Vindication of Ecclesiastical Volume 3
Before I proceed to the Popes Excommunication and Deposition of the Emperor Frederick in this General Council, formerly excommunicated by his Predecessor Pope Gregory, I shall by way of Introduction render you a brief account of Pope Gregory's death, the schisms amongst the Cardinals about the New Popes Election, long vacancy of the See by reason of it, and of this Popes malicious proceedings against the Emperor before this Council assembled.
Pope Gregory after many unchristian contests with the Emperor, dying suddenly of grief and discontent, because the Emperor had suprised a strong Castle he had newly built, and committed to the custody of his Bishops, Quod Castrum Papa de novo, de pecunia Crucesignatorum construxerat ad parentelae suae tuitionem: Quod Castrum Imperator subitô obsessum subvertit, & omnes quos in eo invenit, suspendit. Et in signum talis subversionis, quandam Turrim semidirutam reliquit, ut memoria tam culpae quàm vindictae nequaquam moreretur. Quod Dominus Papa, conceptos, quos tamen ipse sibi suscitaverat dolores, impotens sustinere, undecimo Cal. September. viam universae carnis est ingressus, pro meritis à summo Judice recepturus. Thereupon the See continued void for some space upon this occasion, which hindered the Election. Ipsorum dierum curriculo, mortuo, ut praedictum est, Gregorio Papa, fuerunt decem Cardinales in Curia praesentes, duobus existentibus in carcere Imperatoris. Qui cùm, ut moris est, tractassent de electione, quia mutilata fuit concio eorum, non poterant concorditer vel competenter in unum convenire. Miserunt ergo ad Imperatorem humiliter postulantes, duos Cardinales confratres suos sub quacunque vellet conditione ad Curiam destinaret, ne promotio universalis Ecclesiae, quae maxim consistit in electione Papali, per ipsum impediretur. Quod Imperator benign concessit, mitigatus precibus Comitis Richardi, ita videlicet, ut de eorum reditu ad Carcerem & ad Priorem statum & conditionem, nisi Otto in P • pam eligeretur, remearent. Convenientibus igitur in unum, in Palatio quod Regia Solis dicitur, Quinque Cardinales elegerunt sextum, scilicet Galfridum Mediolanensem, et huic electioni favet Imperator congratulans. Tres vero residui elegerunt quartum, scilicet Romanum, cui electioni opposuit se Imperator, habuit enim ipsum infamem, tum propter persecutionem universitatis Parisiacae, quando etiam dicebatur corrupisse Reginam Franciae B. tum quia imponebatur ei, quod foverat dissidium inter Papam Gregorium jam defunctum, & ipsum Imperatorem. (A just cause of the Emperors refusing him, and vindication of his old Prerogative in the election of Popes.) Nomina eligentium primum sunt, Aegidius Aspanus, Stephanus filius Comitis, Episcopus Port •• nsis, Remerus de Viterbio, Johannes de Columna, Robertus de Sumercote Anglicus. Nomina autem eligentium alterum, sunt, Richardus Hannibal, Episcopus Hostiensis, qui de more primam habet vocem in electione Papali, & Senebaldus Episcopus Sabinensis. Suscitatum est grave schisma inter fratres propter dictas electiones, quia debet haberi Papa & acclamari, cujus electioni duo partes consenserint electorum. Juxta decretalem illam Alexandrinam quae sic incipit, Licet de vitanda discordia, &c. Et sic infecto tanto Ecclesiae negotio, divisi sunt, imo potius dispersi mentibus et corporibus. (Such was the Unity of the Cardinals and Church of Rome in That Age, whereof they so much boast in This.)
Sub ejusdem temporis mutabilitate, Magister Robertus de Sumercote, Cardinalis, vir discretus & circumspectus, omnibus amabilis merito & gratiosus natione Anglicus, dum in Palatio, quod Regia Solis dicitur, inclusus tenebatur, cum aliis fratribus de electione tractantibus, viam universae carnis est ingressus; potionatus, ut dicitur, eo quod Papatui dignus videbatur & idoneus, ab aemulis suis Romanae nationis, qui eum contemnebant. Simili peste quidam alius periit, insidiis praeventus invidorum. Johannes quoque de Columna, Cardinalis, dirutis Castris suis & Palatio à Romanis, eo quod Imperatori favorabilis videbatur, captus est, et custodiae carcerali mancipatus.
Divisis circa illud tempus omnibus fere Cardinalibus et dissidentibus, et electione Papali sub desperatione suspensa, rediit Otto ad carcerem Imperatoris, ut interpositos obsides liberaret, & se à praestito sacramento & fidei interpositione adquietaret. Et hoc valde acceptavit Imperator. Veruntamen adhuc ipsum tenuit incarceratum offensus idcirco, quia ipsum Imperatorem in Anglia Legatus excommunicavit, et excommunicari permisit, et non mediocriter diffamavit. Sed mitiùs egit cum eo, quia invitus hoc fecisse perhibetur, obedientiae Papalis coactus violentia.
After this, Ipso quoque Anno, post multas disceptationes et diversa schismata, tam damnosa quam periculosa, inter Cardinales, Sathana seminante, suscitata, elegerunt fratres, jam pauci facti a tribulatione malorum et dolore, Magistrum Galfridum Mediolanensem in Papam, (who was called ( oel • stine the 4th.) virum moribus praeditum & scientia, sed in aetatem senilem jam declinantem & debilitatum. Unde cùm jam vix sexdecim diebus sedisset, praematura morte praeventus, naturae debita persolvens, utinam non, ut dicitur, potionatus, sedem Papalem, imo universalem Ecclesiam reliquit desolatam.
Eisdem temporibus convenerunt Episcopy Angliae, videlicet Archiepiscopus Eboracensis, Lincolniensis, Norwicensis, Carleolensis, cum aliis multis gravibus religiosis ac discretis Ecclesiastics personis, tractaturi super multiplici desolatione Ecclesiae, & divinam consolationem postulaturi. Statue • unt igitur quasdam orationes speciales cum je juniis fieri ab Ecclesia generaliter per Angliam, ut Dominus Ecclesiam Romanam Pastorali & Papali regimine destitutam, relevare & restaurare dignaretur. Exemplum accipientes in actibus Apostolorum, quando incarcerato Petro oravit Ecclesia pro eo sine intermissione. Consenserunt etiam in unum, ut ad Dominum Imperatorem mitterent universi Nuncios favorabiles cum precibus lachrymabilibus, quatenus rancorem & omnem animi indignationem pro salute animae sincero cord remittens, deposita omni tyrannide, Ecclesiae Romanae promotionem non impediret, imo misericorditer respirare permittens, licet lacessitus, studeret promovere. Mortui enim erant, qui ipsum ad iram provocaverant. Tyrannicum enim videbatur, & rationi dissonum, ut innocui culpam luerent nocivorum. Et cùm circa electionem Nunciorum, qui etiam transitum facientes per Franciam & alias regiones intermedias, obiter Praelatos ad similia provocarent eleganter & diligenter, sollicitarentur, quilibet eorum causas cavillatorias praetendens, onus tantae sollicitudinis ac periculosi laboris pro Christo & ejus Ecclesia assumere sibi recusavit. Tandem, quia
Praedicatores & Minores, quia vagi sunt, & norunt omnes provincias peragrare expediti, ad hoc elegerunt, cum alios non invenissent. Quod cùm ad Imperialem audientiam pervenisset, respondit Imperator: Quis promotionis Ecclesiasticae processum impedit? Profecto non ego. Imo pertinax Ecclesiae Romanae superbia, et insatiabilis cupiditas. Et si impeditor successuum tam Anglicanae quam Romanae forem Ecclesiae, quis admiraretur? Haec enim summopere me conatur ab Imperiali culmine praecipitare: illa me excommunicando, non mediocriter diffamando, pecuniam in meum detrimentum suam effundere non desistit. Et sic carebat praeparatus coetus Episcoporum Angliae in hac parte efficacia, et profectu privabatur. Processit igitur annus ill Curiae Romanae inimicissimus, peccatis ejus illud manifest promerentibus.
