui magis volunt mori, quam a Romanis confundi, salutem. Qualiter circa nos, et alias personas Ecclesiasticas Angliae, hactenus se habuerint Romani et eorum Legati, vestram non dubitamus latere discretionem; beneficia regni suis, secundum quod eis placet, conferendo, in vestrum, et omnium aliorum regni intollerabile praejudicium et gravamen. In vos etiam & coepiscopos vestros aliasque personas Ecclesiasticas, ad quos collatio beneficiorum pertinere dinoscitur, quod magis dignum est pro confusion notari, suspensionis sententias fulminando, ne alicui de regno beneficia conferatis, donec quinque Romanis nec dum proprio nomine nominatis, imo, nato Rumfridi, et nato talis et talis, in singulis Ecclesiis vestris per totam diocesin sit provisum, unicuique eorum in redditu centum Librarum. Alia etiam gravamina quam plurima tam laicis et magnatibus regni super advocationibus suis, et eorum eleemosynis, ab eis et antecessoribus suis datis in Pauperum regni sustentationem, quam Clericis et aliis viris religiosis regni, super rebus et beneficiis, inferendo. Nec praemissis contenti, ad ultimum a clericis regni beneficia quae obtinent, ut ea Romanis conferant, non secundum quod decet, sed sicut eis placet, auferre volentes in eis, illam intendunt prophetiam adimplere: Spoliaverunt Aegyptios, ut ditarent Hebreos, multiplicando Gentem suam, non magnificando laetitiam. Sic dolorem dolori nobis et vobis omnibus accumulando, ut melius nobis videatur mori, quam vivere sic oppressi. Vnde licet grave sit nobis contra stimulum calcitrare, tamen quia qui nimis emungit, elicit sanguinem, nos severitatem eorum animadvertentes, qui ab initio tanquam advenae sunt ingressi Romam, nunc autem nos non tantum judicare, sed etiam condemnare intendunt, allegantes onera importabilia, quae nec in se, nec in suos digito movere volunt. De communi consilia magis eligimus, licet tarde, resistor, quam eorum oppressionibus intolerabilibus amplius subjacere, seu majori subjici servituti. Hinc est quod vobis mandamus, district inhibentes, quatenus cum nos Ecclesiam, Regem similiter et regnum nitamur a tam gravi jugo servitutis eripere, circa eos qui de Romanis vel eorum Redditibus se intromittunt, nullas partes vestras interponere praesumatis, pro certo scituri, quod si hujus mandati, quod absit, extiteritis transgressores, quae vestrae sunt incendio subjacebunt, et poenam, quam Romani incurrent, in personis, vel possessionibus vestris indubitanter incurretis. Valete.

ITem religiosis & aliis, qui habent Ecclesias Romanorum ad firmam, universitas praedicta salutem. Cum post innumerabiles confusiones et infinita gravamina, quae Romani, ut scitis, Regno Angliae inflixerunt ad praesens; in praejudicium Regis et Magnatum regni, circa advocationes Ecclesiarum suarum, et eorum Eleemosynas qui Clericos regni spoliare nituntur beneficiis suis, ut ea Romanis conferant, in majorem regni, et nostri confusionem, de communi consilio magnatum elegimus, licet tarde, resistor, quam eorum oppressionibus intolerabilibus de caetero subjacere, et eos per subtractionem beneficiorum suorum per totum regnum, quod aliis intendebant infer, sic arctare, ut a regni molestatione desistant. Hinc est quod vobis mandamus, district injungentes, quatenus de firmis Ecclesiarum, sive de redditibus camerarum quas de Romanis habetis, vel debetis eis, de caetero non respondeatis. Sed dictas firmas et redditus habeatis paratos incrastino Dominicae, qua cantatur, Laetare Jerusalem, procuratori nostro literatorio a nobis ad hoc dato: Abbates scilicet et Priores, in eorum Monasteriis: a lii vero Praesbyteri, et Clerici, vel laici, ad proprias Ecclesias tradituri. Pro certo scientes, quod si hoc non feceritis, quae vestra sunt incendio subjacebunt, et nihilominus periculum, quod Romanis imminet in personis imminebit valete. His ita gestis, praedicta universitas misit per milites & Ministros literas has, novo quodam sigillo signatas, quo sculpti erant duo gladii, & inter gladios scriptum erat, Ecce gladii duo hic; in modum citationum ad Ecclesias regni cathedrales: ut si quos invenirent contradictores, juxta quod provisum fuerat punirent eos.

PER id tempus, 16. Cal. Januarii habitum est apud sanctum Albanum ingens Consistorium Abbatum, Priorum, Archidiaconorum, cum fere tota Nobilitate regni Magistrorum & Clericorum: qui omnes ad hoc convenerunt per Mandatum Domini Papae, ut celebrarent divortium inter Comitissam Essexiae, & virum suum; si ratio id dictaret. In crastino autem, Consistorio soluto, cum singuli redirent ad propria, Clericus quidam Romanus, nomine Cincius, qui Ecclesiae sancti Pauli Londinensis erat Canonicus, per praedictam universitatem, (ut creditor) non longe a villa sancti Albani captus est, & abductus a viris armatis, & capitibus velatis. Sed Magister Johannes Florentius Norwicensis Archidiaconus, qui huic consistorio affuit, ab hac captione evasit; & ad urbem Londoniensem fugiens, delituit ibidem multis diebus. Cincius vero post quinque septimanas, crumenis (ut dicitur) evacuatis, ad urbem Londinensem sanus & incolumis est reductus.

ANno Domini 1232. Rex Anglorum Henricus fuit ad Natale apud Wintoniam Cui Petrus ejusdem urbis Antistes necessaria omnia procuravit; & festiva tam Regi, quam suis exhibuit indumenta, cum donativis. In illis autem diebus natalitiis distracta sunt horrea de Wingham cujusdam Romani ditissima, per praedictam universitatem, ut creditor, a paucis armatis servientibus & capitibus velatis. Procurator vero illius Ecclesiae & custos, cum talem violentiam inspexisset, venit ad Vicecomitem regionis; & de violata pace Regis, & injuria Domino suo illata ei patenter ostendit. Ac Vicecomes mittens ad locum ministros suos cum militibus quibusdam vicinis, jussit inquiri, quidnam hoc esset. Venientes quoque ad horrea Milites memorati, invenerunt homines illos armatos & sibi penitus ignotos, qui jam ex maxima parte horrea evacuaverant, & bladum bonis conditionibus & ad commodum totius provinciae vendiderant; sed & Pauperibus charitative petentibus ex animo conferebant. Milites vero qui advenerant, cum interrogassent eos; unde essent, qui pacem Regis offender, & talia facere praesumebant? illi continuo milites seorsum vocantes, ostendebant Literas Regis patentes adulterinas & sophisticas, prohibentes ne quis eos praesumeret impedire. At milites hoc audientes, tam ipsi quam alii, qui advenerant, pacifice recesserunt. Sicque infra dies quindecim distractis omnibus, armati illi de loco recesserunt, loculis plene refertis. Tandem cum haec violentia ad notitiam Rogeri Londonensis Episcopy pervenisset, convocatis Decem Episcopis in Crastino beatae Scholasticae Londoniis in Ecclesia beati Pauli, omnes hujus violentiae authors Anathematis sententia percussit; involventes etiam illos, qui in Cincium, Londinensis Ecclesiae Canonicum, manus injecerant violentas, cum universitate praedicta, & illis omnibus qui fecerunt sigillum & literas suprascriptas. So much did these Bishops comply with the Pope out of fear and flattery, to enslave themselves, our Church and Realm, to the Tyrany and Rapines of these Romish Harpyes, whom the people still persecuted and spoiled notwithstanding this excommunication. For

EOdem Anno distracta sunt horrea Romanorum per totam fere Angliam a viris quibusdam armatis, et adhuc ignotis, bonis conditionibus, et ad commodum multorum. Et opus, licet temerarium, in solennitate Paschali inchoantes, sine contradictione et libere, quod inceperant compleverunt. Largas eleemosynas advenientibus distribuebant egenis, et quandoque nummos inter paupers seminantes, eos colligere hortabantur. Delituerunt clerici Romani in Abbatiis, de injuriis sibi illatis murmurare non audentes: quia elegerunt potius res suas amittere, quam puniri sententia capitali. Erant autem hujus temeritatis auctores viri quasi quater viginti, & quandoque minus, qui magistrum habentes Willielmum quendam cognomento Witham (sive Robertum de Thinge, militem & virum generosum, sed sic palliatum) ejus omnia obtemperabant praeceptis. Sed cum post modicum tempus haec quae facta fuerant, ad summi Pontificis notitiam pervenerunt, indignatus est valde; & misit literas ad Regem Anglorum mordaces nimis, & increpatorias, quod tales in regno suo fieri permisit rapinas viris Ecclesiasticis: non habens respectum ad sacramenta quae juraverat tempore Coronationis suae, non solum de pace Ecclesiae manutenenda, verum etiam de recta Iustitia tam clericis quam laicis conservanda. Mandavit igitur in eisdem literis Regi, sub poena excommunicationis et Interdicti firmiter praecipiens; quatenus diligenti facta inquisitione, si quos hujus violentiae inveniret auctores, tam graviter puniret obnoxios, ut ex poena illorum caeteris metum incuteret et terrorem. Dedit etiam Petro Wintoniensi Episcopo, & Abbati Sancti Edmundi, per literas in mandatis, ut in Australi parte Angliae, facta inquisitione diligenti, quoscunque hujus rei invenirent culpabiles, tam diu denunciarent eos excommunicatos, quousque Romam venirent a seed Apostolica absolvendi. Similiter in parte regni Aquilonari, Archiepiscopo Eboracensi, Episcopo Dunelmensi, & Johanni natione Romano & Eboracensi Canonico, idem Papa eadem inquisitione commissa, praecepit, ut illius violentiae transgressores Romam mitterent absolvendos, appellatione non obstante. ( Such an imperial mandatory power over the King, Bishops and subjects, thus to cite them to Rome, did he then usurp. )

FActa igitur inquisitione de violentia memorata, tam a Rege quam ab Episcopis & executoribus predictis, & sacramento mediante cum examinationibus & • testibus productis, inventi sunt multi transgressores, quidam de facto, quidam de consensu: quorum nonnulli Episcopy erant & Clerici Regis, cum quibusdam Archidiaconis, ac Decanis, militibus etiam & laicis multis. Quidam vero Vicecomites, & eorum praepositi & Ministri, pro eodem excessu Rege jubente, capti sunt, et incarcerati, et alii praetimore sibi per fugam consulentes a quaerentibus non sunt inventi. Principalis autem Domini Regis fustitiarius Hubertus de Burgo, ex hoc arguitur fuisse transgressor, quod praedonibus illis tam literas Regis patentes, quam proprias exhibuerat, ne quis eos de praefata violentia praepediret. Venit praeterea ad Regem inter caeteros, Robertus de Thinge, juvenis elegans, & miles strenuus, ex partibus Angliae Aquilonaribus originem praeclaram ducens: Qui aliis consentientibus, fruges Romanorum vendiderat, & Willielmum Wither se nominari fecerat, quinque servientes armatos, & hujus violentiae auctores circumduxerat: protestans manifest, quod in odium Romanorum, & causa justae ultionis transgressus fuerat, qui per sententiam Romani Pontificis, et fraud manifest nitebantur eum ab unica, quam habuit Ecclesia, spoliare. Addidit etiam, quod maluit ad tempus unjust excommunicari, quam suo beneficio sine Iudicio spoliari. Tunc Rex & executores praefati, militi dederunt consilium, ut quia in canonem latae sententiae inciderat, Romam absolvendus properaret: & jus suum coram domino Papa protestaretur, & quod Ecclesiam juste pariter & canonice possidebat. Dedit etiam ei Rex literas ad Papam testimoniales, de jure suo deprecans obnixe, ut militem illius intuitu exaudiret.

EOdem anno, Rogerus Londinensis Episcopus, accusatus inter alios de consensu super districtione frugum Romanorum, saltem de consensu, profectus est ad sedem Apostolicam, ut suam ibi purgaret innocentiam. Qui post multos labores, & spoliationem obiter, & emunctionem loculorum in curia, demum vexatus inaniter remeavit. Nec multo post aegre sustinens usurarios Christianos, quos Caursinos appellamus, in civitate sua habitare, & foenora sua variato nomine palliantes exercere, conabatur eos a Diocaesi sua propulsare; sed ipsi recalcitrantes Romanae curiae fulti patrocinio, ipsi, post multos quibus exagitaverant, labores, silentium imposuerunt. Such was the Tyranny, Usury of the Pope and his Instruments, and so ineffectual the power either of the King or Bishops to withstand or redress their intolerable usurpations and exactions.

You heard before out of Matthew Paris, that the King upon the Popes peremptory mandate to him, issued forth Writs to inquire after and punish those who seised on the goods, and threshed out the corn of the Romans; I shall present you with two of them out of our Records.

MAndatum est Vicecomiti Hereford, quod sicut seipsum diligit, & in fide qua Regi tenetur, diligenter inquirat per sacramentum Proborum & legalium hominum de Comitatu suo, qui homines se fecerunt de familia Wither. vel cujuslibet alterius, & itinerantes fuerunt per eundem Com. ad triturandum & vendendum blada, & alia bona clericorum Romanorum, & aliorum distrahenda & asportanda; & qui homines de Com. tuo dicta blada manibus suis trituraverunt, & eadem blada & alia bona vendiderunt & distraxerunt. Omnes autem eos de Balliva sua quos inquirere poterit, ibidem sic itineratos fuisse, capiat, & in prisona Regis salvo custodiat, donec a Rege aliud habuerit mandatum; & eos qui dicta blada trituraverunt, & eadem bona & alia bona vendiderunt & distraxerunt, ponat per vadium, & salvos plegios, quod sint coram Rege quando praeceperit, inde responsuri, & Inquisitionem inde factam sub sigillo suo, & sigillis eorum per quos facta fuerit, Regi mittat; & hoc breve. Teste Rege apud Westmonasterium octavo die Maii. Eodem modo scribitur omnibus Vicecomitibus Angliae.

What execution was done upon these Writs especially against Hubert de Burgo, his Lands in several Counties, this Record will evidence.

MAndatum est Vicecomiti Essex, quod de Manerio de Hadfeld Peverel, quod est in mann H. de Burg. sine dilatione plenam seisinam habere faciat Roberto Passelewe, ad respondendum de exitibus ejusdem manerii Clericis Romanis, Italicis & aliis, de dampnis eis per ipsum H. illatis, donec super praedictis dampnis eis fuerit satisfactum.

Eodem modo scribitur Vicecomitibus Norff. & Suff. de Maneriis, de Burg, Sutherton, Beston, Leminton, Rugham, Warnegay, Stowe, Rouberton, & Fineberg. Bedf. & Buck. de maneriis, de Aspel. & Henlawe, cum pertinentiis Northa pton. de terris in Ringsted, Chelveston, Caldecot, & Stanwic. Glouc. de terris in Elmore. & in Menstreworth. Eborum, de terris in Herthull, Dorset, de terra in Winfrod. Sussex, de terris in Flestyng, & Porteslad. Surr. de terra de Stienes, Warw. de terra in Wuleward. Kanc. de terris in Tunshal, Newton, Acholt, Ruseland, & Kingesdon. Noting. de terra in Wetel.

Matthew Paris informs us, that this Hubert de Burgo, Anno 1232. being chief Justice of England, the Kings principal faithful Counselor, the greatest opposor of the Popes usurpations and extortions, was by the power of the Pope and of Peter Bishop of Winchester, suddenly removed from all his Offices, and impeached of several crimes; some of them amounting to High-Treason, amongst other particulars, most insisted on.

REX instanter exegit ab eo ratiocinium de Episcopatibus, & custodiis sine Warranto; quae pertinent ad Dominum Regem. Item, de injuriis et damnis illatis, et clericis Romanis et Italicis, et nunciis domini Papae; contra voluntatem domini Regis, per auctoritatem ipsius Huberu tunc Justiciarij, qui nullum consilium voluit apponere, ut illa corrigerentur; quod facere tenebatur ration officij sui, ad Justitiarium pertinentis. Hereupon Hubert, to prevent the rage and danger of his enemies upon those accusations fled to the Church of Merton, and there took sanctuary, whence the King commanded the Major of London by his Letters (the Londoners being his mortal enmies) to pull him forcibly, and bring him to him alive or dead; which the Major and Citizens readily undertaking and marching thither with a great force; the King, by the advice of the Earl of Chester (fearing the ill consequence of such a tumult) suddenly countermanded them thence, to their great discontent. After which Hubert to avoid apprehension taking sanctuary in a Chapel in Essex, Godfry of Cranecumbe, (whom the King sent to apprehend him with 300. armed men, under pain of death) finding the Chapel doors shut, violently brake them open, apprehended Hubert and carried him thence bound with cords, a prisoner to the Tower of London. Whereupon the Bishop of London, under a pretext of violation of sanctuary, made this bold Encroachment upon the King and his Crown.

MAne vero facto, cum Rogerius Londinensis Antistes cognovisset, quo ordine Hubertus extractus fuisset de Capella, venit celer ad Regem, increpans eum audacter, quod pacem Sanctae Ecclesiae violaverat, dixitque, quod nisi ipsum cum festinatione a vinculis liberatum remitteret ad Capellam, a qua erat violenter ejectus & extractus; ipse omnes hujus violentiae auctores excommunicationis sententia innodaret. So insolent were the Bishops then grown by the Popes example. Whereupon Rex autem, licet invitus, reatum suum intelligens, remisit Hubertum ad capellam, ubi captus fuerat, a militibus armatis, restituitur ab eisdem, Quinto Calend Octobris. Quo facto, Rex dedit vicecomitibus Herefordiae & Essexiae in mandatis, sub poena suspendii, quatenus in propriis personis, & cum omnibus hominibus duorum Comitatuum, capellam obsidione vallarent, & ne Hubertus evaderet, vel a quoquam cibum acciperet, explorarent. At Vicecomites praefati, sicut eis praeceptum fuerat ad locum venientes, Capellam cum domo Episcopy, quae prope erat obsidentes, cinxerunt Capellam & locum per gyrum fossato lato satis & alto, decernentes ibi Quadragimta dierum excubias observare. Et Hubertus haec omnia aequanimiter ferens, puram habens conscientiam, ut dicebat, causam suam Deo secretorum conscio commendabat, rogans jugiter divinam clementiam, quatenus illum ab instanti periculo liberaret: sicut ipse super omnia honorem Regis semper dilexerat, eatenus & salutem. Et in praedicta Capella die ac nocte precibus incumbebat indefessus. Sed Rex, ipsius meritis male respondens; cui tanto servierat studio, quod Regi soli sibi placere sufficiebat, nunc in tali statu constitutus est, quod Rex omnibus generaliter prohibuit, ne quis pro eo rogaret, vel de Huberto in ejus praesentia faceret mentionem.

After this ( Anno 1233.) the Bishop of Winchester conspiring Huberts death, he procured a Soldier to carry him out of the Castle, where he was kept close Prisoner in Chains, into the Church adjoining; the rest of the Garrison Soldiers thereupon running tumultuously to the Church, Invenerunt eum ante Altare Crucem Dominicam manibus bajulantem. Quem atrociter arripientes, & fustibus pariter ac pugnis impie caedentes & pellentes, cum duobus liberatoribus suis illum ad Castellum raptim reducunt; & graviori quam prius custodiae committunt. Sed res gesta cum ad aures Roberti Saruburiensis Episcopy pervenisset, ( He in imitation of the Bishop of London's president ) venit celeriter ad Castellum, praecipiens ipsis Ecclesiae violatoribus, ut Hubertum ad pacem Ecclesiae quantocius reductum, in illo statu quo illum invenerant, dimitterent absolutum. Sed Castellani tumultuose satis Episcopo respondentes, dixerunt, se malle quod Hubertus suspenderetur, quam ipsi. Et cum illum reducere noluissent, Episcopus de commissa sibi potestate, omnes nominatim excommunicavit qui eum detinebant, et qui in eum manus in • icerant violentas. Tunc Episcopus ill, conjuncto sibi Rogero Londinensi Episcopo, & quibusdam aliis Episcopis, venit ad Regem, super injuria Huberto illata coram eo querelam deponens; nec prius ab eo recessit, quam Huberti liberationem impetravit: & sic in Ecclesia concedente, sed invito Rege, remissus est decimo quinto Calend. Novembris. Sed Rexiratus, Vicecomiti provinciae illius dedit per Literas in mandatis, ut Ecclesiam obsideret, donec Hubertus in ea ex ciborum inedia moreretur. Such was the insolency and usurpation of these Prelates upon the Crown, as thus to rescue a Prisoner impeached of High Treason, even against the Kings will, and to excommunicate all his Officers, who apprehended him by the Kings command; when as Sanctuary extended not to every Church or Chapel, nor yet to Cases of Treason, and was a most gross abuse and usurpation upon the Crown.