Anno 1242. Fideles Imperatoris ceperunt habitu diffiguratum Archiepiscopum Coloniae, versus Alemanniam à Roma repatriantem; qui conspiraverat ad Imperatoris dejectionem simul cum ipsis Praelatis, qui ad Concilium generale venire proposuerant. Sed audito eorum casu, qui per terram isse proposuerat, flexis loris per alia diverticula remeans, positis insidiis undique captus & retentus est. Sed quia is qui ceperat eum, Alemannus erat, & notus Pontifici, caute permisit eum abire, praestito sacramento & fide interposita, quod nunquam insidias vel gravamen Imperatori machinaretur. Sed illud male tenuit postea juramentum, ut in sequentibus declarabitur. (Such was the faith of Popish Prelates.)
Tunc etiam temporis, Dominus Imperator Fredericus, significavit Cardinalibus, corpore dispersis, & voluntate dissentientibus, ut in unum convenientes, unanimiter Papam eligerent. Asserebat enim, in hoc eorum crimine, etiam ipsummet notam infamiae non minimam contraxisse. Credebatur enim, & dicebatur à multis, veritatem rei ignorantibus, quod ipse principaliter Ecclesiae Romanae promotionem impediret, et vacationem sedis Apostolicae procuraret. At ipsi Cardinales, non adhuc inter se saltem scintillantem sub cinere charitatis igniculum invenientes, (impediente Sathana antiquo humani generis inimico) nec concordes, nec convenientes Pontificem Romanum eligere voluerunt. Veruntamen instanter Dominum Imperatorem Fredericum postulabant, ut si se pacis ac libertatis Ecclesiasticae haberi cuperet aemulatorem, sub bonae pacis spe certissima, quos adhuc tenuit incarceratos Praelatos Ecclesiae, liberos abire permitteret.
Imperator igitur, dictis Cardinalium fidem adhibens indubitatam, & firmiter credens, tam Papam eligendum, quam ipsos Cardinales pacem Regno et Sacerdotio congruam et honorabilem provisuros, omnes quos habebat incarceratos Praelatos et Legatos, liberos sine aliquo impedimento vel redemptione, liberaliter abire permisit.
Cardinales autem adhuc obstinati, & in dissentione & odio mutuo permanentes, et Imperatorem quasi pro deluso habentes, seminante zizania inter eos Sathana▪ nec adhuc voluerunt convenire, ut unanimiter Spiritus Sancti gratiam invocando postularent, ut Ecclesiae universali & Papali sedi soeliciter ac rite providerent: Cum, tamen, nuper liberati à carcere Imperiali, in districto veritatis examine, & verbo veritatis, quae est Deus, promisissent ipsi Imperatori, suo liberatori, ut ipsi efficaciter pacem Ecclesiae, & Imperio convenientem, & sedi Papali consilium, pro posse suo procurarent.
Cum autem vidisset Imperator Fredericus, haec effectu caruisse, & se sua spe defraudatum, in iram excanduit vehementem. Et congregato exercitu copioso, ex novem aciebus constituto, qualibet ex quinque millibus armatorum equitum existente, Romam ex magna parte obsedit, ration eorum qui dicti schismatis, in detrimentum Ecclesiae & Imperii, tam Civium, quàm Cardinalium, procuratores & fautores esse videbantur. At Cives, causa quorum Urbem expugnare proposuisset Imperator, se legaliter excusaverunt, suam sufficienter purgantes innocentiam, & asserentes, Cardinales tam locis quam cordibus dissidentes, in diversis Urbibus dispersos fuisse et latitantes. Jussit igitur Imperator obsidionem solvi, et edicto Imperiali per totum exercitum suum proclamari ac juberi: Ut omnes possessiones et Ecclesiae Cardinalium, et Civitates Ecclesiae, ab ipso exercitu depopularentur.
Igitur quidam Saraceni, & alii vastatores, & malefici, tempore belli stipendiis Imperatoris militantes, irruunt in Albaniam, Nobilem Civitatem, eam feraliter devastantes, ita quod nec Ecclesiis in Civitate existentibus, videlicet centum & quinquaginta, minime pepercerunt: Asportantes vestimenta, calices, & libros, imo etiam quaecumque videbantur eis venalia, vel quomodolibet profutura, Civibus datis in praedam, & miserabile exterminium. Et cum paratus fuisset exercitus, in alias possessiones Ecclesiae simili furore debacchari, significaverunt Cardinales Domino Imperatori, humiliter deprecantes, ut parceretirae suae, juberetque cessare grassatores. Et ipsi indubitanter, secundum praeceptum suum et desiderium, Deum habentes prae oculis, Ecclesiae et Imperio idoneum quantocius Romanum Pontificem providerent. Mitigatus igitur Imperator, rabiem vastatorum edicto compescuit Imperiali. All which proceedings were evidences of his Ecclesiastical Supremacy over the Cardinals and Church of Rome itself, and election of a New Pope.
Per idem tempus, (upon the English Prelates forementioned instigation) miserunt Franci solennes Nuncios ad Curiam Romanam, significantes persuadendo praecise & efficaciter, ut ipsi Cardinales Papam rite eligentes, universali Ecclesiae solatium pastorale maturius providerent: vel ipsi Franci propter negligentiam eorum, de sibi eligendo et providendo summo Pontifice citra montes, cui obedire tenerentur, quantocius contractarent. Et hoc audacter significabant, confisi de antiquo privilegio suo, per Sanctum Clementem beato Dionysio concesso et obtento: qui concessit Apostolatum eidem Dionysio super gentem Occidentalem. Unde ipsi Cardinales, quasi quibusdam stimulis, hinc Domini Imperatoris, inde Francorum agitati, Romam convenientes adierunt, ut Papam eligerent in unum ibidem congregari.
The Cardinals thus assembled, there arose a Question amongst them, In whom St. Peters Primacy resided during the vacancy of the Roman See? At last they resolved it remained in them, and took upon them to dispose of Livings by Provisions, and to control the Popes Provisions in England, made upon mis-information, which caused them to defer the Election, to keep this power in their own hands the longer.