The like insolency and encroachment the Bishop of London used, in the case of the Bishop of Carliste.

PEr idem tempus, Walterus Carleolensis Episcopus, quibusdam injuriis a Rege sibi, ut dicebat, illatis, apud Doveram navem erat ingressus, ut transfretarer. Supervenerunt autem quidam ministri Regis, ejicientes eum cum suis omnibus de navi: & firmiter ex parte ipsius Regis prohibebant, ne absque illius licentia de Regno exiret. Applicuit autem tempore quo haec facta erant ibidem, Rogerus Londinensis Episcopus, a Curia Romana reversus: qui videns injuriam, quae praefato inferebatur Episcopo, ( though Dover was out of his Diocese and Jurisdiction ) excommunicavit omnes qui in eum manus injecerant violentas. Et inde profectus ad Regem, invenit eum apud urbem Herefordensem in Wallia cum exercitu copioso. Ubi in praesentia Regis, & quorundam Episcoporu •• , de violentia Carleolensi Episcopo illata, supradictam excommunicationis sententiam innovavit: ( though quite out of his Diocese ) non mediocriter Rege murmurante, et ne talem ferret sententiam prohibente: ( an intolerable insolent presumption and Usurpation on his Royal Prerogative. ) Cum quo etiam omnes qui affuerunt Episcopy, illos excommunicaverunt universos, qui huius perturbationis occasionem praestabant. Every Bishop being then grown a second Pope, and sending abroad their Thunderbolts of Excommunication against the Kings Officers, for obeying his Regal commands, as prejudicial to their pretended privileges.

The Pope this year to enlarge his Jurisdiction over all Monasteries throughout England, and other parts of the world, to gain monies by Appeals to Rome, and make them more submissive to his Exactions, appointed special Visitors over them in all places by his Bulls, expressing in general terms, the viciousness and enormities of Monks and Monasteries in that age, which he held himself obliged both in duty and conscience to redress, though not to reform his own or Agents rapines and excesses.

HOc quoque Anno, Papa Gregorius constituit visitatores super viros religiosos per orbem generaliter universum Christi nomine insignitum, sub hac forma. Gregorius Episcopus, Venerabilibus fratribus Suffraganeis Ecclesiae Cantuariensis, salutem & Apostolicam benedictionem. Egressus a facie Dei Satan, ad fortia manum mittens, de sua calliditate confisus, vitiorum laqueis ir retire molitur electos, in sortem dominicam evocatos: majores ibi parans ill tortuosus insidiator insidias, ubi graviores conspexerit corruptelas. Sane cum frequenter ad nostram audientiam pervenisset, quod Monasteria Cantuariensis provinciae in spiritualibus enormiter & temporalibus, per maliciam & incuriam in eis habitantium, sunt collapsa, nos culpas eorum nolentes ulterius sub dissimulatione transire, ne si ease dimiserimus incorrectas, ipsas nostras efficere videamur, Monasteriis illis, quae ad Romanam Ecclesiam nullo noscuntur medio pertinere, in eadem provincia constitutis, Visitatores, Reformatores, & Correctores, tam in capite quam in membris deputavimus speciales. Plenaria sibi potestate concessa, ut visitantes eadem Monasteria vice nostra corrigant, & reforment, quae in ipsis correctionis & reformationis officio noverint indigere, constitutionibus vel correctionibus aliis in provinciali capitulo rite factis, in suo robore nihilominus duraturis. Licet autem nobis in plenitudinem potestatis assumptis, cura cunctorum immineat generalis, quia etiam vos, qui vocati estis in partem sollicitudinis, super grege vobis commisso specialiter decet esse sollicitos & attentos, ne ovis morbida pereat, universitatem vestram monemus & hortamur, in virtute obedientiae district vobis praecipiendo mandantes, quatenus singuli vestrum, tam in Civitatibus quam in Dioce sibus vestris, per vos-ipsos, aut per viros religiosos, qui experimento rerum in hujusmodi visitationibus sunt instructi, loca Monachorum, & Canonicorum regularium, necnon saecularium Clericorum, vobis subjecta, visitare curetis, tam Authoritate nostra quam vestra, generaliter universa reformantes & corrigentes, in capite & in membris, omni gratia & timore postpositis, in eisdem quae reformanda noveritis & etiam corrigenda. Salvis his, quae circa religiosos in provinciali capitulo provide sunt statuta, juxta constitutionem Concilii generalis, contradictores per censuram Ecclesiasticam, appellatione postposita, compescendo: Praeceptum nostrum taliter impleturi, quod ultionum Deus, in illo tremendo judicio, qui unicuique juxta opera sua reddit, de manibus non requirat sanguinem eorundem, & nos, ad limam correctionis Apostolicae apponere non cogamur. Data Spoleti, quinto Idus Junii, Papatus nostri anno sexto. Aliis autem Ecclesiis & viris religiosis, qui immediate ad Romanam spectabant Ecclesiam, non Episcopos, sed Abbates, ordinis Cisterciensis maxim, & Praemonstratensis, visitatores dedit; viros scilicet indiscretos, & nimis asperos; qui in hac visitatione ita insolenter & immisericorditer processerunt, quod pluribus Monasteriis rationis metas excedentes, compulerunt multos ad remedium appellationis confugere. Qui Romam profecti, post multas pecuniae effusiones, & labores, visitatores alios impetrarunt. Et ut tandem breviter dicatur, ista visitatio per orbem universum, ad ordinis potius deformationem, quam reformationem processit; dum omnes, qui in diversis orbis partibus unicam Beati Benedicti sequuti fuerant regulam, per novas constitutiones ita inveniantur ubique discordes, quod ex omnibus coenobiis, vel aliis virorum religiosorum Ecclesiis, vix duo habeantur in norma vivendi concordes: Verum Abbas quidam Montis belli, dum in hac visitatione procedere formidaret, consuluit Dominum Papam super dubiis quibusdam articulis: a quo, in forma procedendi, talem meruit habere responsionem. Ea quae pro religions honestate, & religiosorum salute provide ordinantur, Apostolico sunt munimine roboranda, ut suscipiantur devotius, & diligentius observentur. Cum ergo per dilectum filium Abbatem Montis belli, quaedam capitula nobis fuerint praesentata, quae ad castigandum transgressiones multiplices & excessus, quos in quibusdam coenobiis invenerant, videbantur pro salute ac honestate nostra laudabiliter statuenda. Nos examinari & corrigi fecimus, & praecipimus, ut inviolabiliter observetis, quae sigillis venerabilium fratrum nostrorum Hostiensis & Tusculanensis muniri fecimus ad cautelam. Et adhuc volumus, & praecipimus Authoritate Apostolica, ut visitatores ad generale capitulum, convocent Abbates & Priores non habentes, Abbates proprios, tam exemptos, quam non exemptos, qui non consueverunt capitulum celebrare, praesidentes in ipso capitulo generali, Canonico impedimento ablato. Eos igitur qui contempserint, vel neglexerint convenire, cessante cujuslibet appellationis obstaculo, per censuram Ecclesiasticam venire compellant, & usque ad satisfactionem condignam, quam in eos tulerint rite, non relaxent. Eadem censura facturi, quae in eodem capitulo deliberatione provida fuerint ordinata, firmiter observari, reddituri tam ipsi, quam visitatores, & alii quilibet, ministry Domino, in cujus conspectu nuda sunt omnia & aperta, in extremo examine, rationem. Sed & omnem sollicitudinem & diligentiam, circa correctionem & reformationem ordinis ad visitationem coenobiorum studeant adhibere. Porro cum visitatores, secundum statuta generalis Concilii, in generali Abbatum capitulo processerint ad visitationis officium exequendum, de statu Monasteriorum & observandis regularibus observantiis, diligenter inquirant, & tam in spiritualibus, quam in temporalibus, corrigant & reforment quae viderint corrigenda: ita quod Monachos delinquentes, per Abbates loci corrigi faciant, eisque injungi poenitentiam salutarem, juxta Beati Benedicti regulam, & Apostolica instituta, & non secundum normam pravae consuetudinis, quae jam pro lege quibusdam Ecclesiis inolevit. Ipsi autem visitatores, Monachos quos contumaces invenerint & rebels, juxta modum culpae, vice nostra, regulari censura compellant absque personarum delectu, non parcendo rebellibus ob suam pertinaciam, vel potentiam amicorum: quin ovem morbidam ejiciant ab ovili, ne inficiat oves sanas. Si vero Abbates in corrigendis, juxta visitatorum mandatum & regularia instituta, seipsis, suisve Monachis, inventi fuerint negligentes, proclamentur, corripiantur, & ita puniantur publice in capitulo generali, quod poena eorum sit aliis in exemplum. Prout si Abbas aliquis non exemptus, fuerit a visitatoribus nimis negligens & remissus inventus, id loci Diocesano denuncient sine mora, & per illum detur ei fidus & prudens coad jutor, usque ad capitulum generale. Quod si dilapidator inventus fuerit, aut alias merito amovendus, per Diocesanum, postquam sibi a visitatoribus fuerit denunciatum, amoveatur absque judiciorum strepitu a regimine Abbatiae & a Monasterio: provideatur interim administrator idoneus, qui temporalium curam gerat, donec ipsi Monasterio fuerit de Abbate provisum. Quod si forsan Episcopus hoc implere noluerit, vel neglexerit: visitatores, vel praesidentes in capitulo generali, defectum Episcopy ad sedem Apostolicam non differant intimare. Haec eadem circa exemptos Abbates fieri praecipimus, depositione tantum ipsorum sedi Apostolicae reservata. Ita tamen, ut Abbate, qui videbitur amovendus, interim per visitatores vel in capitulo praesidentes, ab administratione suspenso; administrator idoneus Monasterio deputetur. Illorum autem excessus, & alia quae visa fuerint intimanda capitulis, praesidentes nobis denuncient per fideles nuntios & prudentes; quibus de communi Abbatum contributione, juxta cujuslibet facultatem, sufficientes ministrentur expensae. Sequentes autem visitatores, Priorum perquirant vestigia diligenter visitatorum; & eorum negligentias & excessus referant sequenti capitulo generali, ut juxta culpam, debitam poenam portent. Et haec de visitatione sunt manifestata.

Item, scripsit Dominus Papa super eadem visitatione facienda in Ecclesiis exemptis, in Provincia Cantuariensi sitis, in haec verba. Gregorius Episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis de Boxle, Cisterciensis, & de Bekeham, Praemonstratensis ordinis, Abbatibus Roffensis & Cicestrensis Diocaesum, & Praecentori Ecclesiae Christi Cantuariensis, salutem & Apostolicam benedictionem. Ille callidus supplantator, calumniator iniquus, qui non miratur quod flumen absorbet, nisi & ut Jordanis influat in os ejus, escas concupiscens electas, illis jacit pedicas in jacturam, qui stare probabiliter videbantur: eosque variis incursibus non desinit attemptare, qui, ut ejus effugerent laqueos, se in claustralibus Castris receptarunt. Quare nos, & istius obviare malitiae, & horum, prout interest nostra, saluti consulere cupientes, libenter remedia quae possumus, procuramus, ut praeda de illius faucibus auferatur. Intelligimus siquidem, quod nonnulla Monasteria exempta Cantuariensis Diocesis, in spiritualibus deformata, & in temporalibus sint graviter diminuta: Dum Monachi & Moniales eorum, Diabolica suggestione seducti, immemores pacti Domini Dei sui, quo non solum sua, sed seipsos profession ordinis abnegarunt; nec Ananiae & Saphirae mortis sententiam formidantes, non sine furti nota & noxa, Monasteriorum bona improprie sibi appropriant & retentant, venantur non vinialiter lucra pecuniaria mercimoniis & usuris, sed & disciplina Monastica ordinis profligati personae patent contemptui, & religio blasphematur. Ne igitur talium culpas nostras efficere videamur, dum ease reliquerim • s incorrectas, visitationem, correctionem, & reformationem Monasteriorum ipsorum, tam in capite quam in membris, vobis, de quorum fide ac discretione indubitatam fiduciam obtinemus, super his & aliis committimus confidenter; concessa vobis super praedictis, appellatione remota, plenaria potestate, ac statutis in principali capitulo rite factis, in suo robore nihilominus duraturis. Quocirca discretionem vestram rogamus, & exhortamur attente, per Apostolica vobis scripta, in virtute obedientiae district praecipiendo mandantes, quatenus praemissa juxta spem nostram talifer exequi studeatis, quod Deo gratum, & nobis posset esse acceptum. Contradictores, si qui fuerint, per censuram Ecclesiasticam, appellatione postposita, compescatis: alioquin in extremo examine de manibus vestris requirat eorum sanguinem Dominus ultionum. Quod si non omnes his exequendis poteritis interesse, duo vestrum nihilominus ea exequantur. Data, &c.

Mandati igitur hujus executores vehementius, & secus quam deceret, se primo in Abbatiam Sancti Augustini Cantuariensis ingerentes, seque supra se incomposite efferentes, praecipue Abbas de Boxle, adeo Monachos perterruerunt, quod ad remedium appellationis coram praesentia Domini Papae necessario confugerunt: & Romam profecti, consumpto labor & effusa pecunia, alios visitatores impetrarunt. Similiter & illi de Westmonasterio, & illi de Sancto Edmundo, quorum Abbas piae memory Richardus, cognomento de Insula, genere clarus, sed moribus clarior, dum ut parceret expensis, in partibus commorans transmarinis, viam ingressus est carnis universae. Abbas vero Sancti Albani & Conventus, privilegiorum eminentiis, quibus insignita est Ecclesia Beati Albani Anglorum proto-Martyris, innitentes; inducias semel & iterum petierunt. So as all this Visitation and intended Reformation ended in Appeals to Rome, to fill the Popes and his Officers purses.

King Henry not only to demonstrate his Charity, but Piety and Supremacy in causes Ecclesiastical, erected a special Church, House, and form of Government for the Jews, converted to the Christian Religion.

CIrca idem tempus, Rex Angliae Henricus, quandam decentem Ecclesiam & Congregationem Conventuali sufficientem, cum quibusdam aedificiis adjacentibus, propriis sumptibus fabricavit; in loco ubi domum Conversorum, pro redemptione animae suae & Regis Johannes Patris sui, & omnium antecessorum suorum, constituit; anno Regni sui decimo septimo, videlicet Londoniis, haud procul a veteri Templo. Ad quam domum confugientes Judaei conversi, relicta Judaismi caecitate, sub quadam honesta vivendi regula, certum haberent in tota vita sua domicilium, tutum refugium, et sufficiens vitae sustentamentum, sine servili labor et foenoris emolumento. Unde factum est, quod in brevi Congregatus est ibidem Conversorum numerus copiosus, & ibidem baptizati & Christianorum lege instructi, vivunt laudabiliter, perito rectore ad hoc specialiter deputato gubernati. Similiter Spiritu-Sancto tactus, & pietatis intuitu compunctus Rex Angliae Henricus, quoddam noble Hospitale Oxoniis constituit, non procul a ponte; ut ibidem infirmi & peregrini suae remedium reciperent sanitatis & necessitatis.

As the King erected this House and Church for the converted Jews, so by his Royal Prerogative, upon a complaint the very next year, he resolved, that the Wife of a converted Jew, who refused to turn Christian with her Husband in his life time, should have no Dower of his House or Lands after his death, as this memorable Record informs us.

OStensum est Regi ex parte Isaac de Cantuar. Judaei, quod cum emerit de Abbate Sancti Augustini Cantuar. quandam domum in Cantuaria quae fuit Augustini, conversi, & quam idem Augustinus postquam se converterat, dederat praedictae domui Sancti Augustini, Chera Judea, quae fuit uxor praedicti Augustini, petit versus praedictum Isaac dotem suam, de domo praedicta: Quia vero contra Justitiam est, quod ipsa Chera dotem petat vel habeat de tenemento, quod fuit ipsius viri sui, ex quo in conversione sua noluit ei adhaerere et cum eo converti, Mandatum est Justic. ad custodiam, &c. quod si ita est, de caetero placitum inde non teneant. Teste Rege apud Cantuar. Quinto die Aprilis.

This year the King received Letters from the Pope concerning Hugh de Burgo, the great opposer of his Usurpations, (then in disgrace) as this Record informs us.

REX, Margaritae Uxori H. de Burgo, salutem. Mittimus ad vos Robertum de Briwes, Vicecomitem Norff. & Suff. ad loquendum vobiscum super quibusdam Literis impetratis in Curia Romana, pro praedicto Domino vestro & vobis, cui fidem habeatis, in hiis quae vobis dicet, ex parte nostra, de negotio praedicto. Teste Rege apud Westmonasterium, septimo die Februarii.

The Bishops meeting together at Gloucester Anno 1234. the King being jealous that they intended to consult of some things prejudicial to his Crown, State, and Dignity, (as they had frequently practiced in former times) sent this memorable Writ of Prohibition to them, not to treat of anything of this nature, under pain of seising their Baronies.

MAndatum est omnibus Episcopis qui Conventuri sunt apud Glouc. die Sabbathi in crastino Sanctae Katharinae, firmiter inhibendo, quod sicut Baronias suas quas de Rege tenent, diligunt, nullo modo praesumant tenere de aliquibus quae ad Coronam Regis pertinent, vel quae personam Regis, vel statum suum, vel statum consilii sui contingunt. Scituri pro certo quod si fecerint, Rex inde se capiet ad Baronias suas. Teste Rege apud Hereford. Vicesimo tertio die Novembris.

After this the King and Bishops meeting at a Conference at Westminster, the King charged some of the Bishops with a design and endeavor to deprive him of his Crown, which they denied; whereupon one of them in a great rage, though out of his Diocese, excommunicated all those who raised such a report of them; which done, admonishing him to put away his evil Counselors, and reform some other particulars, they threatened to excommunicate the King himself, and all contradictors of their proposals, unless they speedily submitted to them; as Matthew Paris thus stories.