Dierum illorum circulis revolutis, quia multi dubitabant, si Papalis potestas, seed vacante, ad fratrum, id est, Cardinalium universitatem devolveretur, an non? per has Literas, quas opusculo huic inserere duxi, pleniùs certificamur.
MIseratione divina, R. Ostiensis, & Vellet J. tituli Sancti Praxedis, S. tituli Sancti Laurentii in Luc. S. tituli Sancti Mariae trans Tyberim, Presbyteri, R. Sancti Mariae in Cosmedin, E. Sanctorum Cosmae & Damiani, O. Sancti Nicolai in carcere Tulliano, Diaconi, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinales, Religioso viro Abbati de Wareduna, salutem in Domino. Ex parte Magistri Petri Apostolorum Principis Basilicae Canonici, Rectoris Ecclesiae de Morduna, nati Jacobi Johannes Capot, Civis Romani, fuit propositum coram nobis, quod dudum Sanctae recordationis Dominus Gregorius Papa, falsis suggestionibus provocatus, Eliensi Episcopo suas direxit Literas, continentes, ut praefato Magistro, vel alii ejus nomine, de proventibus Ecclesiae supradictae minime responderet, nec etiam permitteret responderi, sed Ecclesiam ipsam ad manum suam retinens, proventus ipsius perciperet & servaret, ut de utrisque juxta suum beneplacitum disponi deberet, contradictores per censuram Ecclesiasticam appellatione postposita compescendo. Decernens Dominus Papa praedictus, nihilominus irritas et inanes omnes Literas super Ecclesia et proventibus ipsis, nomine praefati Magistri obtentas a seed Apostolica, vel etiam obtinendas, ut scilicet nemo conveniri posset per illas, nec aliquis authoritate posset procedere earundem. Et si processus esset habitus per easdem, esset irritus et inanis, nisi de praemissis plenam facerent mentionem; Decano Eboracensi, & Archidiacono Richemundiae ad haec omnia exequenda deputatis. Sed idem Episcopus, in hujusmodi mandati executione procedens, tibi per suas Literas dicitur injunxisse, ut si firma Ecclesiae supradictae, vel aliqua pars ipsius, apud te for san resideret, ipsam deponi faceres apud Bernewelle, in custodia Prioris & Sacristae loci ejusdem, & ab inde in anteà, dicto Magistro vel alii ejus nomine de proventibus Ecclesiae supradictae, nullatenus responderes, sed eos deponi faceres ibidem, ut de eisdem possit secundum dispositionem hujusmodi summi Pontificis responderi. Quare praefatus Magister nobis humiliter supplicavit, ut cum indignum sit, & omni rationi contrarium, ut poena ipsum alligare debeat â suggestis prorsus insontem, provideri super hoc ei misericorditer dignaremur. Nos autem, penes quos potestas residet, Apostolica seed vacante, volentes praefato Magistro gratiam facere specialem ob suae meritum probitatis, tibi district praesentium authoritate mandamus, quatenus eidem Magistro, vel procuratori, vel Nuncio suo, de firma Ecclesiae supradictae, subtracta sibi authoritate mandati praedicti, plenam satisfactionem impendas, & ei de caetero, ut teneris, integre respondere procures, non obstantibus praedictis Literis, vel processibus habitis per eadem. Alioquin, ne mandatum nostrum ad nos vacuum revertatur, noveris nos Priori fratrum Praedicatorum Norwicensium, & Petro de Arche, Canonico Ecclesiae Sancti Angeli de Ferentino, nostras Literas destinasse, ut te ad id, si necesse fuerit, per censuram Ecclesiasticam debeant coarctare. Datum, &c. Anno Dom. 1243. Apostolica seed vacante.
After this Act of the Cardinals Papal Authority, they proceeded to the Election of a New Pope, and on the Feast of the Nativity of St. John the Baptist, An. 1243. elected and created Innocent the 4th. Pope, who being confirmed on the Feast of St. Peter and Paul, presently ratified the sentence of Excommunication, denounced by his Predecessor Pope Gregory the 9th. against the Emperor, and confederating with the Citizens of Viterbium, and the parts adjoining, raised an Army, routed the Emperors forces, took sundry Castles from him near Viterbium, and made the Emperor to retreat from thence. Videntes autem qui partes circumjacentes inhabitant, quod Imperator turpiter, non sine magno rerum dispendio & dedecore & hominum jactura secesserat, recesserunt multi à fidelitate ipsius, & Romanis atque Viterbiensibus sunt confoederati; Secundum illud Poëticum:
Obfuscata est igitur non mediocriter fama Imperatoris: captus enim erat Comes Simon de Tuscia, cui fiducialiter commiserat Viterbium custodiendum, cum suis complicibus, qui Romam, captivus trahebatur, amissumque fuit ipsum Viterbium, cum quibusdam Civitatibus & Castris circumjacentibus, ipseque Imperator quasi fugam iniit. Denigrata est fama ipsius, & sinistro susurro divulgatum, quod nunquam divina officia audire dignabatur, vel orare, vel personas Ecclesiasticas digne venerari, vel in fide Catholica sane loqui vel sentire, a concubitu muliercularum Saracenarum abstinere, imo potius tam Saracenos, quam alios infidels in terram Imperii vocare, et Vrbes construere permisit munitissimas. (A most notorious calumny, secretly dispersed by this Pope and his Predecessor, though abundantly refuted by the Emperors Answers to it, and Letters to Christian Princes.)
Recesserunt igitur ab Imperatore multi Nobiles et graves ac potentes: Videlicet, Marchisii de Monte ferrato, & de Mala spina, Vercella, Alexandria, & multae Nobiles Civitates. Et multiplicati sunt inimici ejus, prout solent homines fortunae sequentes serenitatem. In Alemannia etiam multi abierunt retrorsum; et nolentes amplius stare cum eo, alium sibi in Regem elegerunt, vel Imperatorem, videlicet Andegravium, virum elegantem & strenuum: cui Germanis & Italiae pars potissima consilium & auxilium usque ad capitum expositionem, sp • spondit indefessum. But he loving the Emperor, & Romanae Curiae odivit cavillationes, refused to consent to the Election the Papal party had made of him for their Emperor; and upon private conference with the Emperor, datis dextris confoederati sunt, ut de suspecto factus est idem Andegravius amicus tutissimus, & omnibus qui eum elegerant manifest significavit, quod tam temerae praesumptioni non adquievit. Veruntamen, qui oderunt ipsum Imperatorem Fredericum, extulerunt caput. Intermeantibus igitur Nobilibus & profundi consilii personis, tractatum est diligenter de pace inter Ecclesiam & Imperatorem. Sed noluit aliquo modo Imperator jurare, ut staret Ecclesiasticae censurae absolute, nisi praecognitis causis, et praevisa via, et omnibus conditionibus, nec quomodolibet quaedam acquisita, ad Imperium jure antiquo spectantia, resignare. Et sic, procurante humani generis inimico, (or rather the Pope, his Vicar General, rather then Christ's) ira rediit rediviva. The Emperor was so desirous of Peace, that after this, se spospondit Ecclesiae & Ecclesiasticis Praelatis satisfacturum, Circa securitates designandas, offert cautionem juratoriam, literatoriam, & fidejussoriam per Reges, Principes, & Magnates, & Comites locorum. Praeterea circa praedictas cautiones committit se ordinationi Domini Papae, & Tractatorum per praesens scriptum, ( recorded at large by Matthew Paris) and Sealed with his Imperial Seal; but the Popes obstinacy would not rest satisfied therewith.