REX Anglorum venit ad Colloquium apud Westmonasterium in Purificatione Beatae Mariae, in quo quosdam Episcopos et maxim Alexandrum Cestrensem Episcopum graviter increpavit, de nimia familiaritate Comitis Mareschalli, et quod ipsum a Regni solio depellere nitebantur. Episcopus autem ill. praenominatus, Pontificalibus indutus, cum talia sibi objecta cognovisset, necnon quosdam qui Regi suggesserunt exasperando, Episcopos foventes partes Mareschalli Velle alium Regem creare, commotus est vehementer, maxim adversus Rogerum de Cantelu, legistam, arguens eum sceleris paterni, dicens, quod Patris sui proditoris & suspensi pro eadem proditione, sequens vestigia patrissavit. Excommunicavit igitur incontinenti omnes, qui contra Regem iniquitatem hujusmodi sceleris cogitabant, vel super Episcopos, qui omnino de salute et honor Regis sollicitabantur, malitiose talia imponebant. Et sic manifestata Episcoporum ac probata innocentia, confusis discordiae seminatoribus, siluit legista praenominatus, ab anathemate, ut videbatur, non immunis. Sic igitur intervenientibus Episcopis qui aderant, pacificatus est Alexander C • strensis Episcopus, & quievit spiritus illius, nimis ante amaricatus. Affuit quidem huic Colloquio Magister Edmundus Cantuariensis electus, cum multis Episcopis Suffraganeis, qui omnes Regis & Regni desolationi condolentes, venerunt ad Regem, & quasi uno cord, animo, & ore, dixerunt. Domine Rex, dicimus vobis in Domino, ut fideles vestri, quod consilium quod nunc habetis, & quo utimini, non est sanum nec securum, sed crudele & periculosum vobis & Regno Angliae; Petri videlicet Wintoniensis Episcopy, ( a mere fire-brand, and bloody Tyrant ) & Petri de Rivallis, & complicium suorum. In primis, quia gentem Anglicanam odio habent & contemnunt, vocantes eos proditores, & facientes omnes sic vocari, & avertentes animum vestrum ab amore gentis vestrae, & corda nostra & gentis vestrae a vobis, quod apparet in Mareschallo, qui melior homo est terrae vestrae, quem per mendacia interseminata a vobis elongantes perverterunt. Et per hoc idem concilium, scilicet per dictum Episcopum, amisit Pater vester Rex Johannes primo corda gentis suae, deinde Normanniam, post, alias terras, & in fine totum Thesaurum exhausit, & fere dominium Angliae, & nunquam postea pacem habuit. Per idem consilium temporibus nostris turbatum fuit Regnum, & venit Interdictum; et denique factum est Regnum tributarium, et Princeps Provinciarum facta est (proh dolor) ignobilibus sub tributo. Et inita guerra & diu protelata, mortuus est Pater vester quasi extorris, nec in pace Regni vel animi, & sic mortem per eos admodum incurrit periculosam. Per idem consilium contra vos detentum fuit Castellum de Bedeford, ubi multum Thesaurum & strenuos homines perdidisti: ob quam causam, interim Rupellam in ignominiam totius Regni tui amisisti. Item, perturbatio nunc imminens, toti Regno periculosa, per eorum iniquum consilium accidit: quia si per justitiam & rectum judicium terrae tractati fuissent homines vestri, non evenisset ista perturbatio, & haberetis terras vestras non deductas, & Thesaurum inexhaustum. Item, in fide dicimus, qua vobis astringimur obligati, quod Concilium vestrum non est pacis, sed perturbationis terrae, quia sic crescere volunt, qui per pacem non possunt, scilicet per Regni perturbationem, & aliorum exhaeredationem. Item, quia Castella vestra & fortitudinem vestram habent in manu sua, quasi de gente vestra diffidere debeatis. Item, quia Scaccarium vestrum & omnes custodias & exchaetas maximas habent in potestate sua, placet talis exspectatio, & quomodo vobis respondebunt in fine, ut credimus, comprobatis. Item, quia nisi per sigillum vestrum, vel praeceptum sine sigillo Petri de Rivallis, vix aliquod magnum negotium fit in Regno, quasi vos pro Rege non haberent. Item, per idem Concilium naturales homines de Regno vestro, de Curia vestra expulsi sunt; unde timendum est tam de vobis quam de Regno, cum videamini magis esse in eorum potestate, quam ipsi in vestra, sicut per plurima constat exempla. Item, quia puellam de Britannia & sororem vestram habent sub potestate sua, & alias plures puellas nobiles, & alias mulieres nubiles, cum Wardis & maritagiis, quas dant suis, & disparagant. Item, quia legem terrae juratam et confirmatam, atque per excommunicationem roboratam, pariter et justitiam confundunt et pervertunt, unde timendum est, ne sint excommunicati, et vos, eis communicando. Item, quia non observant alicui promissionem, fidem, vel juramentum, vel scripturae munimentum; nec timent excommunicationem. Unde qui a veritate recesserunt, sunt desperati, ut qui in timore remanent, diffidentes. Haec autem fideliter vobis dicimus, & coram Deo & hominibus consulimus, rogamus, & monemus, ut tale consilium amoveatis a vobis, & sicut est in aliis Regnis consuetudo, Regnum vestrum tractetis per fideles homines vestros, & juratos de Regno vestro. Denunciamus enim vobis in veritate, quod nisi infra breve tempus ista correxeritis, IN VOS, et in omnes alios contradictores per censuram Ecclesiasticam procedemus, nihil nisi consecrationem Uenerabilis Patris nostri electi Cantuariensis, expectantes: ( An insolent Papal speech to, and Usurpation over the King himself. ) Et his ita dictis, Rex humiliter breves postulavit inducias, dicens se non posse ita subito consilium suum amovere, donec de Thesauro suo illis commisso ratiocinium audisset. Et sic solutum est Colloquium, recedentibus cunctis cum fiducia concordiae, celeriter obtinendae.

Not long after, the Archbishop elect of Canterbury being consecrated; Convenerunt ad Colloquium dominica prima in Passione Domini, quae tunc fuit quinto Idus Aprilis, apud Westmonasterium, Rex, cum Comitibus & Baronibus, & Archiepiscopus nuper consecratus, cum suis Suffraganeis, ut Regno perturbato salubriter providerent. Archiepiscopus quidem conjunctis sibi Episcopis, ac caeteris qui aderant Praelatis, ad Regem veniens, ostendit ei consilium suum & Episcoporum, super desolatione Regni & periculo imminenti, replicando suprascripta incommoda, in Colloquio superius habito sibi expressa. Denunciavit etiam ipsi exprefle, quod nisi celerius errorem dimitteret, et cum fidelibus Regni sui pacifice componeret, ipse incontinenti cnm omnibus qui aderant Praelatis, in ipsum Regem sententiam ferret excommunicationis, ( An undutiful menace to his Sovereign Lord, to his own face in Parliament, ) et in omnes alios hujus pacis contradictores et concordiae perversores. Rex autem pius, audiens consilium Praelatorum, humiliter respondit, quod conffli • s eorum in onmibus obtempe • aret. Unde post dies paucos, intelligens proprium errorem, poenitentia ductus, praecepit Petro Wintoniensi Episeopo, ut pergens ad Episcopatum suum, curis intenderet animarum; & de caetero Regiis negotiis nequaquam interesset. Petro etiam de Rivallis immutabiliter jussit, cujus Anglia tota dispositionibus subjacebat, ut redditis sibi Castellis suis, & ratiocinium de Thesauris incontinenti redderet, & a Curia recederet, affirmans eum juramento, quod nisi beneficiatus & in sortem Clericorum fuisset admissus, ipse ei ambos oculos eruere faceret. Pictavenses insuper omnes, tam de Curia sua, quam de Castrorum praesidiis expellens, remisit in Patriam suam, praecipiens ut ultra faciem ejus non viderent. Ac deinde Rex, qui modis omnibus pacem sitiebat, misit Edmundum Archiepiscopum Cantuariensem, cum Episcopis Cestrensi & Roffensi, in Walliam, ad Leolinum & Richardum Comitem Mariscallum, ut cum eis de pace tractarent. Et sic Rex, dimissis iniquis consiliariis suis, revocavit ad obsequium suum naturales homines de Regno suo, subjiciens se consilio Archiepiscopi & Episcoporum, per quos sperabat Regnum perturbatum, ad statum prosperum revocare. Which the Bishop of Winchester had principally disturbed.

In this Parliamentary Assembly (as I conceive) it was enacted, That no Assize of Darraine Presentment should be thenceforth taken of a Prebendary, as this Writ informs us.

REX Justiciariis Itinerantibus in Comitatu Linc. salutem. Sciatis, quod coram Uenerabili Patre Cantuariensi Archiepiscopo, et coram majori parte Episcoporum, Comitum, et Baronum totius Regni nostri Angliae, et coram multis aliis consideratum est, quod nulla Assisa de Ultima Praesentatione unquam de caetero capiatur de aliqua Praebenda pertinente ad Ecclesiam Cathedralem. Et ideo vobis mandamus, quod si aliqua talis Assisa de caetero coram vobis Arran • ata fuerit, illum non capiatis. Teste Rege apud Westmonasterium, Duodecimo die Octobris. I find mention of this Writ, reciting this Parliamentary Act, in Plac. 18 H. 3. m. 15. Hill. 19 H. 3. Fitzherberts Abridgement, Title Darraine Presentment, 23. and his Natura Brevium, fol. 32. D. See 34 E. 1. Quare Impedit, 187.

This year before the Statute of Merton, 20 H. 3. c. 9.) I find this special Writ concerning a Trial and Certificate of Bastardy, issued to our Bishops, as the usual form in that age, and part of this Kings Prerogative.

REX tali Episcopo, salutem. Sciatis, quod cum A. de tali loco in Curia nostra coram Justiciariis nostris apud Westmonasterium, peteret versus B. tantum terrae in tali Villa, idem B. objecit praedicto A. quod nullum jus habuit in terra illa, eo quod natus fuit ante Matrimonium sollempniter contractum inter C. Patrem & D. Matrem ipsius A. Et ideo vobis mandamus, quod convocatis coram vobis convocandis rei veritatem diligenter inquiratis, utrum praedictus A. natus fuit ante praedictum Matrimonium, vel post? et inquisitionem quam inde faceretis, nobis scire faciatis per Literas vestras Patentes. Teste, &c. Of which more in due place.

As the King by his Ecclesiastical Prerogative and Laws determined those to be B • stards who were born before Wedlock, against the Popes and Bishops Canons, who held them legitimate and inheritable, so he by the same Prerogative, commanded all common Whores, and Concubines of Priests (then much in use by reason of their vow of chastity and single life, which made them and Scholars most unchaste) to be imprisoned, and banished out of the University of Oxford, by his Temporal Officers, unless they had Lands therein, and by Oath and other security gave good assurance for their chaste and honest demeanour for the future, and not to resort to Clerks lodgings, as appears by this memorable Writ.

REX Majori & Ballivis suis Oxoniae, salutem. Sciatis, quod pietatis intuitu concessimus, quod omnes publicae Meretrices & Concubinae Clericorum, quas coepistis, & in prisona nostra detinetis, eo quod contra probisionem nostram inventae fuerint in Villa vestra Oxoniae, deliberentur sub tali forma: Quod publicae Meretrices statim post deliberationem suam, Villam nostram exeant; Concubinae vero Clericorum tenementa habentes in eadem Villa, si juramentum vobis praestiterint, & securitatem sufficientem vobis fecerint, quod de caetero honestae se gerent, non habiturae accessum ad Clericos pro quibus sic captae sunt & detentae, post deliberationem suam, libere & sine impedimento stent in eadem Villa, & ibidem morentur; aliae vero domos aut possessiones in eadem Villa non habentes, Villam exeant ibidem ulterius non moraturae. Et ideo vobis praecipimus, quod tam publicas Meretrices, quam Concubinas Clericorum in forma praedicta deliberetis. Teste Rege apud Westm. Decimo die Julii.

If a Clerk or Beneficed Person were indebted to the King, or incurred his just displeasure, the King by his Prerogative Royal commanded the Bishop of the Diocese to sequester all his Ecclesiastical Benefices, till his debt was satisfied, his displeasure remitted, and the sequestration discharged by special Writ, as in this following Record.

REX Venerabili in Christo Patri T. Norwicensi Episcopo, salutem. Sciatis, quod remisimus Richardo de Sancto Johanne Capellano, indignationem nostram, & ipsum in gratiam nostram recepimus. Et ideo vobis mandamus rogantes, quatenus omnia beneficia sua Ecclesiastica quae habet in Diocesi vestra, & quae occasion debitorum quibus nobis tenebatur sequestrari fecistis, eidem Richardo restitui faciatis, cum omnibus bonis suis in eisdem beneficiis inventis & proventibus inde perceptis. Teste Rege apud Kenington, sexto die Julii.

How imperiously the Pope intruded himself into the Truces between Christian Kings in general, you heard before, in the Popes Bull for a general Crossado; how far into these between the Kings of England and France, these two ensuing Records will inform us.

REX, &c. Abbati Westm. salutem. Sciatis, quod assignavimus vobis socium Magistrum Iohannem Blundum quem ad vos mittimus, ut ipse una vobiscum assistat Venerabilibus Patribus P. Wintoniensi, & W. Exoniensi Episcopis, in tractatu quem de mandato Domini Papae habituri sunt, cum Domino Rege Franciae de Treugis & Pace: Ita quod super praemissis omnis habeatur tractatus in praesentia vestra sicut idem Magister plenius vobis dicet, ex parte nostra. Et ideo vobis mandamus rogantes, quatenus laborem praedictum ad commodum & honorem nostrum pro nobis subire velitis, ita quod grates speciales a nobis inde reportare debeatis.

HENRICUS Dei gratia Rex Angliae, &c. Venerabili in Christo Patri P. Wintoniensi Episcopo, salutem. Mittimus ad vos fratrem Mauric. Templarium, profecturum ex parte vestra, & Domini Exon. cum Literis nostris de salvo conductu ad Dominum Senon. Archiepiscopum & Episcopum Parisiensem, quibus etiam significamus▪ quod parati sumus parere mandato Domini Papae super pace formanda, vel Treugis prorogandis inter Dominum Regem Franciae, et nos. Et ideo mittimus ad opus vestrum & Domini Exoniensis Episcopy, ut salvo & secure possitis ad partes transmarinas accedere si fuerit necesse. Rogamus igitur vos quatenus una cum praedicto Episcopo, collega vestro quod vestrum est, & quod praedictum negotium deposcere videritis, diligenter exequi velitis: & ut de voluntate nostra vobis conster, scire vos volumus, quod placet nobis, ut si praedictae Treugae prorogari non possint usque ad Triennium, prorogentur ad terminum quem poteritis optinere. Et quia consilium petebatis a latere nostro vobis adhiberi; Vobis significamus, quod dilectos & fideles nostros Philip. de Albiniaco, & Radulphum filium Nicholai, qui ad praesens profecti sunt in Marchiam pro negotiis nostris, sicut ipsi scitis, vel aliquos alios de nostris quando necesse fuerit, & secundum quod a vobis accipiemus, die & loco quos nobis significabitis ad vos mittemus.

The Mandate of this Pope specified in these two Records, I conceive was grounded upon his universal command to all Christian Kings and States, to forbear all Wars upon this occasion.

This insatiable turbulent Pope, to extort monies under a pretext of Charity and Piety to rescue the Holy Land, even whiles there was a Truce with the Sarazens, to exhaust all others purses to fill his own, and raise forces to suppress the Citizens of Rome, with whom he had then great contests about their privileges, issued out such an Antichristian Imperious Bull into England and other Countries, as trampled the Rights, Crowns, Liberties of all Christian Kings, Kingdoms, Cities, Clergymen, and Christians too, under his Papal feet; and gave every Monk employed in this design authority, for money, to dispense with Oaths and Vows, made by his own Papal command, exhortation, and menaces: witness this relation.

DUm talia mundialis rota volvendo perturbaret in partibus vicinis, in Regnis Orientalibus sicut & in Occidentalibus consimilis, imo molestior inter Christianos misera fuit perturbatio. Dominus enim Papa occasionem sumens a praedicta Imperatoris persequutione, argumentosas extorsiones praecipue in Anglia excogitans et multiplicans, Legatos sub specie simplicium nuntiorum, potestatem tamen habentes Legatorum, undique destinavit, qui multifariam exegerunt pecuniam: nunc praedicando, nunc supplicando, nunc praecipiendo, nunc comminando, nunc excommunicando, nunc procurationes exigendo; per Regnum Angliae infinitos extorres reddiderunt et mendicants. Et ut efficacius The sauros omnium emungerent, et pecuniam quasi ad succursum Terrae Sanctae undique colligerent (cujus tamen pecuniae voluit suos, quos ad hoc ordinaret, esse collectores et dispensatores, nec tamen inde unquam sensit Ecclesia promotionem) scripsit Dominus Papa omnibus Christi fidelibus in haec verba elegantissima, quae corda hominum lapidea viderentur penetrare, nisi facta humilitati ac justitiae luce clarius adversantia sequerentur.

GREGO RIUS Episcopus servus servorum Dei, Universis Domini nostri Jesu Christi fidelibus per Regnum Angliae constitutis, ad quos literae istae pervenerint, salutem & Apostolicam benedictonem. Rachel suum videns in verae fidei cognition principium accresentium in salutem, & filiorum dexterae pia mater sancta Romana Ecclesia, cujus magna est quasi mare de suae prolis internecione contritio, vocem lamentationis, fletus & luctus emisit hactenus, & emittit, quam audiri cupimus in excelso, ut per diem & noctem fidelium oculi dolores lachrymarum deducentes non taceant, & donec misereatur Dominus non quiescant. Lamentatur autem, quia domus coelestis panis, mons Zion, unde lex exiit, civitas Regis magni, de qua dicta & scripta multa gloriosa, terra quam Dei filius fuso pro nobis suo sanguine consecravit, Regni robur perdidit & fortitudinem. Flet, quia quondam libera sub impio tyrannidis jugo cogitur anc • llari. Luget, quia ubi pacem multitudo caelestis militiae cecinit, ibi pressurae gentis immundissimae scandalorum spurcitie, abominabiles simultates & schismata suscitavit, ac innovans exordia praeliorum misit ad desiderabilia manum suam, & sacrorum ordinum pias leges, & ipsius Naturae jura relegans a Templo Domini, diversis ibidem spurcitiis detestabilibus, & ignominiosis vitiis introductis, turpiter in suo stercore computrescit. Et ideo Jerusalem in suis derisa Sabbathis, obsorbuit, quasi polluta menstruis suosinter inimicos. Nam licet dudum charissimo in Christo filio nostro Frederico Romanorum Imperatori semper Augusto, Jerusalem & Siciliae Regi illustri, civitas eadem praeter Templum Domini, fuerit restituta: tamen quia Deus omnipotence tunc magnificentius agere cum populo suo Christiano non adjecit, Imperator praedictus treugas iniit cum Soldano: quarum terminus adeo est vicinus, quod tempus medium praeparationi vix sufficere creditor nisi ad quaeque necessaria per promptitudinem, spem & fervorem fidei festinetur. Ad ejus ergo succursum, nullum taedeat peregrinari, & pro patria certare cum spe victoriae, pro corona mori, pro illo sustinere dura & tristia, qui confusion concepta, sputo conspersus, caesus alapis, flagellis afflictus, coronatus spinis, coram Pilato sisti tanquam multorum criminum reus, pertulit Crucisixus ad ultimum, & potatus felle, lancea perforatus, emittens cum clamore valido spiritum, pro conditionis humanae viribus reparandis, cursum praesentis vitae saturatus injuriis consummavit. Hic est, ut repetamus altius, qui de paterno solio gloriae, coelis mirabiliter inclinatis, ad nostrae mortalitatis ima descendens, non dedignatus est Deus & homo, creator fieri creatura, suscipere dominus formam servi: ut qui non poteramus per nostram justitiam sperare veniam, consecuti per haec gratiam inauditam, haeredes Dei, cohaeredes vero Christi, divinitatis consortium, foelicitatis aeternae participium sortiremur. Et licet per gratiam adoptati, quotidie causas ingratitudinis cumulemus, ipse tamen abundat in divitiis bonitatis dum propter diversitatem voluntatum, virium facultatem delinquentibus, diversa pro tempore satisfaciendi genera contulit, varia medendi languentibus remedia suscitavit; dum terram, in qua nasci, mori, & resurgere voluit, tam diu ad exercitationem fidelium ab infidelibus detineri permittit, cum non sit abbreviata manus Domini, nec virtus ejus in aliquo diminuta, quin eam, sicut fecit cuncta de nihilo, liberare valeat in momento. Sed illas compassionis & dilectionis gratias exquirit ab homine, quibus ad omnis consummationis finem legisque plenitudinem ostendendam, ipse prior homini perdito & damnato voluit miseratus adesse: qui nullatenus permisisset manus impias contra pios usque adeo roborari, nisi & suam vindicari de nostra confusion providisset injuriam, & servari nostram de sua victoria disciplinam. Sub hac occasion delicati plurimi satisfacere pro modo criminum non valentes, nec volentes, velut in profundo malorum penitus desperassent, nisi occurrisset eis haec tabula: ut per hoc compendium suis positis pro Christo animabus consummati, breviter multorum temporum spacia complevissent. Multi etiam invenire locum ubi steterunt pedes Domini cupientes, prius ad bravium sine cursu, vel potius ad coronam sine gladio pervenerunt; illo suum remunerante militem, qui solam considerat in oblation voluntatem. Ut autem propter praemissa fideles efficaciter & potenter expergiscantur; Nos de omnipotentis Dei misericordia, & beatorum Petri & Pauli Apostolorum authoritate confisi, ex illa quam nobis Deus, licet indignis, ligandi atque solvendi contulit potestatem, omnibus qui laborem istum in propriis personis subierint & in expensis, plenam suorum peccaminum, de quibus veraciter fuerint cord contriti, & ore confessi, veniam indulgemus: & in retributione justorum salutis aeternae poll cemur augmentum. Eis autem qui non in personis propriis illuc accesserint, sed in suis duntaxat expensis, juxta facultatem & quantitatem suam viros idoneos destinaverint: & illis similiter, qui licet in alienis expensis, in propriis tamen personis accesserint; plenam suorum concedimus veniam peccatorum. Hujus quoque remissionis volumus et concedimus esse participes, juxta quantitatem subsidij et devotionis affectum; omnes qui ad subventionem ipsius Terrae de bonis suis congrue ministrabunt. Personas quoque ipsorum et bona, ex quo crucem susceperunt, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus. Nec non & eadem sub Archiepiscoporum, Episcoporum & omnium Praelatorum Ecclesiae Dei defensione consistant. Statuentes, ut donec de ipsorum obitu vel reditu certissime cognoscatur, integra maneant, & secura consistant. Porro, Ecclesiarum Praelati, qui in exhibenda justitia cruce signatis, & eorum familiis negligentes extiterint, sciant se graviter puniendos. Quod si quisquam contraire praesumpserit, per Ecclesiarum Praelatos, appellatione postposita, censura Ecclesiastica compescatur. Si qui vero proficiscentium illuc ad praestandas usuras juramento tenentur astricti; creditores eorum per Ecclesiarum Praelatos, ut remittant eis praestitum juramentum, & ab usurarum exactione desistant, eadem praecipimus districtione compelli. Quod si quisquam creditorum eos ad solutionem coegerit usurarum, eum ad restitutionem earum simili cogi animadversione mandamus Judaeos vero ad remittendos ipsis usuras, per saecularem compelli praecipimus potestatem. Et donec illis remiserint, ab universis Christi fidelibus, tam in mercimoniis quam aliis, per excommunicationis sententiam eis omnino communio denegetur. His vero, qui Judaeis debita solvere nequeunt in praesenti, sic Principes saeculares utili dilatione provideant, quod post iter arreptum, usquequo de ipsorum obitu vel reditu certissime cognoscatur; usurarum non incurrant incommoda: compulsis Judaeis proventus pignorum, quos interim perceperunt in sortem, expensis hecessariis deductis, computare. Cum hujus beneficium non multum videatur habere dispendii: quia solutionem sic prorogat quod debita non absorbet. Ut autem Terrae Sanctae subsidium divisum in plurimos facilius impendatur, obsecramus omnes & singulos per Patrem, & Filium • & Spiritum sanctum, unum, solum verum aeternum Deum, postulantes vice Christi, pro Christo, ab Archiepiscopis et Episcopis, Abbatibus et Prioribus, et tam cathedralium quam aliarum conventualium Ecclesiarum capitulis, et clericis universis; nec non civitatibus, villis et oppidis, competentem numerum bellatorum, cum expensis necessariis secundum proprias facultates, in succursum Terrae Sanctae alacriter destinare. Et si ad hoc unumquodlibet non sufficiat, conjungantur in unum, quia pro certo speramus, quod personae non deerint, si expensae non defuerint. Postulantes hoc ipsum a Regibus & Principibus Comitibus & Baronibus, aliisque Magnatibus, qui forsitan per seipsos personaliter non accesserint ad obsequium Crucifixi: A civitatibus vero marinis, navale subsidium postulamus. Clericis vero hoc negotium necessariis providimus indulgendum; ut omni contradictione cessante, beneficiorum suorum proventus propter hoc valeant ad triennium pignori obligare. Ita tamen, quod illis quibus committendos duxerint, vel etiam obligandos, infra praescriptum tempus cum ea integritate proventus percipiant antedictos, cum qua ipsi eos perceperunt, si • n Ecclesiis, in quibus obtinent▪ personaliter residerunt. Quia vero subsidium Terrae Sanctae multum impediri vel retardari contingeret, si ante susceptionem crucis quemlibet examinare oporteret an esset idoneus & sufficiens ad hujus votum personaliter prosequendum: concedimus, ut (regularibus personis exceptis) suscipiant quicunque voluerint signum crucis. Ita quod si urgens necessitas aut evidens utilitas postulaverit; votum ipsum de mandato Apostolico possit comutari, aut redimi, aut differri. Universis autem Ecclesiarum Praelatis district praecipimus, ut singuli per loca sua illos qui signum crucis disposuerunt, resumere: ac tam ipsos, quam alios crucesgnatos, & quos adhuc signari contigerit, ad reddendum Domino vota sua diligenter moneant & inducant. Caeterum, quia cursarii & pyratae nimis impediunt subsidium Terrae Sanctae, capiendo & spoliando transeuntes ad illam, & ab illa revertentes: nos eos, principales adiutores & fautores, excommunicationis vincula, innodamus. Sub interminatione anathematis inhibentes, ne quis cum eis scienter communicet in aliquo venditionis vel emptionis contractu: injungentes rectoribus civitatum et locorum suorum, ut eos ab hac iniquitate revocent et compescant. Alioquin, quia nolle perturbare perversos nihil aliud est, quam fovere, nec caret scrupulo societatis occultae, qui manifesto facinori desinit obviare, nos in personas, ette •• as eorum severitatem Ecclesiasticam curavimus exercere: cum tales non minus quam Saraceni adversentur nomini Christiano. Innovamus praeterea excommunicationis sententiam, in Laterano Concilio promulgatam adversus eos, qui Saracenis arma, ferrum, & lignamina deferunt galeiarum, quique in Pyraticis Sarracenorum navibus curam gubernationis exercent, vel in Machinis, vel quibuslibet aliis, aliquodeis impendunt consilium vel Auxilium in Terrae Sanctae dispendium; eosque rerum suarum privatione mulctari, & capientium servos, si capti fuerint, fore censemus. Praecipientes, ut per • omnes urbes marinas, diebus Dominicis & festivis hujus sententia publice innovetur. Et talibus gremium non aperiatur Ecclesiae▪ nisi totum quod de commercio tam damnabili perceperint, in subsidium Terrae Sanctae transmittant; ut aequo judicio, in quo deliquerint, puniantur. Quod si forte solvendo satisfacientes non fuerint, sicut alias reatus talium castigare; quod in poena ipsorum aliis interdicatur audacia similium praesumendi. Quia vero ad hoc negotium exequendum est permaxime necessarium, ut Principes & populi Christiani ad invicem pacem observent, juxta quod statutum est in concilio generali, volumus et mandamus, ut saltem per quadriennium in toto orbe Christiano par generaliter observetur▪ ita quod per Ecclesiarum Praelatos discordantes reducantur ad plenam pacem aut firmam treugam inviolabiliter observandam. Et qui adquiescere forte contempserit, per excommunicationem in personas, et interdictumin terras arctissime compellatur: nisi tanta fuerit injuriatorum malitia, quod non debeant pace gaudere. Quod si forte censuram Ecclesiasticam velipenderint, poterunt non immerito formidare, ne per authoritatem Ecclesiae, contra eos tanquam perturbatores negotii crucifixi, secularis potentia inducatur. Accingantur igitur omnes filii adoptionis divinae ad obsequium Jesu Christi, dissensiones & lites in pacis & delectionis foedera commutantes: credendo firmiter, quod si vere confessi fuerint & compuncti, foelici commercio laboribus suis, qui cito transeunt, aeternam requiem mercabuntur. Datum Spoleti, 2. Non. September. Pontificatus nostri anno octavo.

HAec cum per Christianorum climata, praecipue per Angliam, Christi fidelibus innotescerent, & praedicatio per Praelatos, maxim vero per fratres Praedicatores & Minores fieret, quibus data fuit potestas cruce signandi, et votum data pecunia relaxandi: sese multi quorum non erat numerus, cruce signaverunt. Sed cito in tantam nobilitatem, ne dicam arrogantiam elevabantur Praedicatores & Minores, qui spontaneam paupertatem cum humilitate elegerunt, ut recipi curarent in coenobiis & civitatibus in processione solenni, in vexillis, cereis accensis, & in dispositione vestimentis festivis indutorum, & concessum est eis veniam multorum dierum suis confer auditoribus, signatosque hodie, cras data pecunia a crucis voto absolverunt. Parvoque tempore succedente, facta est tanta commutatio, tam multiformis pecuniae exactio, nec sciri poterat in quam abyssum tanta pecunia, quae per Papales procuratores colligebatur, est demersa, quod fidelium circa negotium crucis tepuit, imo potius charitas refriguit generalis. Unde negotium Terrae Sanctae nunquam foelix super hoc suscepit incrementum. Praeterea graviter laedebatur omnium Conscientia, & in mediatione exardescente sauciabatur, quod tota illa pecunia impreciabilis, quae ex decima per magistrum Stephanum Domini Papae clericum cumulabatur, ad conterendum Imperatorem, facta pace, sicut colligi potest per Epistolam Papae suprascriptam, nec in minimo quadrante est restituta, nec ad aliquod Ecclesiae commune negotium vel honorem distributa. Imo nec dum penitus fuit extorta vel collecta, & ecce subita & occulta pax est reformata: & postea facta est inquisitio gravis, quis plene vel plenius persolvebat.

This Pope as he intruded himself into the Differences, Wars, Leagues between Christian Kings in his precedent Bull, so likewise into their Treaties and Contracts of Marriage; & particularly into that between Frederick the Emperor, & Isabella sister to K. Henry the 3d. as this Bull of his (extant under seal in the White Tower) assuresus.

GREGORIUS Episcopus servus servorum Dei, charissimo in Christo filio Illustri Regi Angliae, salutem & Apostolicam benedictionem. Quae tuae celsitudinis respiciant incrementum, libenter tibi facienda suggerimus, et eadem per nos ipsos oportuno tempore procuramus; Hinc est quod cum charissimus in Christo filius noster F. Romanorum Imperator semper Augustus, Jerusalem et Siciliae Rex Illustris, pro dudum tractato et firmato, sicut dicitur, Matrimonio inter te et ipsum, de dilecta in Christo filia Isabella sorore tua Illustri, feliciter consummando, ac pro ipsa, duce Christo, adeundum abdicato tarditatis spatio deducenda, juxta Consilium nostrum, ad tuam praesentiam sollempnes Nuncios duxerit destinandos, sublimitati tuae bona fide consulimus et attente rogamus, quatenus prudenter advertens, quid tibi et regno▪tuo utilitatis proferat, et hanoris, cum principe terrae Regibus praeminenti, contrahere parentelam, tanti complementa negotii finem tribuas, affectatam diligentiam habiturus ut a re tam honorabili, tam salubri, nullius averti sinistro Consilio patiaris. Caeterum memoratos Nuncios hilari vultu recipiens, et honor pertractans quid tibi competat, et mittenti eorum verbis quae super hiis tuae Celsitudini proponenda duxerint, fidei plenitudinem largiaris. Dat. Perusti Non. Decembr. Pontificatus nostri Anno Octavo.

Insigill. Gregorius Papa 9.

The King returned this Answer to the Popes Bull, concerning this Treaty and marriage, and his proceedings therein, entered in the Clause Rolls.

DOmino Papae salutem, & debitam tanto domino, & Patri reverentiam & honorem. Quod ex affectione Paterna libenter nobis suggeritis, ea facienda quae nostrae celsitudinis incrementum respicere sentitis; & per ipsos vos liberaliter eadem tempore procuratis opportuno, sanctae paternitati vestrae copiosas referimus gratiarum actiones. Ad ea quae duxit nobis sanctitas vestra consulend. de matrimonio inter charissimum amicum; & fratrem nostrum futurum F. Dei gratia Romanorum Imperatorem semper Augustum, Jerusalem & Siciliae Regem illustrem, & dilectam sororem nostram Isabellam contrahendo & complendo, vobis significantes▪ quod cum certi simus & securi▪ quod pro sublimatione nostra, honor etiam & utilitate Regni nostri, quae ex tanti Principis confederatione consequi poterimus inde nos sollicitaveritis; Volentes in eo & aliis quae nobis duxeritis consulend • & facienda tanquam filius sanctae Romanae Ecclesiae devotissimus humiliter ac devote, 〈◊〉 & beneplacito vestro, nos sicut decet committere, matrimonio, praedicto ad mandatum vestrum consensimus. Receptis enim hilariter nunciis Imperatoris praedicti, & ipsis tanquam a latere tanti principis destinatis sicut decebat honoratis, in praesentia magnatum nostrorum nobis tunc assistentium, praedictam sororem nostram eidem Imperatori concessimus in uxorem▪ ipsa sorore nostra, de voluntate nostra per verba de praesenti in ipsum Imperatorem consentiente per virum discretum P. de Vinea, Nuncium ipsius Imperatoris specialiter ad hoc destinatum, cum potestate consentiendi in ipsam sororem nostram nomine saepedicti Imperatoris, qui quidem nomine suo in ipsam mutuo per verba de praesenti consensit, & in Animam ejusdem Imperatoris juravit▪ quod ipsam duceret in uxorem, & in facie Ecclesiae solempniter desponsaret, ac eam honor Imperiali & affectione maritali tractaret▪ Ut igitur de processu memorati negotii plenius sanctitati vestrae constet, et quod a consilio vestro recedere non curamus, sicut nec debemus, quatenus processum est in praedictis vos duximus certificandos, attente rogantes & devote quatenus eundem Imperatorem, pro loco & tempore monere velitis & inducere, ut cum eidem in omnibus placere libenter intendamus, nobis voluntati suae & honori expositis debitam servat amicitiam, et commodum Regni nostri procuret, et utilitati constanter intendat, et potissime data opportunitate, ad jura nostra reeuperanda potenter nobis assistat. Ita quod ex affectione fraterna quam nobis o •• enderit sentiamus in matrimonio praedicto per consilium vestrum commodo nostro & honori provideri. Teste Rege apud Westmonasterium Vicesimo Quinto die Februarii. The King sent the like Letters to all the Cardinals at Rome, mutatis mutandis, entered at large in the same Roll.

The contract made between King Henry the 3d▪ and the Emperor touching this marriage, and the security given by the King to the Emperor for his sisters Portion, is very observable, especially in that Clause whereby the King subjects himself to the Ecclesiastical censures of the Pope and Church of Rome, if he fail of payment at the times agreed, and his desire of the Popes undertaking the Payment thereof as his surety▪ Which being not extant in our Histories, I shall here present you therewith out of the Clause Rolls.

NOs Henritus Dei gratia Rex Angliae, &c. Vicesimo secundo die Februarii Indictione octava, per praesens scriptum notum fieti volumus universis praesentes Literas inspecturis, quod nos ad consilium et ordinationem Domini Gregorii sacrosanctae Romanae Ecclesiae summi Pontificis, promisimus & corporaliter praestito jure jurando juravimus, dare in uxorem legitimam Isabellam charissimam sororem nostram Domino Frederico Dei gratia, invictissimo Romanorum Imperatori, semper Augusto, Jerusol. & Siciliae Regi, promittentes Magistro Petro de Vinea, magnae Imperialis curiae Judici, Nuntio & specially procuratori praenominati Domini Frederici Imperatoris, pro parte Imperatoris, ejusdem nomine, antedictae Isabellae sororis nostrae in dotem Triginta Millia Marcarum Argenti optimi Sterlingorum ana tresdecim solid. & quatuor denar. per Marcam, de quibus tenemur solvere praefato Magistro Petro decimo die post resurrectionem Domini primo venturam, per eandem indictionem una cum praedicta sorore nostra tria Millia marcarum Argenti Sterlingorum ut dictum est. Et alia duo millia tenemur solvere antedicto Imperatori vel certo ejus nuncio in festo beati Johannes de mense Junii, ejusdem indictionis; alia vero quinque millia tenemur solvere praenominato Imperatori: vel certis nunciis ejus in festo sancto Michaelis in proximo venturo nonae Indictionis. Et alia quinque Millia tenemur eidem solvere in festo Paschae secundo futuro per eandem nonam indictionē; & iterum alia quinque Millia tenemur eidem solvere in festo beati Michaelis proximo secundo futuro decimae indictionis. Reliqua vero decem millia tenemur antedicto Imperatori, vel ejus certo Nuncio solvere in festo Paschae sequenti, per eandem decimam Indictionem: Ita ut ab isto Pascha usque ad duos annos completos antedicta 30. millia marcarum optimi & puri argenti sterlingorum sint eidem Domino Imperatori, aut ejus Haeredibus vel certis eorum Nuntiis integre persoluta. Salvo quod in quolibet praedictorum terminorum praeter primum beati Johannes scilicet debeamus quamlibet solutionem facere infra mensem a die ipsa in solutione taxato. Antedictam autem pecuniam prima tria millia marcarum tenemur solvere antedicto Imperatori vel pro parte sua apud London. in Regno Angliae; Ita ut non teneamur antedictum pecuniam eidem Imperatori transmittere extra regnum, praenominatam autem pecuniae quantitatem in dotem pro praedicta sorore nostra promisimus & sacramento firmavimus praeter omnem apparatum, Aurum & Argentum laboratum, & vasa, equos, pannos, laneos & sericos, quae omnia praenominata Domina soror nostra talia habere & defer debebit, qualia tantam dominam portare, & tantam dominum recipere condecebit, de quibus omnibus & singulis adimplendis obligavimus nos sollempniter stipulatione legitima interposita, antedicto Magistro Petro obligationem nostram, pro parte antefati Imperatoris recipienti, scilicet tam de solutione bona fide & integre facienda, quam de terminis singulis observandis, ad majorem etiam cautelam Imperatoris, ejusdem hoc ipsum corporali praestito sacramento juravimus, per omnia & singula firmiter observare promittentes, nomine poenae decem millia marcarum argenti, si in terminis praetaxatis singulis antedicta poena decem millium marcarum non in solidum, set pro rata per singulos terminos comitatur. Subjecimus nos praeterea jurisdictioni, et sententiae summi Pontificis ac sacrosanctae Romarae Ecclesiae, ut antedictus summus Pontifex vel Romana Ecclesia, si in solutione praedictae pecuniae per singulos terminos cessaverimus, possit nos et successores nostres libere per censuram Ecclesiasticam coercere, exceptione fori vel regiae dignitatis a nobis aut successoribus nostris, Ecclesiastico judicio minime opponenda, aut apposita non obstante. Haec eadem etiam in omnibus & singulis articulis observare, de specially mandato & in praesentia nostra corporaliter praestito sacramento firmaverunt Hubertus de Burg. Comes Kanciae, Gilbertus Mar. Com. de Pembrook, Radulphus filius Nicholai, Godefridus de Crancumb. Humfridus Comes Hereford. sacramento expressius & apertius inserentes, quod pro toto posse eorum ad hoc intendent, quod nos observare praedicta omnia & singula debeamus. Praenominati etiam singuli fideles nostri super hiis omnibus testimoniales apertas literas exhibebunt cum sigillis eorum pendentibus, antefato Magistro Petro ad cautelam & praesentiam antedicti Caesaris deferendas; Per praenominatas autem cautiones, nos saepedictus Rex praenominato Magistro Petro de Vinea obligavimus nos & successores nostros antedicta omnia & singula observare hoc adjecto; quod si praenominatus summus Pontifex vel Romana Ecclesia, vellet se domino Imperatori, de solvenda pecunia memorata nostro nomine obligare et constituere principalem debitorem, juxta formam a jure statutam, nos obligationem ipsam ratam habebimus, et ipsum summum Pontificem et Romanam Ecclesiam ab obligatione ipsa promittimus statuendis inter nos locis et terminis liberare, prout haec omnia per Nuncios et Literas nostras eidem Summo Pontifici et Romanae Ecclesiae curabimus destinare; eo salvo, quod antedictae Romanae Ecclesiae cautione recepta, et per praedictum Caesarem acceptata, praesentis obligationis nostrae Literae, nobis aut Nunciis nostris restitui debeant nullo unquam tempore valiturae, et a praedictis cautionibus omnibus nos et praedicti Nobiles nostri simus penitus absoluti. Quod si forte Domino avertente contingeret antedictam sororem nostram Isabellam prius in fata concedere, quam iter arripiat, vel postquam iter arripuerit priusquam ad Dominum Imperatorem virum suum perveniens, in facie Ecclesiae sollempniter & publice desponsetur, nos & successores nostri ab omnibus & singulis antedictis obligationibus absolvi debemus & liberi permanere. Item, si forte, quod absit, Imperatorem eundem prius contingeret in fata concedere, quam praenominata nostra soror desponsaretur ab eo, similiter nos & successores nostri remanere debebimus ab omnibus ipsis obligationibus absoluti, & antedicta soror nostra ad nos in Regnum Angliae secure & libere reducetur. Quod ipsum tam Dominus H. Venerabilis Colen Archiepiscopus, tam de recipienda a Domino Imperatore & desponsanda Domina, quam de ea in eventum sinistri casus libere reducenda, & alii Nobiles qui ad ipsam sororem nostram in Anglia recipiendam de mandato Imperialis Excellentiae venerint, Sacramento ab eis corporaliter praestito jurare debebunt, & nobis proinde apertas eorum Literas assignare; Obligavimus nos etiam antedicto Magistro Petro de Vinea pro parte Imperatoris praefati sibi & antedicto Archiepiscopo Colen, aut quibuslibet aliis Nobilibus Imperii pro parte ipsius Imperatoris venientibus, assignare saepedictam sororem nostram Decimo septimo die ineuntis mensis Aprilis, una cum sollempnibus Nunciis nostris ducendam ad Dominum Imperatorem praefatum ab ipso sollempniter desponsandam, & ab eo Imperiali honor affectione maritali tractandam. Ad perfectiorem etiam antedicti Matrimonii consummationem, saepedicta etiam Isabella soror nostra de mandato nostro, praesentibus dilectis & fidelibus nostris Richardo Comite Pictaviae & Cornubiae, Charissimo fratre nostro, Huberto de Burg. Comite Kanc. Willielmo de Ferrariis, Philippo de Albin. Hugone de Vivon. Radnlpho filio Nicholai, Godofrido de Crancumb, Amaur. de Sancto Amando, Johanne Mar. Roberto de Mucegros, Roberto de la Bruer, Walerando Teutonico, & aliis quampluribus fidelibus nostris, recepto consensu in se a praefato Petro de Vinea specially procuratore Imperatoris ad hoc statuto, pro parte Imperatoris ejusdem, per verba de praesenti consensit in eundem Imperatorem velut in virum suum; similiter praefato Magistro Petro ut dictum est, ad hoc antefacti Caesaris specially & legitimo procuratore statuto, recepit a praesenti ipsum Dominum Imperatorem in virum suum, recipiens annulum nomine Imperatoris praefati, & remittens eidem per eundem procuratorem suum annulum sponsionis. In cujus rei testimonium, has Literas fieri fecimus Patentes. Teste meipso apud Westmonasterium, Vicesimo septimo die Februarii. Anno Regni nostri Decimo nono.