Istud Papae & Imperatoris mutuum dissidium; as it hindered him and all Christian Kings, Princes from aiding the Christians, against the cruelty of the Tartars, ad injuriam Christi, & uni versalis Ecclesiae & totius Christianismi; so, totius mundi latitudinem perturbasset. Unde discordia eorum longe lateque per orbem ventilata (utpote quibus non sunt majores, imo nec eis pares, in tota Christianitate) corda Tartarorum, imo omnium Paganorum, necnon & universorum Christi inimicorum, exhilaravit, & in spem erexit tutiorem. Adeo ut superbiendo & jactitando dicerent, Deum Christianis offensum, qui sese ad invicem impugnant & corrodunt: & sibi potius propitium Deum, qui ipsos multiplicavit, & eorum dominium dilatavit. Yea, Sectae pullulant, fide vacillante. Inter Ecclesiam & Imperium discordia, nunquam talis.
Interim Dominus Imperator, videns Dominum Papam ex novo creatum, confirmata Prioris sententia, ipsi nequaquam velle parcere, nolens etiam stare mandatis Ecclesiae absolute, jussit vias, portus, & pontes arctissime custodiri, ne quis portans pecuniam, quam scivit Romanam Curiam insatiabiliter sitire, posset transmeare. Filius autem ejus Conradus huic operi operam impendens diligentem, adeo vigilanter tam per mare quàm per terras transire volentibus aditus praeclusit, ut nec fratribus Minoribus, vel Praedicatoribus ( the Popes and his Confederates Messengers and Intelligencers) vel alicui alii transfigurato, quem deprehendere posset, pepercisset, quin comprehensum, usque ad animae exhalationem torqueret. In the mean time Cardinal Columna died at Rome; qui inter omnes Cardinales in possessionibus saecularibus claruit potentissimus: unde efficacissimus discordiae inter Imperatorem & Papam seminator exstitit & sustentator. The Emperor through the Popes perverseness, revolting from his former promises, Calcaneo Papali insidias tetendit, & laqueos absconditos: de quibus Dominus Papa praemonitus, Imperatoris vulpinos Maeandros, in quantum potuit, evitavit, & suspectos habuit, nec se credebat ei, vel suis. Whereupon creating ten of his Creatures and Confederates Cardinals, he privily fled with them from Rome to Castellana, from thence to Sutrium, the Emperor informing him, Quod nihil faceret de conventis, nisi literis absolutionis priùs habitis. Cui cum contradicendo respondisset Dominus Papa, hoc fore dissonum rationi, orta est discordia inter eos. Dominus igitur Papa, suae praesagus perturbationis, extunc repentinam & clandestinam fugam arripere satagebat, nullo tamen conscio, ne fugienti Dominus Imperator repagula praepararet. Fuerunt tamen qui dicerent, ipsum magis amore munerum, quae delaturi erant illi Cisalpini, nec ausi erant terras transire Imperatoris, ut ipsis sinum aperiens occurreret, quàm pro timore alicujus persequentis. Unde sumpta qualiquali occasion versus Januam, quae sibi patria fuit genialis, gressus impiger dirigebat. Eadem igitur die, significatum fuit Domino Papae, (ut idem posteà asserebat) quod trecenti Milites Tusci erant in veniendo ipsa nocte, ut ipsum apprehenderent.. Dominus igitur Papa, non mediocriter attonitus, & perturbationis vultum praeferens, in hora primi somni, relictis Papalibus ornamentis, veterem induit Senebaldum, & leviter armatus equum ascendit velocissimum, manu non vacua, & vix cubiculariis consciis, clam subitoque discedens, non equinis pepercit lateribus: ita quod ante primum, triginta quatuor milliaria pertransivit, nemine comitante, vel ipsum sequi potente. Media autem nocte clamor factus, Ecce Papa recessit, nescientibus aliquibus, nisi aliquot sed paucis Cardinalibus. Petrus vero de Capua, cum uno solo Comite, non sine viarum discrimine, sequutus, invenit Papam ipso die apud Castrum supra mare, quod dicitur Civitas vetus. Venerant autem ibidem in occursum Papae viginti tres Galeiae, quarum unaquaeque sexaginta viros been ferro armatos, & centum & quatuor remiges assignatos continebat, exceptis nautis, & sexdecim Bargae. Propter quod argumentosi suspicabantur, haec omnia diu ante praevisa Dominum Papam desiderasse. Fuerunt autem cum armatis, & eis praefuerunt, potestas Januae, quem Admiratum vocant, & majores Civitatis, qui se omnes jactabant esse vel affines vel consanguineos Papae, propter retributionem. Intravit igitur unam Galeiarum illarum Dominus Papa, sero cum septem Cardinalibus, & paucis aliis comitantibus. Et vix magnum mare intraverant navigantes, ecce occupat ipsos tempestas valinissima, non tamen ex adverso, et erectis velis, non sine marimo timore et periculo, eadem via qua navigantes capti erant Praelati, per centum milliaria; die Veneris sequenti, compellente tempestate rapti, applicuerunt in portu insulae cujusdam Pisanorum; and at last after many perils and difficulties he arrived at Janua; where, Receptus est à concivibus, consanguineis, & affinibus suis, in Urbe ipsa qua natus est, in campanarum classico, in cantu & Musicis instrumentis; Dicentibus omnibus & conclamantibus: Benedictus qui venit in nomine Domini. Quibus & ipsi responderunt: Anima nostra sicut passer de laqueo venatoris erepta est.
Cum autem Domino Imperatori haec innotuissent, more Satyrico infrenduit, & ait, scriptum est, Fugit impius nemine persequente. Obstupuit & doluit nimis, & suorum Portuum & Civitatum custodes ignaviae & desidiae redarguit, qui adversarios suos permiserunt libere pertransire. Fecit igitur in circuitu Januae, praecipue versus Galliam, exitus viarum, ne ad Papam pecunia portaretur, arctissime custodiri. Et jam acclamabatur Dominus Imperator manifestus Ecclesiae persequutor. Nec reputabat Dominus Papa adhuc ipsam Civitatem Januam, tutum fore refugium, non ignorans potentiam Imperatoris esse latissimam, secundum illud Poëticum:
Ipsis quoque temporibus, dum videlicet Dominus Papa moram apud Januam continuaret, consentientibus Mediolanensibus simul cum Liguribus Italicis quibusdam, etiam Romanis & multis de Nobilioribus Alemanniae, procurante Papa animatur quidam de maximis Alemanniae potens, quem nominant Andegravium; ut Imperialem sibi dignitatem assumens, donec plenius exaltaretur, ope fultus multiplici tam Praelatorum quàm Magnatum, bellum moveret contra Tyrannum Fredericum, persecutorem Ecclesiae jam puhlicum & generalem. Denigrata est enim fama sua, non mediocriter, & dicebatur quod jam non firmo gressu in lege Domini ambularet, Saracenis confoederatus, Saracenicas meritriculas sibi retinens concubinas, & alia quae relatu sunt indigna & morosa. Cumque haec attentaturus memoratus Andegravins, secum & Optimatibus suis convocatis deliberaret, quid super hoc agendum, dixerunt ei amici sui, temerarium fore hoc aggredi, & ancipiti casui se, qui tranquilla pace gaudebat, committere, quicquid pars Papalis ei promitteret. Et dum super hoc penderet sententia, ecce Imperator rapido cursu illuc advolans, paucis & consciis & concomitantibus, cui haec nota facta sunt, animum dicti Andegravii adco effoeminatum divertit ab hoc proposito, quod facti sunt Dominus Imperator & ipse Andegravius amicissimi & confoederati & affines: & dedit Andegravius Imperatori munera & Imperator ei. Et hoc negotio consummato, sicut clanculo venerat Dominus Imperator & subito, sic recessit. Ipsorumque temporum curriculo, ut partem suam, quam credebant adversarii jam infirmatam, magis roboraret, Dominus Imperator dedit filiam suam nuptui cuidam Principi potentissimo Graecorum, nomine Botatio Romanae Ecclesiae exoso & inobedienti, & ideo schismatico. Quod audientes adversarii Imperatoris, siluerunt confusi.
The Popes Cardinals and Kinred repaired to him to Janua, exigentes redditus ad usus filiorum & Nepotum suorum, praecipue ex Regno Angliae sibi conferendos; yet he thought himself not secure there, by reason of the Emperors Forces surrounding all passages by Land and Sea; Hereupon the better to provide for his Nephews.
Eodem tempore se transtulit Dominus Papa clam à custodibus Imperialibus, ad Astensem Civitatem. Et cito post raptim & noctu Lugdunum se contulit. Extunc igitur cogitavit Concilium generale congregare, praecipue ut Imperatorem deponeret, et ibi, vel in inferioribus Galliae partibus ignominiose eum ab Imperiali culmine praecipitaret. Rex autem Franciae comperiens, quod Dominus Papa Regno suo appropinquavit, sciens, quod de adventu suo nihil bom Regivel Regno proveniret, convocavit Magnates suos, consulens eos quid super his foret agendum? et cum convenissent, ecce Papalis petitio directa est ad ipsum Regem et proceres, ut liceret ei ad Remensem Civitatem, quae tunc suo Antistite viduabatur, se transfer: (which he neither could nor durst attempt, notwithstanding his Papal pretended Supremacy over all Kings, Kingdoms, without the Kings previous license.) Quod cum Franci attoniti audissent, statim constanter responderunt; Haec se nullo modo velle tollerare. Rescripsit ergo Rex Franciae Domino Papae moderate; Proceres suos nullatenus velle consentire ut in Franciam veniret: timebant ne quasi mus in pera, anguis in sinu, hospites suos remuneraret: nec permitterent duo magna luminaria in suo climate apparere, ne, uno aliud absorbente, eclipsis fieret: nec valuit verborum elegantia, in Epistola Papali composita, vel exemplum de foelicis memory Papa Alexandro sumptum, constantiam Francorum enervare. Dicebant enim, quam dissimilis ill vir huic puero? Such unwelcome guests were Popes to their own most Christian Son the King, & his whole Kingdom of France; yea such pests and plagues were they to all Kingdoms, whether they or their Legates came; into whose Dominions neither they nor their Legates could nor durst enter without their Royal Assents, notwithstanding their pretended Sovereign Monarchy over all Kings and Kingdoms of the World, to dispose of them at their pleasures.
The Pope receiving this Answer from the French, by the policy of his Cardinals, greedy of English Gold and preferments, moved the King of England to entertain him in his Realm, enforming King Henry, what an extraordinary Honor and Benefit it would be to him and the whole Kingdom. Whereupon the King at first was desirous to grant this request, but upon serious advice of the Rapines, Simony and grievances that would ensue thereon, he upon second thoughts rejected it, as Matthew Paris thus attests.
Ipsis quoque diebus, Domino Papa procurante, sed tamen dissimulante, quidam Cardinalium, qui solius erant amatores pecuniae, Chartam quandam Domino Regi, sub specie multae amicitiae, transmiserunt, cujus tenor talis exstitit. Consilium damus vobis amicissimum, vobis salubre et honorificum, et Regno vestro gloriosum, nec mediocriter profuturum; Videlicet, ut preces Domino Papae per solennes Nuncios dirigatis, humiliter eidem supplicantes, quatenus dignetur Regnum Angliae, in quo jus dignoscitur habere speciale, sua praesentia foeliciter illustrare: Et nos ipsum supplicationi vestrae reddemus, proposse supplicando, favorabilem, qui vestrum & Regni vestri foelices successus desideramus. Excellentissimus enim vobis honor foret, & gloria immortalis, ut temporibus vestris, quod non recolitur aliquibus diebus evenisse, Dominus Papa, qui patrum pater esse dignoscitur, Anglorum finibus personanaliter appareret. Recolimus etiam eum dixisse, unde gaudemus, quod gratanter videret delicias Westmonasterii, et divitias Londinenses. Haec cum Domino Regi innotuissent, gaudebat, & huic subdolo consilio de facili incurvaretur, nisi peritorum consiliis ad contradicendum, vel dissentiendum erigeretur. Qui dicebant, quod satis, imo nimium, jam suorum Caursinorum usuris, et Romanorum ac Italicorum rapinis et simoniis, Angliae puritas maculatur, quamvis non ipse Papa praesentialiter bona Ecclesiae et Regni dissipet et praedetur. Similiter & Regni Francorum introitus, quem per solennes Nuncios postulavit, & Arragonum denegabatur. Infamia enim Curiae Papalis id promeruerat, cujus foetor usque ad nubes fumum teterrimum exhalabat. And could he be then Christ's Vicar, or St. Peters Successor?
This Pope at last coming into France, much against the Kings and many of the Clergies wills, summoned the Council of Lions on purpose to Excommunicate and depose the Emperor, as you hearo before, pronouncing him Excommunicate the second time in France, before the Council. The form of the Excommunication denounced against him in the Council, sent into England and all other places to publish, is thus registered by Matthew Paris.