This agreement and security for payment of Isabellaes Portion to the Emperor, and the Kings subjecting himself to the Popes and his Successors Ecclesiastical censures, in case of failer, being made without the Popes precedent assent, the King thereupon certified the Pope thereof by this Letter.

SAnctissimo in Christo Patri Charissimo, G. Dei gratia Summo Pontifici, H. eadem gratia Rex Angliae, &c. salutem, & omnem devotionem. Juxta Sanctitatis vestrae consilium, & mandatum quod nobis per Magistrum Petrum de Vinea, Domini Frederici Dei gratia illustrissimi Romanorum Imperatoris, semper Augusti, Jerusalem, & Siciliae Regis, Nuntium, Apostolicis Literis direxistis Isabellam Charissimam sororem nostram consensu per verba de praesenti in eam & ab ea per praedictum Magistrum Petrum ejus procuratorem specialem & legitimum, habito & Sacramento a nobis corporaliter praestito, Domino Imperatori praefato dedimus in Uxorem, cum Triginta Millibus Marcarum Argenti memorato Domino Imperatori vel ejus Nuntiis statutis locis & terminis persolvend. prout haec & alia in scripto Conventionum inter nos & praedictum Magistrum Petrum de Vinea, habitarum sigillo nostro munito plenius continentur. Cum igitur de solutione pecuniae supradictae eidem Domino Imperatori cavere idonee debeamus, Paternitati vestrae volumus esse notum, quod nos ad cautelam Imperatoris ejusdem, subjicimus nos et successores nostros jurisdictioni et sententiae vestrae ac Sacro-sanctae Romanae Ecclesiae, ut vos et successores vestri, et Romana Ecclesia, si in solutione praedictae pecuniae per singulos terminos cessaverimus, possitis nos et successores nostros per censuram Ecclesiasticam libere coercere, exceptione fori vel Regiae dignitatis a nobis aut successoribus nostris Ecclesiastico judicio minime opponenda, aut opposita non obstante. Teste Rege apud Westmonasterium, Tertio die Maii. By these Instruments the King and his Successors voluntarily subjected themselves to the Popes Ecclesiastical censures, in this Secular affair, waving the Privileges of his Regal Dignity, which encouraged him to usurp the like power over him and other Princes, in other cases, against their wills.

The proceedings in, and pompous sollemnities of this marriage of the Emperor with this Isabella, not pertinent to my theam, you may peruse at leisure in Matthew Paris, to whom I refer you.

King Henry the 3d. intending this year to marry Jone daughter of the Earl of Pontini, advised her to write to the Pope for his dispensation, as he had done, to ratify the contract of Marriage between them; to which end he sent Proctors to Rome, but afterwards countermanded their proceedings therein till further order, as these Records inform us, all entered together in the Clause Rolls.

HENRICUS Rex Angliae, &c. Dominae Johannae, &c. salutem. Quoniam dilectos Clericos nostros Magistros W. de Gloucestria, & Richardum de Langedon Nuncios, & procuratores nostros ad sedem Apostolicam specialiter destinamus: Ut contractus Mattimonialis inter nos et vos initus, Authoritate Apostolica confirmetur, dilectioni vestrae Mandamus, quatenus per praedictos procuratores nostros Domino Papae Literas vestras Patentes dirigatis, ut ipse de consueta sedis Apostolicae clementia nobiscum supradicto negotio dispensare dignetur, ut sic utriusque nostrum concurrente consensu, dictum negotium ad finem optatum facilius perducatur. Formam autem Literarum vestrarum Domino Papae dirigendarum, vobis praesentibus Literis mittimus interclusam. Teste, &c.

DOmino Papae, Ex parte dictae Dominae; Sanctae Paternitati vestrae Supplicamus humiliter ac devote, quatenus Matrimonium inter Dominum H. Regem Angliae illustrem et nos contractum de consueta sedis Apostolicae clementia dignemini confirmare; Pro hoc autem impetrando ad pedes Sanctitatis vestrae tales, &c. Procuratores nostros specialiter destinamus. In cujus, &c.

Et mandatum est Com. de Ponti, & similiter Uxori suae sub forma suprascripta, paucis mutatis, quod Literas Patentes dictae Dominae J. quarum transcriptum Rex ei mittit, interclusam Domino Papae transmittant.

REX, Magistris R. de Langed. Archid. St • ff. & W. de Glouc. salutem. Quia consilio nostro cui fidem adhibere tenemur, utile nimis videtur, et expediens, quod negotium illud de dispensatione petenda, quod Matrimonium consummari possit inter nos et primogenitam filiam Comitis Pontini suspendatur ad praesens: Vobis mandamus in fide qua nobis tenemini, quatenus nullo modo negotium illud Domino Papae, vel alicui Cardinali, vel alicui viventi reveletis, vel mentionem aliquam inde faciatis, donec specialem Nuncium nostruum propter hoc & alia negotia nostra ad vos miserimus; si vero perpendere possitis qamdiu in Curia steteritis quod aliquid de beat vel consilium nostrum impetrari impetrantibus, po posse vestro vos opponatis & indempnitati nostrae quantum in vobis est prospiciartis. Teste meipso apud Westmonasterium, Decimo sexto die Julii.

DOmino Papae salutem. Certam de Sancta Paternitate vestra fiduciam obtinentes, quod preces nostrae solitum & optatum in oculis benignitatis vestrae favorem inveniant et gratiam, novis emergentibus negotiis, pro remedio petendo fiducialiter ad sedem Apostolicam confugimus. Cum igitur dilectos Clericos nostros Magistros R. de Langedon, & W. de Gloucestria ad quaedam negotia nostra procuranda necesse habeamus ad praesens ad pedes Sanctitatis vestrae destinare, ipsos synceritati vestrae recommendamus attentius, toto cord supplicantes, quatenus nostrae supplicationis obtentu eisdem Clericis nostris favorabiles vos exhibentes & propitios, in negotiis nostris, quae ad utilitatem nostram & honorem vobis exponent, ipsos libenter audire, & liberaliter, sicut speramus, exaudire dignemini, ut cum ad nos redierint foeliciter expediti; de gratia vestra nobis impensa hilares efficiamur & jocundi, & ad devotissimas Sanctitati vestrae teneamur gratiarum actiones. Teste, &c. apud Windeles, xiii. die Augusti.

This Marriage Treaty and License on which they were sent was countermanded, and proceeded no further, the King altering his mind, and marrying Alienor the second Daughter of the Earl of Province, who was conveyed into England, married to the King, and crowned Queen this year, with extraordinary pomp and sollemnity, as you may read at leisure in Matthew Paris, Matthew Westminster, Holinshed, Speed, and other our Historians.

This Pope was grown so insolently proud and peremptory in this age, by his premised Usurpations, that he would not vouchsafe to hear or admit the Kings Proctors and Agents, sent to Rome upon his urgent affairs, without most humble suits and supplications to him in his Letters of Credence and Procurations, as the precedent Procurations, and this ensuing Record demonstrates.

SAnctissimo Patri in Christo G. Dei gratia Summo Pontifici, salutem, & tanto Patri ac Domino omnimodam reverentiam, cum honor Apostolicae sedis. Pia Mater nonnunquam filiis suis desolatis solatium, oppressis subsidium pie petentibus, viscera pietatis consuevit misericorditer aperire. Quapropter ad ipsam tanquam ad piam matrem nostram, quae nobis sua gratia, ut filio suo devoto, continua compassione compatitur favorabiliter & benign, cum Regiae dignitati necessitatem imminere videmus, confugimus confidenter. Hinc est, quod cum dilectos & fideles nostros P. Saracenum, & Magistrum S. de Steyland, Clericum nostrum pro quibusdam negotiis nostris ad sedem Apostolicam transmittamus, Paternitatis vestrae dilectioni affectione plena duximus supplicandum, quatenus ipsos in negotiis nostris, quae vobis exponent, audire benign, & efficaciter exaudire velitis clementia consueta, ut hae preces nostrae benignitate vestra mediante nobis more solito fructum pariant copiosum, nosque exinde paternitati vestrae ad speciales gratias astringamur. Teste Rege apud Merewell, Vicesimo quinto die Maii. Anno, &c. Decimo nono.

This year King Henry the 3d. made a Remonstrance to the Pope of the several injuries done to him by the Earl of Britain, in seizing upon his Castles, and revolting to the King of France, desiring the Pope by his Ecclesiastical censures to compel him to restore his Castles to him, or give satisfaction for them.

DOmino Papae, salutem, & debitam ac devotam in omnibus reverentiam; ut Sanctitati vestrae plenius innotescat qualiter erga nos se gessit P. Comes Britanniae, vestrae significamus Paternitati, quod cum dilectum fratrem nostrum R. Comitem Cornubiae & Pictaviae transmisissemus ad partes Wascon. pro defensione partium illarum, habito inter ipsum Comitem Britanniae, & praedictum fratrem nostrum Colloquio, nobis significavit, quod paratus erat ad servitium nostrum venire, & de nobis in capite tenere. Nobis igitur id mediocriter adhuc ferentibus, per transmissum ad nos fidelem nostrum S. de Mal • Leon • tunc superstitem, & Dominum perdilectum & fidelem nostrum Philippum de Albiniaco nos instanter sollicitavit super eodem. Cum igitur monitis suis adquiescentes exercitum totius Regni nostri convocassemus apud Portesm. habentes in proposito transfretare in Britanniam, ad jura Haereditaria nostra perquirenda in partibus transmarinis, memoratus Comes in eodem tempore ibi applicans, coram universis Magnatibus terrae nostrae, homagium nobis fecit de terra sua Britanniae, & Sacramentum de fideli servitio nobis praestitit, & tunc honorem de Richmond. in quo jus vendicabat, ei reddidimus, & plura alia feoda & terras ei dedimus non modicas. Revertente autem eodem Comite ad partes suas, & nobis per consilium suum in terra nostra remanentibus, cum in estate sequenti aggregasset Rex Franciae universum posse ad invadendum terram praedicti Comitis, cum totis viribus nostris in succursum ejus ad suum mandatum transfretavimus in Britanniam, non sine gravi dispendio corporis nostri, & jactura irreparabili magnatum, & aliorum hominum nostrorum quos ibidem perdidimus. Cum ergo per adventum nostrum ab incursibus praedicti Regis Franciae defensus extitisset & securus, & ipso Rege sine obtentu propositi sui ad partes suas revertent • , vellemus similiter ad terram nostram redire, de consilio suo convenit inter nos & memoratum Comitem Britanniae, quod ad tenendum ei Milites & servientes, quandam summam pecuniae daremus eidem per annum tempore guerrae, & aliam summam pecuniae, si contingeret inter ipsum Regem Franciae, & nos tunc treugas iniri, sicut factum est, quod quidem sine omni defectu ei plene perfecimus. Novissime vero, cum instant fine treugarum inter ipsum Regem & nos essemus requisiti, ab ipso Comite de Militibus & servientibus mittendis in succursum suum, & ad Castrum nostrum Sancti Jacobi super Beveronam, quod fuit in manu sua, de Ballivo nostro, muniendum, & pro quo nobis reddendo cum venissemus in Britanniam ei dederimus Duo Millia Marcarum, gratanter annuimus ejus petitioni, destinantes ad eum dilectum & fidelem nostrum Amauricam de Sancto Amando Senesc. nostrum, cum numero Militum & servientium quem ipse Comes petierat. Quos postquam ad placitum suum retinuerat, ad nos remittens sub simulatione parcendi sumptibus nostris, nunciavit nobis, quod Castrum praedictum salvo custodiret ad opus nostrum; insuper ad mandatum ejus nobilem virum H. de Trublevill Senesc. nostrum Wascon. cum multitudine Armatorum ad eum misimus. Qui strenue & potenter suae instabat defensioni. In cujus etiam praesentia & praedictorum multitudinis Armatorum, juravit super verum Corpus Christi, quod nec pacem cum Rege Franciae fecerat, nec etiam cum eo tractatum inde habuerat. Licet siquidem ipse Comes, ut praediximus, in nullum nobis repererit defectum; Immo juxta Conventionem inter nos habitam & ultra ei semper satisfecerimus, per finem quem cum eo fecimus singulis vicibus, quibus propter hoc ad nos venit vel misit, & id idem adhuc facere pro viribus nostris essemus parati, tamen cum injuria sua, spreta fidei suae religione & Sacramento, de fideli servitio nobis praestito, sine eo quod nos diffideret vel aliquid nobis mandaret, a nobis recessit, & Regi Franciae adhaesit, homagium ei faciens, & reddens eidem ad exhaeredationem nostram praedictum Castrum Sancti Jacobi, & Castrum Celsum, quod Theobaldus Crespyn tenuit de nobis de Com. Andegaven. & Castrum de Maroyl, quod est de Com. nostro Pictaviae. Ne igitur super praemissis rei veritas vos lateret, vel ne per alicujus suggestionem minus veridicam crederetis aliquatenus, dictum Comitem per defectum Com. a nobis recessisse, praemissa Sanctitati vestrae seriatim duximus intimanda: Supplicantes attentius, quatenus ipsum Comitem, ut ad servitium nostrum et fidelitatem nostram redeat, et super pecunia a nobis recepta, et Castris praedictis per ipsum Regi Franciae liberatis, nobis satisfaciat, per censuram Ecclesiasticam coherceatis. Teste Rege apud Westmonasterium, Vicesimo quinto die Februarii.

The Pope encouraged by such Letters as these, usurped a Papal power over the Temporal Rights of Kings and Secular Princes, and to Excommunicate or Interdict them at his pleasure: Though instead of Excommunicating this perjured treacherous Earl, he * sent for him to Rome, and made him chief Counselor and General of the Crossadoes by Sea and Land against the Grecians; Multis super hoc admirantibus, quod hominem tali not a proditionis multiformis infamem, ad sua ardua negotia vocaverat pertractanda.

The Bishop of Winchester being sent for to the Pope to supply him with monies and advice, to carry on this War, (it seems without the Kings License) thereupon the Pope sent a Message to the King, to desire his License for the Bishops return into England, without any impediment; which the King assenting to, writ thus to the Pope and Bishop.

DOmino Papae, Rex, &c. Significavit nobis Sanctitas vestra per Venerabilem Patrem A. Coventrensem & Litchfeldensem Episcopum, & dilectum & fidelem nostrum P. Saracenum Civem Romanum, quod gratum haberetis & acceptum, si Venerabilis Pater P. Wintoniensis Episcopus, cum gratia 〈◊〉 tra reverti posset in Angliam, & sicut ad ejus spectat officium curam securus 〈◊〉 Pastoralem, & super hoc ex parte synceritatis vestrae nos rogaverunt: Ad 〈◊〉 nctae Paternitati vestrae duximus respondendum. Quod cum idem Episcopus Regnum nostrum ultimo erivit gratis, et motu ductus proprio potius quam per nostram vel alterius compulsionem: Et etiam si been recolitis, ad preces vestras, nobis specialiter inde directas sedem adiit Apostolicam, Unde si memoratus Episcopus voluntatem habuerit revertendi, & in Regno nostro commorandi, beneplacet nobis ipsius adventus. Nec erit qui ipsum super hoc aliquatenus impediat, aut cum redierit tranquillitatem ipsius perturbet. Licet etiam graviter versus ipsum moveremur, ad instantiam vestram conceptum rancorem, si quis esset, penitus ei remitteremus parati & expositi, tanquam filius Sanctae Romanae Ecclesiae devotissimus, in hiis et aliis vestris inhaerere consiliis, et voluntatis vestrae pro viribus nostris beneplacitum adimplere. Teste Rege apud Westmonasterium, iv. die Maii. Anno, &c. xix.

REX, Venerabili Patri in Christo P. eadem gratia Wintoniensi Episcopo, salutem. Retulerunt nobis Venerabilis Pater A. Coventrensis & Litchfeldensis Episcopus, & fidel • nostri P. Saracenus Civis Romanus ex parte Domini Papae, quod placeret quod possitis cum gratia nostra in Angliam reverti. Et sicut ad vestrum spectat officium in Episcopatu vestro curam gerere Pastoralem, & super hoc per eosdem nos requisiverunt. Ad quod vobis duximus significandum: Quod cum Regnum nostrum ultimo exivistis, et sedem Apostolicam adustis gratis, et motu ducti proprio, nec per alicujus compulsionem id fecistis, et maxim ad preces ejusdem Domini Papae si been recolitis; Unde si voluntatem habueritis revertendi in terram nostram, & ibidem commorandi, beneplacet nobis quod salvo & secure veniatis, & in Regno nostro sine impedimento moram faciatis, pro certo habituri quod in veniendo & morando nullum vobis faciemus vel fieri permittemus impedimentum, dampnum aut gravamen, set pro viribus nostris securitati vestrae providere curabimus. Teste ut supra.

The Pope to get monies and assistance in his Wars, had commanded this Peter Bishop of Winchester (a better Soldier then Preacher) to assist him both with his purse and advice in his Military affairs against the Romans and Grecians; thus related by Matthew Paris.