INNOCENTIUS Episcopus servus servorum Dei, &c: Sacro praesente Concilio, ad rei memoriam sempiternam, ad Apostolicae dignitatis apicem, licet indigni, dignatione divinae Majestatis assumpti, omnium Christianorum curam vigili sedulaque solertia gerere, ac intimae considerationis oculo singulorum facta & dicta discernere; & providae deliberationis statera librare debemus, ut quos justi vigor examinis dignos ostenderit, congruis attollamus et evehamus favoribus; quos autem reos et culpabiles invenerimus, poenis debitis pro gravitate culpae, afficiamus et deprimamus: appendentes femper meritum & premium aequa lance, retribuendo cuique juxta qualitatem operis, sive boni, sive mali, poenae, vel gratiae quantitatem. Sane cum àiu bellorum diuturna commotio, nonnullas professionis Christianae provincias & regiones graviter afflixisset; nos toto cupientes mentis affectu tranquillitatem & pacem Ecclesiae Sanctae Dei, ac generaliter cuncto populo Christiano restituere ac reducere: ad praecipuum Principem saecularem, hujus dissensionis ac tribulationis auctorem, à foelicis recordationis Gregorio Papa Praedecessore nostro, Pro suis excessibus anathematis vinculo innodatum, speciales Nuncios magnae auctoritatis viros, venerabiles videlicet fratres nostros P. Abbatem Albanensem, tunc autem temporis Rothomagensem Archiepiscopum, & W. Sabinensem tunc, quondam vero Mutinensem, Episcopos, ac dilectum nostrum filium Gulielmum, Basilicae duodecim Apostolorum Presbyterum Cardinalem, tunc Abbatem Sancti Facundi; qui salutem zelabantur ipsius, duximus destinando. Facientes sibi proponi per ipsos, quod nos, & fratres nostri, quantum in nobis erat, pacem per omnia secum habere nitimur; ut cum omnibus hominibus paratisumus; optabamus pacem sibi & tranquillitatem dare, ac mundo etiam universo. Et quia Praelatorum, Clericorum, omniumque aliorum, quos detinebat captivos, & omnium tam Clericorum, quàm Laicorum, quos ceperat in galeiis, restitutio, poterat esse pacis & reconciliations plurimum inductiva; illum, ut eos restitueret, (cum hoc idem, tam ipse, quàm sui Nuncii, antequam ad Apostolatus vocati essemus officium, promisissent) rogari & peti ab ipso fecimus per eosdem, ac proponi insuper, quod iidem pro nobis parati erant audire & tractare pacem, ac etiam audire satisfactionem, quam facere vellet Princeps de omnibus pro quibus vinculo erat Excommunicationis astrictus, et offerri. Praeterea, quod si etiam eum in aliquo contra debitum laeserat Ecclesia (quod tamen non credebat) parata erat corrigere, ac in statum debitum reformare. Et si diceret ipse, quod contra justitiam in ullo ipsum laeserat Ecclesia, vel etiam quod nos eum contra justitiam in ullo laesissemus; parati eramus vocare Reges, Praelatos, & Principes, tam Ecclesiasticos, quàm saeculares, ad aliquem tutum locum, ubi simul per se, vel per solennes Nuncios convenirent. Eratque parata Ecclesia etiam de consilio Concilii sibi satisfaccre, si cum laesisset in aliquo, ac revocare Excommunicationis sententiam, si quam contra ipsum unjust tulisset: & eum omni mansuetudine & misericordia, (quantum cum Deo & honor suo fieri poterat) tractare; & de injuriis & offensis ipsi Ecclesiae suisque per eum irrogatis, satisfactionem ab ipso recipere. Volebat etiam Ecclesia omnes amicos suos, sibique adhaerentes, in pace ponere, plenaque securitate gaudere; ut nunquam hac occasion possent aliquod in posterum subire discrimen, aut periculum. Sed licet sic apud eum pro pace paternis monitis & precuminsistere curaverimus lenitate, idem tamen Pharaonis imitatus duritiam, & more Aspidis obturans aures suas, hujusmodi preces & monita, elata obstinatione, ac obstinata elatione et superbia despexit ac contempsit. Et licet processu temporis, in die coenae Domini proximo nuper praeterita praecedente, coram nobis & fratribus nostris Cardinalibus; praesentibus charissimo in Christo filio nostro Constantinopolitano Imperatore illustri, coetu quoque non modica Praelatorum, & de senioribus ac sanioribus Senatoribus Populoque Romano, & juxta multitudinem aliorum, qui eodem die, propter solennitatem ipsius, de diversis mundi partibus ad Apostolicam sedem convenerunt; quod staret mandatis nostris & Ecclesiae, per Nobilem virum Comitem Tholosanum, ac Magistros Petrum de Vinea, & Thaddaeum de Suessa, Curiae suae Judices, & procuratores suos, speciale super hoc ab ipso mandatum habentes, praestiterit iuramentum, postmodum tamen quod juraverat, non implevit. Quinimo ea intention ipsum praestitisse juramentum probabiliter creditor, sicut ex factis sequentibus colligitur evidenter, ut eidem Ecclesiae ac nobis illuderet potius, quam pareret; cum anno & amplius jam elapso, nec adipsius Ecclesiae gremium revocari potuerit, nec sibi de illatis ei damnis & injuriis curavit satisfacere, licet super hoc extiterit requisitus. Propter quod non volentes, nec etiam valentes, absque gravi Jesu Christi offensa, ejus iniquitates & scelera amplius tolerare: cogimur, urgente nos conscientia, animadvertere in eundem. Et ut ad praesens, de caeteris ejus sceleribus & iniquitatibus taceamus; quatuor gravissima, quae nulla possunt celari tergiversatione, commisit. Dejeravit enim multoties; pacem quondam inter Ecclesiam & Imperium reformatam, temere violavit; Perpetravit etiam sacrilegium, capi faciens Cardinales Sanctae Romanae Ecclesiae, ac aliarum Ecclesiarum Praelatos et Clericos, religiosos, et saeculares, venientes ad Concilium, quod idem praedecessor duxerat convocandum. De heresy quoque non dubiis & levibus, sed difficilibus & evidentibus argument is suspectus habetur: plura siquidem eum commisisse perjuria satis patet. Nam olim cum in Siciliae partibus commorabatur, priusquam esset ad Imperii dignitatem electus, coram bonae memory G. Sancti Theodori Diacono Cardinali, Apostolicae sedis Legato, foelicis recordationis Innocentio Papae, praedecessori nostro, & successoribus ejus, Ecclesiaeque Romanae, pro concessione Regni Siciliae, ab eadem Ecclesia sibi facta, fidelitatis praestitit juramentum. Et sicut dicitur, illud idem postquam ad eandem dignitatem elect us extitit, & venit ad Urbem, coram eodem Innocentio suis{que} fratribus Cardinalibus & aliis multis praesentibus, ligium homagium in ejus faciens manibus innovavit. Deinde, cum in Alemannia esset, eidem Innocentio Papae, & ipso defuncto, bonae memory Honorio Papae, praedecessori nostro, & ejus successoribus, ac ipsi Ecclesiae Romanae, praesentibus Imperii Principibus ac Nobilibus, juravit, honores, jura, et possessiones Romanae Ecclesiae, pro posse suo, servare ac protegere bona fide. Et quod quaecunque ad manus suas devenirent, sine difficultate restituere procuraret, nominatis express dictis possessionibus in hujusmodi juramento; quod postmodum confirmavit, Coronam Imperii jam adeptus. Sed horum trium juramentorum temerarius extitit violator & transgressor, non sine proditionis nota, et laesae crimine Majestatis. Nam contra praefatum praedecessorem nostrum Gregorium, & fratres suos Cardinales, comminatorias Literas eisdem fratribus destinare; ac dictum Gregorium apud fratres ipsos, sicut apparet per Literas ab eodem tunc direct as: eisdem etiam, prout fertur, per universum fere orbem terrarum multipliciter diffamare praesumpsit. Ac venerabilem fratrem nostrum Ottonem Portuensem, tunc Sancti Nicholai in carcere Tulliano Diaconum Cardinalem, & bonae memory J. Praenestinensem Episcopos, Apostolicae sedis Legatos, nobilia & magna Ecclesiae Romanae membra, personaliter capi fecit, et bonis omnibus spoliatos, ac per diversa loca non semel ignominiose deductos et circumductos, carceribus mancipari. Privilelium insuper, quod Beato Petro, et successoribus ejus in ipso, tradidit Dominus Jesus Christus, videlicet; Quodcunque ligaveritis super terram, erit ligatum & in coelis; quodcunque solveritis super terram, erit solutum & in coelis. (in quo authoritas et potestas Romanae Ecclesiae consistit) pro viribus diminuere, vel ipsi Ecclesiae auferre sategit, scribens se praefati Gregorii Papae, praedecessoris nostri, non vereri latam ab eo Excommunicationis sententiam in ipsum, non solum contemptis clavibus Ecclesiae non servando, verumetiam per se, ac officiales suos, et illam, et aliam Excommunicationis vel Interdicti sententias, quas idem omnino contempsit, cogendo et compellendo alios non servare. Possessiones quoque praefatae Ecclesiae Romanae, videlicet, Marchiam, Ducatum Beneventum, (cujus muros & turres dirui fecit) ac alias quas in Tusciae & Lombardiae partibus, & quibusdam aliis obtinebat locis, paucis exceptis, occupare non metuens, ease detinet adhuc occupatas. Et tanquam ei non sufficeret, quod manifest, contra juramenta praesumendo talia, veniebat, per se, vel per suos officiales, earundem possessionum homines dejerare compulit: ipsos a juramento fidelitatis, quibus tenebantur ration Ecclesiae, de facto, cum de jure non posset, absolvens; et faciens eosdem fidelitatem nihilominus abjurare praedictam, sibique fidelitatis hujusmodi juramenta praestare. Pacis vero ipsum violatorem existere plane constat; Quia cum olim tempore pacis, inter ipsum & Ecclesiam reformatae, jurasset coram bonae memory J. de Abbatis Villa, Episcopo Sabiniensi, & Magistro Thomasio, tunc temporis Sanctae Sabinae Presbytero Cardinali praesentibus, cum multis aliis Praelatis, Principibus, & Baronibus, quod staret & pareret praecise, absque ulla conditione, omnibus mandatis Ecclesiae, super his, pro quibus erat vinculo Excommunicationis expressis per ordinem coram eo: tunc temporis etiam omnibus Teutoniae hominibus, Regni Siciliae, ac quibuslibet aliis, cujuscunque conditionis aut status, qui Ecclesiae contra eum adhaeserant, omnem remittens offensam et poenam: et quod in nullo tempore offenderet, vel offendi faceret ipsos, pro eo quod Ecclesiae astiterant, praestari in anima sua per Comitem Acerrarum facient juramentum; postmodum pacem et juramenta hujusmodi, nequaquam erubescens irretiri perjuriis, non servavit. Nonnullos enim etiam ex ipsis hominibus praedictis, tam Nobiles, quàm alios, posteà capi & incarcerari fecit; & eis bonis suis omnibus spoliatis, uxores eorum & filios captivare; ac insuper terras Ecclesiae, contra promissionem, quam eidem J. Sabinensi Episcopo, & Thomasio Cardinali fecerat, irreverenter invasit: licet ipsi ex tunc in eundem praesentem, si ullo modo praedictis articulis aut conditionibus contraveniret, Excommunicationis sententiam promulgaverunt. Et cum iidem Apostolica authoritate sibi commissa, ipsi mandassent, ut nec per se, nec per alium impediret, quin postulationes, electiones, & confirmationes Ecclesiarum & Monasteriorum, in Regno praefato, libere de caetero fierent, secundum statutum Concilii generalis: et quod nullus deinceps in eodem Regno viris Ecclesiasticis, ac bonis aut rebus eorum, imponeret tallias vel collectas, quodque nullus ibidem Clericus vel persona Ecclesiastica de caetero in civili vel criminali causa conveniretur coram Iudice saeculari, nisi super feudis quaestio civilis haberetur; ac Templariis, Hospitalariis, & aliis personis Ecclesiasticis, de damnis & injuriis irrogatis, eis satisfaceret competenter: ipse mandatum hujusmodi adimplere contempsit. Liquet namque undecim, aut plures, Archiepiscopales, & mult as Episcopales sedes, Abbatias quoque, & alias Ecclesias, ad praesens in Regno vacarepraedicto; easque procurante ipse, sicut aperte patet, fuisse diutius Praelatorum regimine destitutas: in grave ipsarum praejudicium, & periculum animarum multarum. Et licet forte in aliquibus ejusdem Regni Ecclesiis, electiones sint à Capitulis celebratae: quia tamen per illa eadem familiares Clerici sunt electi, probabili potest argumento concludi, quod facultatem non habent liberam eligendi. Ecclesiarum autem ipsius Regni, non solum facultates et bona fecit prout voluit occupari, sed et cruces, calices, thuribula, et alios sacros earum thesauros, et pannos sericos, velut cultus Divini contemptor, auferri: licet, ut dicitur, ipsis Ecclesiis (exacto tamen prius pro eis certo p •• cio) in parte fuerint restituti. Clerici quippe collectis & talliis, mutipl ••••• affliguntur. Nec solum trahuntur ad judicium saeculare, sed, ut asseritur, coguntur subire duella: incarcerantur, occiduntur, et patibulis cruciantur, in confusionem et opprobrium ordinis clericalis. Praefatis autem Templariis, Hospitalariis, & personis Ecclesiasticis, non est de damnis illatis eisdem & injuriis satisfactum. Eum quoque certum est, sacrilegii esse perpetratorem. Nam cum praefati Portuensis & Praenestinensis Episcopy, & quamplures Ecclesiarum Praelati & Clerici, tam religiosi, quâm saeculares, ad Apostolicam sedem, pro celebrando Concilio (quod prius ipse petiverat convocari) per mare venirent, viis omnibus terrae ipsius, de mandato ejus, omnino praeclusis, idem destinato Henrico filio suo cum multitudine galeiarum, & per alias quamplures longe anteà serio praeparatas in partibus Tusciae, maritimis insidiis positis contra eos, ut gravius posset virus vomere praeconceptum, ipsos ausu sacrilego capi fecit, quibusdam Praelatorum ipsorum, et aliis in hujusmodi captione submersis; nonnullis etiam interemptis, et aliquibus hostili insequutione fugatis: reliquis autem bonis spoliatis omnibus, et de loco ad locum in Regno Siciliae opprobriose deductis, et circumductis, ac ibidem diris carceribus mancipatis; quorum