PEr idem tempus, Petrus Wintoniensis Episcopus, ad mandatum Domini Papae Roma • • rofectus est, instant solennitate Paschali: ut guerram ejus jamdiu contra Romanos accensam, ordinando juvaret. Novit enim eum Summus Pontifex pecunia abundare, et si non abundaret, ministrante Episcopatu Wintoniensi abundaturum; et maluit eum effundere Thesaurum suum in suo obsequio, quam alieno. Praeterea, idem Episcopus erat in obsequio Regis Richardi Bellatoris magnifici, diebus adolescentiae suae: ubi plus didicit in Bello dimicare, & Castra militum ordinare, quam Evangelii semina praedicando seminare. The Pope having made as much use of him as he could for those ends, importuned the King for his return into England, as you have heard.

What other Letters the King sent this year to the Cardinals and Pope concerning his affairs, and the Annual Rent reserved on King Johns Charter, I have formerly related.

The King this year issued forth an Attachment against the Treasurer of the Dean of the Arches, and others, for suing contrary to his Prohibition in Court Christian, for a thing which concerned not Matrimony or Testament, which Attachment was respited by this Writ, upon their submission.

MAndatum est Justiciariis Domini Regis Itinerantibus apud Hertford. quod, &c. ponant in respetum, &c. Loquelam etiam quae est coram eis inter Johannem de Thiwing, & praedictum Thesaurarium Dec. de Arcubus, Magistr. G. Perdriz, & Gervas de Melkel, de eo quod idem Thes. prosecutus est placitum in Curia Christianitatis, de Catallis quae non sunt de Testamento, vel Matrimonio, contra Prohibitionem Regis, ut dicitur, et quod praedicti Dec. Magister G. et Gervasius tenuerunt idem placitum contra prohibitionem Regis, ut dicitur, ponant in respectum usque ad terminum praedictum. Teste Rege apud Westmonasterium, Duodecimo die Aprilis.

The King hearing that the Pope intended to send a Legate into Ireland without his privity, and against his will, contrary to former custom and his Prerogative Royal, writ to the Pope, and also to his chief Justice to hinder this encroachment, and to yield more speedy dispatch, and readier obedience to his Letters, Writs directed to him in Ireland, then formerly he had done.

REX, dilecto & fideli suo Richardo de Burg. salutem. Quod salvo applicuistis in partibus Hiberniae, & ad Portum optatum prosper pervenistis postquam a nobis recessistis, sicut nobis significastis, est de quo plurimum gavisi sumus, vobis significantes, quod penes nos & statum Regni nostri omnia, Benedictus Deus, prospera sunt, & jocunda, plurimumque desideramus quod de statu terrae nostrae Hiberniae, simul & de vestro, similia frequenter audiamus; grates quidem fidelitati vestrae referentes de eo quod nos praemunire voluistis, quod sunt quidam qui procuraverunt Legatum destinari in Hiberniam. Vobis significamus, quod antequam Literas vestras inde recepissemus, idem audivimus, et ad Curiam Romanam transmisimus ad impediendum, ne praeter voluntatem nostram Legatus aliquis illuc accedat. Quia vero plures ad nos pervenerunt querelae ab hiis pro quibus Literas nostras vobis direximus, quod inutiliter ease obtinuerunt, eo quod minus proni, immo estis ultra modum difficiles in executione mandatorum nostrorum. Vobis mandamus, quod in fide qua nobis tenemini, cum contigerit nos pro nobis ipsis seu pro alio quocunque vobis Literas nostras dirigere, ipsas benign recipere, & ea qua decet devotione exequi curetis, quod per dilationem executionis credi non possit, quod debitam nobis non exhibeatis reverentiam, sed potius ex devotione vestra debeatis merito commendari. Teste meipso apud Westmonasterium, Vicesimo secundo die Februarii.

The Pope as he encroached upon the Election and Confirmation of the Archbishops and Bishops of England, so did he likewise upon the Election and Confirmation of Abbots, who must go to Rome to attend his pleasure for their approbation and confirmation, as in this memorable case of the Abbot of St. Albans, which I shall relate at large

CUm haec cum tempore evolvente elaberentur; nuncii electi & Conventus Ecclesiae Sancti Albani, duo Monachi, scilicet Magister Reginaldus Physicus, & Dominus Nicholaus de Sancto Albano, ambo Presbyteri, viri prudentes & compositi, cum suis Clericis, Magistro Galfrido de Langeleia, & Galfrido Focario, serviente & aliis, habentes Literas Conventus procuratorias, iter arripuerunt versus Curiam Romanam in Octavis Paschae, scilicet decimo septimo Calend. Maii, precibus omnium fratrum commendati. Hae autem fuerunt procurationes quas secum detulerunt. Reverendissimo Domino & Patri in Christo Charissimo Gregorio, Dei gratia Summo Pontifici, devoti filii sui, Prior & Coventus Sancti Albani, tam devotam quam debitam cum pedum osculo reverentiam. Noverit Sanctitas vestra, quod nos fratres nostros & Monachos, Reginaldum & Nicholaum, latores praesentium, cum Literis nostris seriem electionis nostrae continentibus, quam in Ecclesia nostra de fratre Johanne de Hertfordia, Monacho nostro, fecimus Canonice celebrari, ad pedes Sanctitatis vestrae destinamus: ipsosque ad▪ confirmationis munus a seed Apostolica petendum, et ad alia dictam electionem nostram contingentia, expedienda, procuratores nostros constituimus. Ratum & gratum habituri, quod per ipsos vel eorum alterum in dicto negotio, ration praevia, fuerit expeditum. Valeat & vigeat Sancta paternitas vestra semper in Domino. Venerunt igitur ad Curiam Romanam apud Perusium. Et Domino Papa humiliter salutato, formam electionis & rei gestae seriem sub his Literis contentam, praesentaverunt. Reverendissimo Domino & Patri in Christo Charissimo, Gregorio Dei gratia Summo Pontifici▪ devoti filii sui▪ Prior & Conventus Sancti Albani, tam devotam quam debitam cum pedum osculo reverentiam. Cum Ecclesia nostra per decessum Venerabilis Patris Willielmi, bonae memory, quondam Abbatis nostri, qui viam universae carnis sexto Calend. Martii est ingressus, pastoris solatio existeret destituta, certificato super hoc Domino nostro Rege, ipsoque nobis eligendi licentiam concedente, nos prout potuimus citius & expeditius, volentes animarum periculis occurrere, & Ecclesiae nostrae indempnitatibus providere, his omnibus prius sub competenti data dilatione evocatis qui debuerunt & voluerunt potueruntque nostrae electioni commode interesse, ad eligendum nobis pastorem, diem certum praefiximus, in crastino Annunciationis Beatae Virginis. Adveniente autem die, praesentibus his qui propter hoc fuerant evocati, aliisque, tractare coepimus & confer. Et quia res praedicta eo die non potuit expediri, in crastino, ut de eodem tractaremus, ingressi sumus Capitulum iterato, & ibidem post Dei clementiam super hoc misericorditer invocatam, tractare coepimus de praemisso. Et tandem in hanc eligendi spem, viris bonis de collegio nostro plenaria data fuerat potestas & collata, quod ipsi pro omnibus electionem nominarent, ratihabitione prius eisdem electoribus promissa, de persona per ipsos electa, & ipsis postmodum nominata. Electores siquidem praemisli ad hoc officium, cum Dei timore accedentes, cum lachrymis & orationibus Dei invocantes auxilium; diligenter & discrete, sicut exitus indicavit, de hoc negotio tractaverunt, qui per omnia unanimiter & concorditer post tractatus & collationes suas super hoc habitas▪ nobis virum per omnia idoneum, in Abbatem patremque & pastorem elegerunt, & postmodum ingresli Capitulum, nobis quem elegerant nominaverunt, scilicet fratrem Johannem de Hertfort, nostrae professionis Monachum, inter nos ab antiquo religiose & irreprehensibiliter conversatum. Nos siquidem ibidem unanimiter congregati, in personam illius quem elegerant, & nobis nominaverant, concorditer consensimus, absque omni discordia seu contradictione. Firmiter enim credimus▪ Sancte Pater, quod idem electus nobis & nostro Monasterio per omnia sit idoneus▪ cum in ipso nihil cur eligi non deberet, sciamus reprobum, nec in eo aliquid deficere perpendimus, quod canon exegit in electo. Hinc est▪ benignissime Pater, quare nos, qui filii vestri sumus, & immediate ad Romanum Pontificem spectantes, vobis in omni qua possumus supplicamus devotione▪ quatenus Dei intuitu, & ad levamen Ecclesiae nostrae, quae sub hac vacatura in magno navigat periculo, sub saeculari custodia constituta, electo nostro absque morae dispendio, officii sui confirmationem misericorditer impendatis. Nos autem, ut Reverenda Sanctitas vestra de praemissis fidem habeat indubitatam, sigillo Capituli nostri de communi totius Conventus consensu has Literas nostras Patentes, & rei gestae seriem continentes, fecimus consignari.

The Pope after consideration, condescended to the Abbots Election, but upon this condition, that he should take an express Oath of Fealty to the Pope and Church of Rome, and to his Successors, prescribed in his Bull directed to the Bishops, (the first encroachment of this kind upon Abbots, to my remembrance) which Oath suddenly tendered to him by way of surprise he took publicly before the Covent, and all the Clergy and people, at his consecration and instalment, thus related by Matthew Paris, a Monk of this Monastery.

HIs autem Literis diligenter inspectis, habita cum fratribus deliberatione, concessit Summus Pontifex Monachis juste postulata, laboribus eorum paterno affectu compatiendo, necnon unitatem Ecclesiae suae concordem, & discretum in hoc negotio processum collaudando. Et ne res aliqua parte progressione usque ad finem careret laudabili, dedit in mandatis Elyensi & Londinensi Episcopis, ut examinata persona electi, benedictionis ei beneficium largirentur, vel alteruter, si ambo interesse non valerent, scribens eisdem sub hac forma.

GREGORIUS Episcopus, servus servorum Dei, Venerabilibus fratribus Elyensi & Londinensi Episcopis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Monasterio Sancti Albani Lincolniensis Diocaesis, quod ad Romanam Ecclesiam nullo medio pertiner, Abbatis solatio destituto, dilecti filii Prior & Conventus ipsius Monasterii, sicut accepimus, requisito prius, sicut moris est, assensu Regio et obtento, vocatis omnibus qui debuerunt, voluerunt, & potuerunt commode interesse, de Abbatis futuri substitutione tractantes, post diversos tractatus, quibusdam de collegio eligendi ei Abbatem, potestatem plenariam unanimiter contulerunt. Idem vero electores, Deum habentes praeoculis, collatione super hoc & deliberatione habita diligenti, & Spiritus-sancti gratia invocata, dilectum filium fratrem Johannem de Hertfort, ejusdem Monasterii Monachum, virum, ut asserunt, providum & discretum, ac in spiritualibus & in temporalibus circumspectum, & cum eis a puero laudabiliter conversatum, in Abbatem eorum, & Patrem concorditer & Canonice eligerunt. Quorum electionem solenniter publicatam, universi & singuli approbantes, nobis per dilectos filios fratres Reginaldum & Nicholaum, Monachos & Nuncios suos ac Literas humiliter supplicaverunt, ut cum per eundem Johannem, grata ipsi Monasterio in spiritualibus & temporalibus incrementa, sperarentur auctore Deo proventura, & rectis dispositionibus nihil debeat difficultatis afferri, electionem hujusmodi confirmare, de benignitate sedis Apostolicae dignaremur. Licet igitur praedicti Nuncii, solicit super hoc institerint & prudenter, & nos pro eodem Monasterio libenter, quod cum Deo possumus facere, intendentes, electionem ipsam examinatam prout convenit diligenter, Canonicam invenerimus quoad formam; quia tamen de personae meritis plenam notitiam non habemus, fraternitati vestrae per Apostolica scripta mandamus, quatenus quae circa electi personam inquirenda fuerint, solicit inquirentes, si eam sufficientem inveneritis ad ejusdem Monasterii regimen assumendum, praemissam electionem Authoritate Apostolica confirmetis, et electo faciatis eidem obedientiam et reverentiam debitam exhiberi, ac munus benedictionis impendi. Recepturi ab eo postmodum, pro nobis et Romana Ecclesia fidelitatis sollicitae juramentum, juxta formam quam vobis sub Bulla nostra mittimus interclusam. Alioquin, ea rite cassata, faciatis dicto Monasterio de persona idonea per electionem Canonicam provideri. Contradictores per censuram Ecclesiasticam, appellatione postposita compescendo. Formam autem juramenti, quod ipse praestabit nobis de verbo ad verbum, per ejus Patentes Literas suo sigillo signatas quam cito poteritis per proprium nuncium transmittatis. Quod si non ambo his exequendis potueritis interesse, alter vestrum ea nihilominus exequatur. Datum Perusii.

Impetratis autem his Literis, cum aliis sub Bulla clausis, salutato Domino Papa & fratribus, necnon & respectis, redierunt Nuncii praedicti cum prosperitate, post moram in Curia factam per xv. dies. Episcopus autem Londinensis, alio se excusante, mandatum Apostolicum diligenter executus, examinatione rite facta, nihil reprobum in persona electi reperiens, munus solenniter benedictionis eidem impendit, in crastino scilicet Nativitatis Beatae Virginis, in Ecclesia Sancti Albani. Vbi apertae sunt Literae inclusae Domini Papae, quas, ut oportuit, electus in Abbatem benedicendus profitendo legit, in praesentia Episcopy et audientia Conventus, et totius populi et Cleri, sub hac forma. Of which, and the new Oath therein, you shall have an account in its due place.

Matthew Paris in the Life of this Abbot John the 2. makes this more full relation of the manner of his Election. William the Abbot of St. Albans deceasing, the Monks thereupon sent this supplicatory Letter to the King, to grant them his License to elect another in his place.

EXcellentissimo Domino & in Christo Reverendissimo, Henrico Dei gratia illustri Regi Angliae, Domino Hiberniae, Duci Normanniae & Aquitaniae, Comiti Andegavensi: devoti sui semper & humiles, Prior Sancti Albani & ejusdem loci Conventus, cum omni humilitate & devotione, aeternam in Domino salutem. Vestrae innotescimus Excellentiae, quod Venerabilis Pater noster Wilhelmus quondam Abbas Ecclesiae nostrae, in fata decessit: ideoque dilectos fratres nostros N. & N. latores praesentium ad vos destinamus. Excellentiae vestrae omni qua possumus devotione, et lachrymarum effusione, flexisque genibus supplicantes, quatenus divinae pietatis intuitu, nobis gratiam dign • nter impertientes, eligendi Pastorem liberam nobis concedatis facultatem. Statui domus nostrae misericorditer, si placet, compatientes, juxta necessitates, quos dicti fratres nostri vobis duxerint exprimendas. Valeat Regia dignitas in aeternum. Misimus insuper Literas amicis nostris in Curia, sub hac forma: ut ipsi negotium nostrum expedirent.

They likewise sent this Letter to the Chancellor.

URgentibus negotiis novis & inopinatis emergentibus, Priorum amicorum auxilium familiare & consilium evidens; suadet honestas, & compellit instans necessitas. Ideoque sincerae paternitati vestrae omni qua possumus devotione supplicamus, quatenus divinae pietatis intuitu, statui domus nostrae juxta necessitates quas fratres nostri N. & N. latores praesentium vobis duxerint exprimendas, misericorditer, & paterno subveniatis affectu, eo quod Venerabilis Pater noster Wilhelmus quondam Abbas Monasterii nostri, divino nutu diem clausit extremum: Nos Monachos suos quasi Orphanos piorum consilio relinquens & auxilio. Quorum indigentiae sic vestra dignetur consulere miseratio, ut Deus Pater Pupillorum, digna mercede vestram remuneret p • etatem.

Having obtained the Kings License to elect a new Abbot, they sent this summons to all the Priors of their Cells that had voices in the Election.

FRater E. Prior Ecclesiae Sancti Albani ejusdemque loci Conventus, dilecto sibi in Christo▪ tali vel tali Priori, salutem in Domino sempiternam. Quum Venerabilis Pater noster Wilhelmus quondam Abbas Monasterii nostri, divino nutu diem clausit extremum, & oportet per commune consilium Ecclesiae nostrae provider • de Pastore; Mandamus quatenus in crastino Annunciationis Dominicae proximo affuturae, compareas personaliter apud Sanctum Albanum, una nobiscum tractaturus super electione Abbatis. Quod si forte non potueris justa ex causa praepeditus, te sub hac forma excuses per Literas tuas Patentes. Viris Venerabilibus Domino E. Priori de Sancto Albano ejusdemque loci Conventui, Frater N. Prior talis vel talis loci; tali vel tali, salutem. Praepeditus negotio certo, videlicet assignato, vel gravi detentus infirmitate, in crastino Annunciationis Dominicae apud Sanctum Albanum personaliter interesse non possum, una vobiscum super electione Abbatis tractaturus. Ideoque non expectata praesentia mea, in dicto negotio, quod vestrum est, exequamini. Valete.

COngregatis igitur Fratribus die statuto & praefixo, videlicet die Dominica; non potuimus pro solemnitate illius diei tractare de electione. Et cantavimus ea die de Dominica procrastinantes solemnitatem de Annunciatione facienda: unde nec in crastino, scilicet die Lunae, nequivimus tractare de tam arduo negotio, quod tanta & tam morosa deliberatione indiguit. Die igitur Martis, convenientibus in unum tam Prioribus quam aliis, qui debuerunt & voluerunt commode in capitulo interesse; elegerunt s • llemniter Johannem de Hartfordia, Priorem de Hertford, Monachum suum professum, in Pastorem animarum suarum: virum pium, & Monachum ordinatum; Qui Domino Regi praesentatus, ab eo favorabiliter Dominica in Ramis Palmarum (tum quia elegans et venerabilis extitit statura, tum quia audierat quod dapsilis et Civ •• is ac socialis fuerat, dum Prior Hertfordiae fuerit) est susceptus: Et idcirco promptius, quia Rex semper domum Sancti Albani dilexerat: Cui Literas petitorias a Priore & Conventu sub hac forma transmisimus.

ILlustri Domino suo & Magnifico, Henrico Dei gratia Regi Angliae, &c. devoti sui semper & humiles E. Pr • or Sancti Albani, & ejusdem loci Conventus, cum omni humilitate & devotione, aeternam in Domino, salutem. Regiae Excellentiae vestrae, Dominum Johannem Priorem de Hertfordia, virum idoneum et honestum, quem de benignitate et licentia vestra nobis concessa, in Patrem nobis elegimus et Pastorem, praesentamus. Cum omni humilitate et devotione supplicantes, quatenus ex innata vobis benignitate, solitaque clementia erga nos et Ecclesiam nostram concepta et habita, dictum Johannem electum nostrum, in gratiam recipiatis; vestrum eidem consilium, auxilium, et favorem, divinae, si placet, intuitu pietatis impendentes. Valeat, &c.

DOminus autem Rex cum hoc audisset, & perpendisset progressum nostrum ordinatum & humilem, non tantum nobis suum favorem impertivit, & juvamen, imo Domino Papae & amicis suis in Curia Romana pro nobis scripsit sic, ( Well knowing that nothing would be done therein at Rome, but by such Letters, seconded with underhard Bribes. ) Reverendo Domino & Patri & in Christo Charissimo, Gregorio Dei gratia Summo Pontifici, Henricus eadem gratia Rex Angliae, &c. salutem: & tam devotam quam debitam in omnibus, tanto Domino & Patri reverentiam. Noverit Sancta Paternitas vestra, Nos electioni factae de fratre Johanne de Hertford, Monacho de Sancto Albano, in Abbatem Sancti Albani, Regium adhibuisse favorem et assensum. Et quia ad sedem Apostolicam immediate spectat electionis praedictae confirmatio, hoc Sanctae Paternitati vestrae duximus praesentium tenore significandum: Devote supplicantes quatenus eidem electioni munus confirmationis dignemini, si placet, favorabiliter impendere. Teste memetipso apud Abendon, primo die Aprilis, Anno Regni mei xix.

Item Literae Domini Regis ad amicos suos in Curia Romana, pro electo.

VEnerabili in Christo Patri, & amico specialiter dilecto, J. Dei gratia GG. Sanctae Praxedis Presbytero Cardinali: Henricus Dei gratia Rex Angliae, &c. Quotiens ingruente necessitate nos contingit, pro nostris vel alienis negotiis Apostolicae sedis implorare subsidium, ad eorundem negotiorum expeditionem, vestra nobis necessaria est diligentia: quam in omnibus vestri gratia nobis recolimus subvenisse. Cum igitur electioni factae de fratre Johanne Monacho Sancti Albani, in Abbatem ejusdem loci, Regium adhibuerimus assensum, et favorem, & immediate subjecta sit Ecclesia Sancti Albani, Sanctae Romanae Ecclesiae: Paternitati vestrae duximus attente supplicandum, quatenus cum Nuntii, & procuratores dicti electi ad obtinendum a seed Apostolica confirmationem dictae electionis, ad Curiam venerunt, ad assecutionem sui propositi in hac parte, vestra dignetur eis Paternitas auxilio & consilio subvenire. Per quam subventionem, multiplicetur vobis gratia nostra, quam ex diversorum negotiorum promotione non dubitamus eis vos comparasse. Teste meipso, primo die, &c.

INjunctum est igitur duobus fratribus Monachis hujus Ecclesiae, videlicet Domino Reginaldo de Bocking Physico, & Domino Nicholao de Sancto Albano, & cuidam Clerico nostro, Magistro scilicet Galfrido de Langeleia, ut Curiam Romanam protinus adirent: ut electionem rite factam impetrarent à seed Apostolica confirmari: Qui se precibus Conventus commendantes, illico perrexerunt. Et statutum est in Capitulo quaedam specialia fieri pro eisdem Missarum & Orationum suffragia: Et cum ad Curiam Romanam (quae tunc Perusii fuerat) pervenissent; ut promptiorem a Domino Papa gratiam obtinerent, pecuniae quandam summam Papalibus pedibus obtulerunt: quam statim gratanter receptam, jussit Dominus Papa cuidam fratri Minori, Thesaurario ac Cubiculario suo, illam pecuniam in Gazophylacium suum deportare. Et accumulatis illis denariis, aliis candidis Esterlingis, noluit frater vel etiam forulum nuntiis resignare, nec Dominus Papa (quem Civilem et Dapsilem fore deceret) ad prandiolium invitare. Respectis igitur Janitoribus et Ministris Papalibus, in muneribus (quia sic oportuit, cum patulis rictibus ipsis donis inhiarent) recesserunt in crastinum (prout eis dictum erat) redituri. Et cum tunc advenissent, ostendentes Regios apices Domino Papae, tum propter ipsos, tum propter serotinum xenium, (aliis etiam Epistolis, quas secum amicis Domini Regis detulerunt adminicul antibus) gratiam ab illa venali Curia obtinuerunt. Respexerant enim amicos Regis quibus ejus Literas attulerant, donis uberrimis, qui solitas Literas steriles et infructuosas, sine muneribus concurrentibus parvi pendunt. Electione igitur confirmata, cum benedictione Apostolica (quam satis comparaverunt) gaudenter sunt reversi, nec unquam postea, ipsam Curiam diligere aut commendare potuerunt.

Approbata vero quamplurimum fuit ab ipso Domino Papa & a cunctis fratribus Cardinalibus (& maxim a Domino Ottone, qui verba optima secit pro domo Sancti Albani ) forma electionis & totius processus negotii, admirantibus universis, quod inter tot Capita fuit tam indilata sententia, & consensus uniformis. Et addidit Otto memoratus coram Papa, & cunctis assidentibus: Domine, semper religio, unitas, & concordia in illa domo viguerunt. Unde ab universis dictum est, quod non sine nutu Spiritus Sancti illud negotium fuerat prosecutum. Multitudinis enim credentium fuit cor unum, & anima una. Et ut audientes non lateat, haec est consuetudo eligendi Abbatem, in Ecclesia Sancti Albani.

COnfessores, scilicet, tres vel quatuor, jubentur district in virtute Spiritus sancti (utpote qui cognoscit corda & renes singulorum) ut ipsi eligant duodecim de Conventu fratres electos, fideles, & peritos, ut ipsi vel de seipsis, vel de ipso Conventu Ecclesiae, vel de Cellis, unum idoneum eligant in Abbatem. De ipsis (inquam) quia sic non consueverunt antiquitus, imo de aliis quam seipsis, quod absurdum fuit & dissonum rationi. Et in hoc variata est antiqua consuetudo, & in melius commutata. Ut autem electio & labor tantae diliberationis super hoc negotio, nullatenus irritus habeatur & inanis, literas habent de Conventu penes se sigillo Conventus roboratas, ut ipse Conventus illum quem ipsi duodecim eligent in Abbatem, sine contradictione aut difficultate unanimiter in pastorem suscipient, & gratanter. Unde series negotij sic prosecuta, a summo Pontifice (ut praetactum est) palam coram omnibus est commendata. Et facta examinatione authoritate Apostolica, illico confirmata. Veruntamen quia de persona Electi, Domino Papae non constabat, dedit in mandatis Eliensi & Londoniensi Episcopis, ut rite facta examinatione ex persona Electi, eundem in Abbatem confirmatum benedicerent, plene in omnem tam spiritualium quam temporalium administrationem instituentes.

Cum autem rediissent Nuntij de Curia, ostendebant Literas Domini Papae Episcopis memoratis, qui electo scripserunt sub hac forma.

Quod & Abbas sub omni fecit maturitate. Affirmabant utique tam Episcopy memorati postquam audierant, quam nuntij nostri, quod prudenter processum est in hoc negotio. Et literas postulabant ad inspicendum, quas Conventus S. Albani Domino Papae transmisit sub transcripto. Quas si quis inspicere desiderat, in hoc volumine, ubi scilicet pingitnr Avicula, poterit invenire, cujus Rubrica & Titulus talis est.

Literae missae domino Papae de morte Abbatis Gulielmi, de forma electionis alterius Abbatis substituendi, jam Electi; scilicet Johannes Londoniensis vero Episcopus, variis & arduis negotiis praepeditus, ne ad locum veniret memoraum, se excusavit: Episcopo Elyensi. sic scribens.

VEnerabili fratri, & amico in Christo charissimo H. Dei gratia Elyensi Episcopo R. divina miseratione Londoniensis Ecclesiae Minister humilis, salutem & sinceram in Domino charitatem. In negotio examinationis electi Sancti Albani, & confirmationis ejusdem, vobis & nobis a Domino Papa commisso, variis praepediti negotiis, die Lunae proxima post festum Sancti Laurentii, apud Crucem Roisiae & Ecclesiae conventuali interesse non possumus. Ideo non expectata praesentia nostra, quod vestrum est in dicto negotio, exequamini. Valeat paternitas vestra, semper in Domino.

COnfirmatus est igitur Electus facta examinatione, sub tali scripto.

HUgo Dei gratia Elyensis Episcopus, dilectis in Christo Priori & conventui S. Albani, salutem in Domino. Noverit discretio vestra, Nos juxta formam mandati Apostolici, electionem de fratre Johanne de Hartford in Abbatem Monasterij vestri Canonice celebratam, authoritate Apostolica confirmasse. Quocirca authoritate Apostolica qua fungimur, vobis mandamus in virtute obedientiae district praecipientes, quod eundem electum vestrum in Abbatem & Pastorem devote admittatis, obedientiam & reverentiam debitam eidem humiliter impendentes Valete.

SCripsit insuper idem Episcopus super hoc Domino Regi, sub hac forma.

Scripsit insuper (Domino Rege accestante) & palam publicavit, Chartam istam Confirmationis.

OMnibus Christi fidelibus literas has inspecturis vel audituris.

In crastino igitur, scilicet Nativitatis beatae Virginis, in Ecclesia Sancti Albani ad majus Altare, in praesentia Episcopy London. & totius Conventus in Choro existentis, idem Episcopus eidem electo munus impendit benedictionis. Ubi apertae sunt literae inclusae, & bullatae Domini Papae, quas oportuit Electum in Abbatem benedicendum, profitendo palam legere, sub hac forma.

Ego Johannes Monasterii Sancti Albani Abbas, ab hac hora in antea, fidelis et obediens ero Sancto Petro, sanctaeque Apostolicae Romanae Ecclesiae, et Domino meo Papae Gregorio, ejusque Successoribus Canonice intrantibus. Non ero in Cansilio, aut consensu, vel in facto, ut vitam perdant aut membrum, aut capiantur mala captione. Consilium vero quod mihi credituri sunt, per se aut per Nuntios suos, sive per literas, ad eorum damnum me sciente nemini pandam. Papatum Romanum et Regalem sancti Petri, Adjutor eis ero ad retinendum et defendendum, salva ordine meo, contra omnem hominem. (Not excepting the King himself as is usual in Homage and fealty to all other Lord's.) Legatum Apostolicae sedis in eundo et redeundo, honorifice tractabo, et in suis necessitatibus adjuvabo. Vocatus ad Synodum veniam, nisi praepeditus fuero Canonica praepeditione. Apostolorum limina singulis trienniis visitabo, aut per me aut per Nuntium meum, nisi absolvae Apostolica licentia. Possestones vero ad Monasterium meum spectaiites, non vendam, neque donabo, neque impignorabo, neque de novo infeudabo, vel aliquo modo alienabo, inconsulto Romano Pontifice: Sic me Deus adiuvet, et haec sancta Evangelia. This New Oath of allegiance and fealty to the Pope and See of Rome, being the highest encroachment upon the Kings Rights and Prerogative, making all who took it the Popes subjects, vassals, villains, not the Kings, was sealed up and concealed both from the King and Abbot elect, till this very nick of his consecration and benediction, for fear it should be opposed, refused, as the Historian observes, and thus relates.

Haec cooperta fuerunt, occulta, et clausa sub bulla, donec staret Pontificalibus ad Altare redimitus, quando nullo modo poterat ab ista abligatione resilire. Et cum rogasset Abbas ab Episcopo Londoniensi Rogero, quid Romae faceret? Episcopus, sicut jocundus extitit, jocose respondit sub▪ridens, & ait: Amice ut offeras: & veritas in verbo latitavit.

Rex autem super praemissis certificatus, Tenentibus de Sancto Albano scripsit in haec verba.

HENRICUS Dei gratia Rex Angliae, &c. Militibus, liberis hominibus, & omnibus aliis Tenentibus de Abbatia de Sancto Albano, salutem. Sciatis quod electioni factae de fratre Johanne de Hertford in Abbatem S. Albani, assensum Regium praebuimus & favorem. Et ideo vobis mandamus, quod eidem sratri Johanni tanquam Domino vestro, in omnibus quae ad praedictam Abbatiam pertinent, intendentes sitis & respondentes. Incujus rei testimonium, has literas nostras fieri fecimus patentes. Teste meipso apud Westmonasterium, decimo octavo die Augusti, Anno Regni nostri Duodecimo.

EX tunc igitur Abbas plenary constitutus, cepit homagia, & Juramenta, & fidelitates, omnium Abbatiae subditorum, installatus, & in omnibus Abbas habitus & firmatus. Sed ut non lateat simpliciores qualiter se gessit dum Electus esset, & qualiter in posterum se gerere debet Electus, praesentibus duximus inserendum. In the beginning whereof he thus expresseth the New Abbots sense and detestation of this New Oath, and yoke of bondage imposed by the Pope on this famous Monastery, (and on others by his ill president in submitting thereunto) and of the Popes manifold superadded exactions.

ISte Johannes secundus Abbas, Prior quando que de Hertford & inde oriundus: praeter opinionem omnium nutu Dei sublimatus in Abbatem: Primo invitus et dolens, Romanorum jugum subiit servitutis: ut scilicet, de triennio in triennium, vel per se, vel peralium limina adiret Apostolorum, sicut in subdola profession ejusdem continetur▪ in magnum Ecclesiae damnum et gravamen, et insatiabilis Romanae Curiae emolumentum voluntarium et injuriosum. Primus quidem fuit in Abbatem creatus post Concilium Laterense generale, sub Papa Innocentio quarto celebratum: in quo illud continetur cum aliis gravaminibus, in Ecclesiae Sancti Albani (quae a fundatione sui primitiva libera & ingenua legitur extitisse) praejudicium, et si fas est dicere, injuriam et jacturam. Iste quoque Abbas in Novitate sua multis exactionibus fatigabatur, et expensis, sed prae omnibus Romanorum oppressionibus novis et inauditis coepit molestari. Et quod obstantibus antiquis privilegiis (quae non sine magna Sanctorum patrum injuria et Contemptu cassantur et spernuntur) non permissa est tam Celebris Ecclesia suis libertatibus gratulari. Id cujus rei triste praesagium, paulo ante ejusdem Abbatis creationem, & cito post (scilicet infra triennium) bis supra Ecclesiam beati Albani visum est fulgur usque ad incendium cecidisse, quod se meminit praevidisse, nec audivit evenisse. Et sicut non prodest sanctorum inniti Privilegiis aut indulgentiis, sic non obstitit fulguri impressio Papalis Cerea, in qua Agnus Dei figuratur, quae in Summitate Turris nostrae collocatur, quae ut dicitur, contra tales procellas abigendas virtutem habet & potestatem. I have related these Passages at large, to evidence the execrable Bribery, Simony, Rapine, extortions and insufferable usurpations of this Pope on the Crown and Church of England, recorded by Matthew Paris living in that age, privy to all these Transactions being a Monk of St. Albans, (little redounding to the honor of the Pope, Court or Church of Rome. ) which though generally detested, yet could not be resisted, reformed in that age by the King, Nobles or Clergy of England, who only murmured and made some bootless petty oppositions against them.

The Pope to raise moneys for himself and his own Wars, under a pretext of supplying and aiding the Holy Land, against the Saracens, issued forth his Bulls for a new Crossado throughout the Christian world, which he caused to be re-published.

HOc denique anno, qui est annus octavus postquam constitutae sunt treugae decennales in Terra promissionis, inter Romanum Imperatorem Fredericum & Babyloniae Soldanum, facta est praedicatio crucis per orbem universum Christiana fide insignitum, ad commonitionem & instantiam Domini Papae Gregorii, qui literas in diversas orbis partes, sub hac forma direxit, (the same verbatim with those forecited, p. 447, 448, 449.)

GREGORIUS Episcopus, servus servorum Dei, Universis Domini nostri Jeseu Christi fidelibus per regnum Angliae constitutis, ad quos literae istae pervenerint, salutem & Apostolicam benedictionem. Rachel suum videns in verae fidei cognition principium accrescentium in salutem, & filiorum dexterae pia mater sancta Romana Ecclesia, cujus magna est quasi mare de suae prolis internecione contritio, vocem lamentationis fletus & luctus emisit hactenus, & emittit, quam audiri cupimus in excelso, ut per diem & noctem fidelium oculi doloris lachrymam deducentes non taceant, & donec misereatur Dominus, non quiescant, &c. Dat. Spoleti, 2. Nonas September. Pontificatus nostri anno octavo. Assignati sunt autem praedicatores a domino Papa in opus crucis & animarum oberrantium lucrifactionem, per orbem universum, fratres de ordine Praedicatorum ac Minorum, cum magistris in Theologia perfectis, utpote magister Johannes da sancto Albano oriundus, aliquando Decanus Ecclesiae sancti Quintini, postea thesaurarius Ecclesiae Sarisburiensis, & alii viri discreti ac sancti; qui in opus Evangelii profecti, praedicaverunt ubique Domino cooperante, & sermonem confirmante sequentibus signis. Habuerunt autem ex mandato Apostolico, provinciarum Archidiaconos, & Decanos, qui in locis singulis parochianos, viros & mulieres convenire fecerunt: ita ut nullus remaneret sub poena Anathematis quin eorum praedicationibus interesset. Whereupon they inform us of this fabulous Miracle wrought upon a Creeple, to set on this design with more speed and vigor.

COntigit autem hoc anno 3. Idus Junii, in villa de Clare, ubi magister Rogerus de Louis, frater quidem de ordine Minorum, pro negotio crucis Evangelium in Dominica praedicavit, ut mulier quaedam omni membrorum officio jam per triennium destituta, poenam metuens excommunicationis, paucum quod habuit argenti cuidam viro sibi vicino contulit, qui eam in humeris suis ad locum veheret praedicationis. Ubi cum gemens jaceret & lugens quousque vir Dei praedicationem absolvisset, motus compassione super gemitibus mulieris, quam lugentem jacere conspexit, accessit ad eam, atque causam ad quid illuc venisset inquisivit. Quae cum diceret, quod metu excommunicationis ad locum sermonis fuisset delata; praecepit ut iret in domum suam, nesciens quod membris omnibus esset dissoluta. Sed cum astantes vicini ejus testarentur, quod omnium erat usu membrorum jam elapso triennio privata, interrogabat, si crederet quod Deus potens erat, ut sibi, si vellet, redderet sanitatem? Cui illa, Credo Domine. Tunc vir Dei mulierem inter brachia complectens, levavit eam fiducialiter, & ait: Sanet te Deus omnipotence, in quem credis. Et cum mulier ad vocern jubentis se erigeret confidens in Domino, coeperunt ossa ejus & nervi cum compagibus dum surgeret crepare, ut visum sit astantibus, quod omnia ossa ejus in frusta fuissent comminuta. Et sic mulier sanitati pristinae restituta, abiit in domum suam, exaltans & magnificans Dominum qui talem servis suis contulit potestatem. Thus were the ignorant people cheated of their monies, and their blind devotion abused, year after year, by these pious frauds and forged Miracles of the Pope, and his freers Predicants, to the scandal of Religion.

This year, Pope Gregory the 9th. to advance his own Papal Authority over all Christian Kingdoms, Churches throughout the world, by giving, prescribing Laws and Decretals to them to gain money for dispensations against them and other Canons, published his Books of Decretals bearing his own name, whereof we have this account.

HIS quoque temporibus Gregorius Papa IX. videns Decretalium taediosam prolixitatem, sub quodam compendio ease eleganter abbreviatas & collectas, solenniter & authentice per totius mundi latitudinem legi praecepit et divulgari. Illas autem ab auctore ipsarum Gregorianas appellamus, sic incipientes: Rex pacificus, &c. In quibus quaedam innovavit, ne scilicet illegitimi in Praelatas vel Ecclesiastica beneficia, nisi adepta a seed Romana legitimationis dispensatione, obtineant: sciens inde curiae Romanae pro impetratione tali, multa emolumenta provenire: sicut ex statuto Innocentii, pro dispensatione plurium beneficiorum obtinendorum. These monopolies of Papal Dispensations in these two cases of Illegitimations and Pluralties, being very gainful, though scandalous and unchristian Projects; And lest such who needed or desired such dispensations should want monies to purchase them, or any other indulgences or to defray Papal exactions upon all occasions, this Pope and his Agents sent abroad Usurers, and sharking Broakers into all Countries, under the Titles of Merchants, especially into England, which proved a pernicious pest and grievance to the Kingdom and Churchmen, as this relation of their practices discovers.

INvaluit autem his diebus adeo Caursinorum pestis abominanda, ut vix esset aliquis in tota Anglia, maxim Praelatus, qui retibus illorum jam non illaquearetur. Etiam ipse Rex debito inaestimabili eis tenebatur obligatus. Circumveniebant enim in necessitatibus indigentes, usuram sub specie negotiationis palliantes: & nescire dissimulantes, quod quicquid accrescit sorti, usura est, quocunque nomine censeatur. Manifestum est enim, eorum accommodationes ab ordine charitatis sequestrari, cum non manum porrigant egentibus auxiliatricem, ut eis subveniant, sed circumveniant: non ut alienae succurrant inediae, sed ut suae consulant avaritiae, cum

Quicquid agant homines, intentio judicet omnes.

Debitores autem suos sub tali obligatione sibi obligaverunt. Universis praesens scriptum visuris N. Prior, et Conventus N. salutem in Domino. Noveritis nos mutuo recepisse apud Londinum, pro nostris et Ecclesiae nostrae negotiis utiliter expediendis, ab illo N. et illo N. pro se et sociis suis, civibus et mercatoribus civitatis N. centum et quatuor marcas bonorum et legalium esterlingorum, tredecim solidis et quatuor esterlingis pro qualibet cumputatis. De quibus centum et quatuor marcis, nomine nostro et Ecclesiae nostrae, been nos vocamus quietos et integre protestamur pacatos: exceptioni non numeratae, non solutae, et non traditae nobis pecuniae, ac etiam exceptioni, quod dicta pecunia in usus nostros et Ecclesiae nostrae non sit conversa, omnino renunciantes. Quas praetaxatas centum quatuor marcas esterlingorum, praedicto modo et numero computandas dictis mercatoribus, vel uni ipsorum, vel eorum certo nuncio, qui praesentes literas secum attulerit, in festo sancti Petri ad vincula, scilicet prima die mensis Augusti, apud Novum Templum Londini, anno Dominicae incarnationis millesimo ducentisimo trigesimo quinto, per legitimam stipulationem promittimus, et tenemur nomine nostro et Ecclesiae nostrae, nos integre soluturos, et reddituros. Tali tenore adjuncto, quod si dicta pecunia praedictis loco et termino, sicut dictum est, non fuerit persoluta et reddita; ex tunc in antea semper transacto termino promittimus, et tenemur per eandem stipulationem, dare et reddere praedictis mercatoribus, aut uni eorum, vel eorum certo nuntio, per singulos menses duos, pro singulis decem marcis, unam marcam dictae monetae, pro recompensatione damnorum, quae damna et expensas ipsi mercatores ex hoc possent incurrere vel habere: ita quod damna et expensae et sors cum effectu peti possint, ut superius sunt expressa, et expensas unius mercatoris cum uno equo, et cum uno serviente, ubicunque fuerit mercator, usque ad plenam solutionem omnium praedictorum. Expensas etiam factas et faciendas, pro ipsa pecunia recuperanda, reddemus et restaurabimus eisdem mercatoribus, vel uni eorum, vel eorum certo nuncio. Quam recompensationem damnorum interessae, et expensarum, promittimus dictis mercatoribus in sortem dicti debiti nullatenus computari, ac non detinere dictum debitum sub praetextu recompensationis memoratae, contra voluntatem praedictorum mercatorum, ultra terminum antedictum. Pro quibus omnibus antedictis, firmiter et plenary adimplendis, et inviolabiliter observandis, obligamus nos et Ecclesiam nostram, et successores nostros, et omnia bona nostra et Ecclesiae nostrae, mobilia et immobilia, Ecclesiastica et mundana, habita et habenda, ubicunque fuerint inventa, mercatoribus antedictis, et eorum Haeredibus, usque ad plenam solutionem omnium praedictorum, quae bona ab eis precario nomine recognoscimus possidere. Et volumus super omnibus antedictis ubi{que} et in omni foro conveniri, renunciando pro omnibus antedictis, pro nobis et successoribus nostris, omni juris auxilio canonici et civilis, privilegio clericatus et fori, Epistolae Divi Adriani, omni consuetudine et statuto, omnibus literis, indulgentiis, privilegiis, pro Rege Angliae, et omnibus Regni sui a seed Apostolica impetratis et impetrandis, constitutioni de duabus dietis, beneficio restitutionis in integrum, beneficio appellationis et recusationis, * literis inhibitionis Regis Angliae; et omni alij exceptioni reali et personali, quae posset objici contra hoc instrumentum vel factum. Omnia ista promittimus fideliter observanda. In cujus rei Testimonium, praesenti scripto sigilla nostra duximus apponenda. Acta die quinta Aelphegi, Anno gratiae M. CC. XXXV. Talibus igitur inextricabilibus vinculis debitores suos Caursini constringebant. Qui ut verbo alludamus, vere Caursini, quasi causantes, vel capientes, & ursini nuncupantur. Indigentes tamen primo sermonibus mellitis & mollitis alliciebant, in fine vero velut jacula vulnerantes: unde multi propter verba eorum subscripta arguta, & a legibus extracta, causidicorumque cognata fallaciis, haec non sine Curiae Romanae conniventia fieri arbitrantur, illud Evangelicum commemorantes: Prudentiores sunt filii saeculi hujus, quam filii lucis, in generationibus suis. Judaei quoque novum genus usurae in Christianis comperientes, Sabbatha nostra immerito deridebant. The Bishop of London endeavored to reform this worse then Jewish usury and extortion, but without success to his great vexation.

EOdemque anno, Episcopus Londinensis Rogatus, vir quidem been literatus & religiosus, cum intellexisset hos Caursinos usuras sine erubescentia palam frequentare, vitamque spurcissimam deducere, viros religiosos variis fatigare, pecuniamque argumentose coacervare, & multos juga eorum coactos subire, commotus est & iratus, & Zelo Justitiae accensus, omnes illos quasi schismaticos admonuit, ut a tali enormitate, sicut animarum suarum salvationem deligerent, desisterent, poenitentiam agents de commissis. Quod cum contempsissent, subsannantes, & deridentes insuper & comminantes, Episcopus armis accinctus Justitiae spiritualis, omnnes tales generaliter involuit anathemati, et jussit praecise et district eos a civitate Londinensis, quae hactenus talis pestilentiae fuit ignara, citius elongari, ne Diocesis sua tali tabe macularetur. At ipsi tumentes et superbi, de Papali defensione confidentes, sine difficultate et morae dispendio, in Romana curia impetrarunt, ut dictus Episcopus, qui jam senuerat, valetudinarius et aegrotativus, citaretur peremptory in remotis partibus ultra-marinis, coram Judicibus Caursinis familiaribus, quos elegerant ipsi ad voluntatem suam: ut compareret super tali injuria mercatoribus Papalibus irrogata, responsurus. Episcopus vero malens Patris verenda ut Sem tegere, quam ut Cam revelare; suscitatum tumultum sedavit pacifice: et haec sub dissimulatione pertransiens, causam tam ard • am sui Pauli patrocinio commendavit: Qui cum de rigor fidei et Iustitiae praedicaret, scripsit dicens: Et si Angelus vobis his contraria praedicaverit Anathema sit.

How insolent, proud, covetous the degenerous Freers Minorites and Predicants grew in that age, through this Popes favor, corruption and preaching up his Crossadoes, this Monk thus registers.

EOdem quoque tempore, quidam de fratribus Minorum, necnon & aliquide ordine Praedicatorum, impudenter nimis, suae professionis & ordinis immemores, in territoria aliquorum nobilium Coenobiorum se clam ingesserunt: sub praetextu officii sui adimplendi, & velut post crastinam praedicationem recessuri. Sed vel infirmitatem, vel quippiam aliud simulantes, manserunt: & fabricato ex ligno altari, superpositoque altariolo lapideo benedicto secum allato, Missas clandestinas demissa voice celebrarunt, confessiones multorum receperunt etiam parochialium, in praejudicium Presbyterorum. Dicebant namque, se talem a domino Papa suscepisse potestatem, ut eis scilicet fideles quae suo erubescunt Sacerdoti confiteri, vel dedignantur, quia consimili peccato constringuntur, vel timent, quia temulento, confiteantur; quibus injungant Minores poenitentias, & absolvant. Interim ad Romanam curiam misso procuratore festino & diligenti, contra religiosos, in quorum degebant territorio, concessam impetrarunt cum aliquo adjuncto beneficio mansionem. Quod si forte adhuc eis satisfieri non videretur, in verba contumeliosa & comminatoria proruperunt: ordinem alium quam suum reprobantes, aliosque de numero fore damnandorum asserentes: nec parcere callo plantarum suaarum, donec thesauros adversariorum suorum licet multos exhausissent. Unde in multis cedebant eis religiosi deferentes propter scandalum, & propter potentum offendiculum. Erant enim Magnatum consiliatores & nuncii, etiam domini Papae secretarii, nimis in hoc gratiam sibi saecularem comparantes. Aliqui tamen in curia Romana contradictores invenientes, obviis rationibus refraenati, confusi recesserunt; Dicente eis torvo vultu summo Pontifice, Quid est hoc fratres? quo prorumpitis? Nonne professi estis paupertatem spontaneam, ut discalceati, & inglorii peragrantes vicos, & Castella, & loca remotiora, prout opus exigit, verbum Dei humiliter seminetis? praesumitis jam invitis Dominis feudorum mansiones vobis usurpare? Jam videtur in magna sui parte religio vestra expirare, & Doctrina refutari. Hoc audito recedentes, modestius se habere coeperunt, qui prius multiplicaverunt loqui sublimia gloriantes: & infra septa alterius arbitrio alieno morari & detineri recusantes.

King Henry the 3d. so far degenerated from himself after his marriage, in complying with the Popes usurpations, that he endeavored by pretext of the Popes Bull, to revoke some of his own grants as invalid, because they had not the Popes assent unto them, for which he was much condemned by some of the Nobility, as one endeavoring overmuch to enthral his Kingdom and the right thereof to the vassalage of the Pope.

EOdem tempore congregati sunt apud Wintoniam magnates Angliae praesente Rege sexto Idus Junij; Ubi Rex nitebatur per authenticum Domini Papae, quaedam, quae ante matrimonium contractum aliquibus contulerat, in irritum revocare, ac si esset impos sui, sine Domini Papae conniventia, ad quem, ut dicebat, Ius regni spectabat confer. Unde multos commovit ad admirationem, dicentibus multis, quod magis quam decuit aut oportuit, regnum suum nitebatur Rex ejus subdere servituti, et extremis conditionibus mancipare.

This year the Pope betaking himself to his usual cheat, to raise monies for his own use and Wars against the Emperor, under pretext of relieving the Holy Land, and dispensing with those vows for sums of money, which himself and his preaching Freers exhorted the people to enter into, for the remission of their sins, and salvation of their souls, gave no small scandal to these crossed votaries and others, who discovered the Imposture overlate, after he had cheated them of their Monye by this art, • refusing to restore any part thereof, as this passage will inform and assure us.

EOdem quoque anno facta est praedicato solennis, tam in Anglia quam in Francia, a fratribus Praedicatoribus & Minoribus, & aliis famosis clericis, theologis, & religiosis, per authenticum domini Papae; cruce se signaturis plenam concedentibus peccatorum indulgentiam, de quibus confessi vere fuerint poenitentes. Qui civitates, castella, & pagos peragrantes, & in temporalibus multa remedia promittentes, scilicet de usuris contra Judaeos ne amplius currerent, & protectionem domini Papae in redditibus & rebus impignoratis pro viaticis suis omnibus cruce signatis, infinitum populum, ad votum peregrinationis accinxerunt. Et postea misit Dominus Papa in Angliam, fratrem Thomam Templarium familiarem suum, cum authentico suo; ut quos vellet, & prout expedire videret, cruce signatos, accepta pecunia, quam se ducebat utilius ad promotionem Terrae sanctae expensurum, a voto peregrinationis absolveret. Quod cum viderent cruce signati, admirantes insaciatam Romanae curiae cupiditatem, magnam conceperunt mentibus indignationem, quod tot argumentis nituntur Romani tam impudenter loculos emungere populorum. Addiderunt namque Praedicatores: Quod si quis cruce signatus vel non signatus, qui in propria persona iter peragere non posset tam laboriosum, quod facultas permitteret in bonis, in subsidium Terrae sanctae confer non omitteret, & sic plenissime indulgentia gauderet praenominata. Sed haec omnia auditors suspectos reddiderunt. Dicebant namque: Ecquis dispensator noster fidelis erit? Sicque factum est, quod Dominus Papa, concepta indignatione adversus populum, movit guerram, nummos extorquens; collegit decimam ex omnibus regionibus, et infinitam pecuniam adunavit, ut Ecclesiam defenderet. Sed cito pace composita, facti sunt Papa et Imperator amici, sed nunquam pecunia fuerat restituta. Et sic diatim, multorum devotio, fidesque titubavit plurimorum.

Pope Alexander the 3d. and the Council of Lateran, about the year 1166. taking upon them the power and right to define what Children were legitimate, and who were Bastards, made these summary Decrees concerning it. Ante Matrimonium geniti, per Matrimonium post contractum fiunt legitimi. Non est exhaeredandus, quicunque ante desponsationem est natus. Ad Regem, non ad Ecclesiam pertinet de rebus haereditariis judicare. The two first of these Decrees being contrary to the Common Law of England, resolving all Children born before Marriage to be illegitimate, and not inheritable to their Parents, though afterwards lawfully coupled in Matrimony: Thereupon there arose a great question in England between the Bishops, Nobles, and Kings Judges, concerning this point, (long before the Statute of Merton ) under King Henry the 2d. thus expressed by Glanvil, upon a Writ directed to the Archbishop of Canterbury from the Kings Temporal Court, in a real action, wherein the Tenant alleged Bastardy in the Demandant, Quod ipse Bastardus sit natus ante Matrimonium ipsorum. Et quoniam ad Curiam meam non •• ectat agnoscere de Bastardia, eos ad vos mitto, mandantes, ut in Curia Christianitatis inde facias quod ad vos spectat. Et cum loquela illa debitum coram vobis finem sortita fuerit, mihi Liter is vesiris significetis quid inde coram vobis actum fuerit, &c. Circa hoc autem orta est Quaestio; Si quis antequam pater matrem suam desponsaverit, fuerit genitus vel natus, utrum talis filius sit legitimus haeres, cum postea matrem suam desponsaverit? Et qindem, licet secundum Canones et Leges Romanas talis filius sit legitimus haeres, tamen secundum jus et consuetudinem Regni, nullo modo tanquam haeres in haereditate sustinetur, ut haereditatem de jure Regni petere potest. Sed orta super hoc tamen contentione, utrum scilicet genitus an natus fuerit ante desponsationem, an post, discutietur id, ut dictum est, coram judice Ecclesiastico? & quod ab eo judicatum fuerit, id Domino Regi vel ejus Justiciario scire faciet; Ita tamen, quod secundum quod judicatum fuerit in Curia Christianitatis de Matrimonio, scilicet, utrum fuerit ill qui haereditatem petit, natus vel genitus ante Matrimonium contractum, vel post? In Curia Domini Regis supplebitur de adjudicanda vel abjudicanda ipsi, haereditate super qua contentio est, ita quod per judicium Curiae haereditatem ipsam obtinebit vel clameum suum perdet. The Bishops to advance their own Courts above the Kings, and the Canons made by the Pope and Lateran Council at Rome, above the Common Law and custom of the Realm in this particular, refused to return any Certificate in such cases, upon the Kings Writs directed to them, or to act anything against the Churches Canons, and were very importunate with the Nobles in the Parliament held at Merton, Anno 20 H. 3. to alter the Common Law in this point, according to their Canons, which the Nobles peremptorily refused to do, as the Statute or Merton cap. 9. and Henry de Bracton (a Learned Judge, who lived in that age) more fully informs us, in his excellent Discourse concerning Bastardy. Qualiter opponi debeat Bastardia in primis videndum. Proponi quidem solet aliquando cum adjectione causae, quare Bastardus sit, & quandoque sine causa: sed quoniam ubi causa non adjicitur, sub tali responsione poterit esse obscuritas & incertitudo, quia cum sciri non poterit ad quod forum pertinere debeat cognitio, non refert, Utrum quis omnino non respondeat, vel obscure: ut si dicat tenens simpliciter, quod petens nihil juris habet, in re petita, quia Bastardus est, & paratus est probare Bastardiam ubi & quando debuerit, si prohibitio ex tali probatione & responsione statim mittatur ad Curiam Christianitatis, ita poterit quidem probatio quaelibet indifferenter fieri in Curia Christianitatis, quae in quibusdam est contraria Legi & Consuetudini Angliae, quod esse non debet, cum nihil aliud sit sub tali obscuritate transmittere inquisitionem de Bastardia faciendam ad Curiam Christianitatis, quam venire contra Legem & Consuetudinem Angliae. Ad talem igitur errorem tollendum, necesse est causam addiscere, ut si dicat tenens, frater nihil juris habes in terra petita quia Bastardus es, quia Pater tuus nunquam desponsavit matrem tuam. Talis cognitio Bastardiae recte pertinet ad judicem Ecclesiasticum, ex quo praecise deductum est Matrimonium, quia non pertinet ad judicem secularem discussio, utrum sit ibi Matrimonium vel non? cum ipse cui objicitur dicat contrarium. Idem erit si dicat, frater nihil juris habes in terra illa licet Matrimonium intervenerit, quia inter Patrem tuum & Matrem tuam contractum fuit Matrimonium illegitimum, ex quo prius contraxit cum quadam quae vixit tempore quando contraxit cum matre tua. Est igitur ad Curiam Christianitatis inquisitio in hoc transmittenda, quia ad judicem secularem non pertinet discussio, quis eorum & quae illarum sit legitima uxor, & quae non. Item, opponi poterit Bastardia cum adjectione causae, ut supra, sed non erit ad Curiam Christianitatis inquisitio demandanda, quia nihil pertinet ad judicem Ecclesiasticum cognoscere de prioritate, vel posterioritate nativitatis ejus cui opponitur Bastardia, cum sponsalia vel Matrimonium hinc inde concessa sint, non magis quam si quis ita diceret, frater nihil juris habes in terra illa, & si jus haberes, petere non potes, quia petis de tempore Henr. senioris vel ulterius quod omnem excludit • actionem: vel si dicat tenens sic, frater nihil juris habes in terra petita quia Bastardus, quia natus fuisti per tantum tempus ante sponsalia vel Matrimonium contractum inter Patrem tuum et Matrem tuam. Et quia hinc inde conceditur Matrimonium, been poterit Rex in Curia sua inquirere sine alicujus praejudicio, utrum talis cui objiciatur, natus sit ante Matrimonium vel post? sicut inquirere poterit in aliis casibus, utrum natus in tempore Regis H. vel Regis J. & maxim in defectum Episcoporum, quia contrarii sunt Legibus et Consuetudinibus Angliae, nec etiam magis injuriosum est quam si Rex in placito Dotis in Curia sua fieri faciat inquisitionem, utrum mulier dotem petens dotata sit ad ostium Ecclesiae vel alibi? vel utrum sponsalia vel Matrimonium publicum sit, vel clandestinum? Et cum in Curia Domini Regis, Anno Regni sui Vicesimo, in crastino Sancti Vincentii apud Merton, coram Venerabili Patre tunc Cantuariensi Archiepiscopo, & coram Suffraganeis suis omnibus, & coram majore parte Comitum & Baronum Angliae, tunc & ibidem existentium pro Coronatione Regis & Reginae, pro quo omnes vocati fuerunt, generaliter tractatum esset de communi utilitate totius Regni, super pluribus articulis Regem & Reginam tangentibus, inter alia tractatum esset de hujusmodi objectione Bastardiae, Utrum ( viz. ) quis natus ante sponsalia et Matrimonium haberi possit pro legitimo, sicut ill qui post Matrimonium natus fuit? Ad quod omnes Episcopy responderunt, Quod omnes illi qui nati fuerunt ante sponsalia vel Matrimonium, ita erunt legitimi sicut illi qui nati erunt post Matrimonium quoad Dominum Deum, & quoad Ecclesiam, * nec voluerunt, nec potuerunt sine praejudicio Ecclesiasticae dignitatis respondere ad Breve super hujusmodi inquisitione facienda de Bastardia, rescribere Domino Regi, ( viz. ) utrum ante vel post, quia hoc esset in praejudicium Sanctae Ecclesiae, ut dicebant, sed rogabant Reegm & Magnates, quod ad hoc consensum praeberent, quod nati ante Matrimonium quoad omnia legitimi esse possent sicut illi qui post: et omnes Comites et Barones, quotquot fuerunt, responderunt una voice, Quod noluerunt Leges Angliae mutare, quae usque ad tempus illud usitatae fuerunt et approbatae. Postea vero die Jovis proxime post festum Sancti Dionysii, Anno eodem, coram ipso Domino Rege, & subscriptis convocato consilio, provisum fuit, & concessum ab ipso Domino Rege coram Venerabili Patre E. Cantuariensi Archiepiscopo, R. Cicestr. Episcopo, Domini Regis Cancellario, R. Dunolm. Episcopo, H. Elyens. Episcopo, Episcopo Norwic. Episcopo London. Episcopo Bathon. Episcopo Exon. Episcopo Karleol. Episcopo Hereford.