aliqui macerati squaloribus et inedia pressi, miserabiliter defecerunt. Merito insuper contra eum de haeretica pravitate suspicio est exorta, cum postquam Excommunicationis sententiam a praefatis J. Sabinensi Episcopo, et Thomasio Cardinali, prolatam incurrerit, et praedictus Gregorius Papa ipsum anathematis vinculo innodavit, ac post Ecclesiae, Romanorum Cardinalium, Praelatorum, et Clericorum, a qua diversis partibus ad sedem Apostolicam venientium, captiones, claves Ecclesiae contempserit et contemnat, sibi faciens celebrari, vel potius, quantum in eo est, prophanari divina: et constanter asseruit, ut superius est narratum, in se praefati Gregorii Papae sententias Excommunicationis non vereri. Praetereà, conjunctus Saracenis amicitia detestabili, Nuncios & munera pluries destinavit eisdem, & ab eis vicissim cum honorificentia & hilaritate recepit: ipsorumque ritus amplectitur, illos in quotidianis ejus obsequiis notabiliter secum tenens, eorundem etiam more uxoribus, quas habuit de stirpe Regia descendentibus, • unuchos, praecipue quos, ut dicitur, serio ipse castrari fecerat, non erubuit deputare custodes. Et quod execrabilius est, olim existens in partibus transmarinis, facta compositione quadam, imo verius collusione, cum Soldano, Machometi nomen, in templo Domini diebus ac noctibus publice proclamari permisit. Et nuper Nuncios Soldani Babyloniae, postquam idem Soldanus Terrae Sanctae, ac Christianis habitatoribus ejus, per se ac suos damna gravissima & inaestimabiles injurias irrogaret: fecit per Regnum suum Siciliae cum laudibus, ad ejusdem Soldani excellentiam, sicut fertur, honorifice suscipi, & magnifice procurari. Aliorum quoque infidelium perniciosis & horrendis obsequiis contra fideles ab • tens, & illis qui damnabiliter vilipendentes & contemnentes Apostolicam sedem, ab unitate Ecclesiae discesserunt, procurans affinitate ac amicitia copulari, clarae memory Ducem Bavariae, specialem Ecclesiae Romanae & devotum; fecit, sicut pro certo asseritur, Christiana religione despecta, per assisinos occidi: & Battacio, Dei et Ecclesiae inimico, a communion fidelium per Excommunicationis sententiam, cum adjutoribus, conciliatoribus, et fautoribus suis solenniter separato, filiam suam tradidit in uxorem. Catholicorum vero Principum auctus & mores respuens, neglecta salutis suae & famae integritate, pietatis operibus non intendit. Quinimo, ut de suis nefariis dissolutionibus sileamus, cum didicerit tantum opprimere, non curat oppressos injuriis relevare, manu ejus, ut decet Principem Christianū, ad eleemosynas non extenta: cum destructioni Ecclesiarum institerit, & religiosas ac alias Ecclesiasticas jugi attriverit afflictione & persequutione personas. Nec enim & Ecclesias, nec ulla Monasteria, nec H • spitalia, seu alia pia loca cernitur uspiam construxisse aut fundasse. Nunc igitur haec non levia, sed efficacia sunt argumenta de suspicatione haeresis contra cum: cum tamen haereticorum vocabulo eos jus Civile continere asserat, & latis adversus eos sententiis debere succumbere: qui vel levi argumento à judicio Catholicae Religions & tramite detecti fuerint deviare. Praeter hoc, Regnum Siciliae, quod est spiritual Patrimonium beati Petri, quod idem Princeps ab Apostolica seed tenebat in feudum, jam in tantam Clericis & Laicis exinanitionem servitutem{que} redegit, quod eis pene penitus nihil habentibus, & omnibus exinde fere probris ejectis & expulsis, illos qui remanserunt ibidem, sub servili quasi conditione vivere, ac Romanae Ecclesiae, cujus principaliter sunt homines & vassalli, offender multipliciter & hostiliter impugnare compellit. Posset etiam merito reprehendi, quod mille squinatorum annuam pensionem, in qua pro eodem Regno ipsi Romanae Ecclesiae tenetur, per novem annos etamplius solvere praetermisit. Nos ita{que} super praemissis, & quam pluribus aliis ejus nefandis & ex • crandis excessibus ac flagitiis, cum fratribus nostris Cardinalibus & Sacrosancto Concilio deliberatione praehabita matura & diligenti, cum Domini nostri Jesus Christi vices, licet immeriti, teneamus in terris, nobisque in beati Petri Apostoli persona sit dictum: Quodcunque •• gaveris super terram, erit ligatum & in coelis, &c. memoratum Principem, qui se Imperio, et Regnis, omnique denique honor, ac dignitate reddidit tam indignum, quique propter suas iniquitates atque scelera a Deo ne regnet vel imperet est abjectus, suis ligatum peccatis a Deo ac abjectum, omnique honor ac dignitate privatum a Domino ostendimus ac denunciamus, et nihilominus sententiando privamus. Omnesque qui ei juramento fidelitatis aliquo modo tenentur astricti vel obligati, a juramento hujusmodi perpetuo absolvimus et liberamus: authoritate Apostolica firmiter et strictim inhibendo, ne quisquam de caetero sibi tanquam Imperatori vel Regi pareat, vel quomodolibet parere intendat. Decernendo quoslibet, qui deinceps ei, velut Imperatori, vel Regi, consilium praestiterint, seu favorem; ipso facto Excommunicationis vinculo subjacere. Illi autem, ad quos in eodem Imperio, Imperatoris spectat electio, eligant libere alium in ejus locum successorem. De▪ praefato vero Siciliae Regno providere curabimus, cum eorundem fratrum nostrorum Cardinalium consilio, sicut viderimus expedire. Datum Lugduni, decimo septimo Calend. Augusti, Pontificatus nostri anno tertio.
Haec igitur in medio Concilio prolata, cunctis audientibus ad instar corruscantis fulguris, non mediocriter timorem omnibus incusserunt. Magistri igitur Thaddaeus de Suessa, & Walterus de Ocra, & alii procuratores Imperatoris, & qui cum ipsis erant, emisso ejulatu flebili, hic femur, hic pectus in judicium doloris percutientes, vix à profluvio lacrymarum sese continuerunt. Et ait magister Thaddaeus memoratus, Dies ista, dies irae, calamitatis, et miseriae. Dominus igitur Papa, et Praelati assidentes Concilio, candelis accensis, in dictum Imperatorem Fredericum, qui jam jam Imperator non est nominandns; terribiliter, recedentibus et confusis ejus procuratoribus, fulgurarunt.
The Pope and his Prelates in this Council published these two Canons to Regulate the Abuses of Excommunications, which they violated in an high degree by this their Excommunication against the Emperor.
Ecclesiastica censura Judices damnabiliter abutuntur, cum de matris Ecclesiae gremio ex alterius culpa indiscrete per eam attentent evellere innocents, ex qua illicite notatus non laeditur, sed errante clavi converti dicitur in damnantem. Volentes igitur insolentiae, vel potius insolertiae talium obviare, constitutionem praesenti decreto sancimus, ut Judicum nullus excommunicato ab eodem participantes in locutione & aliis quibus ligatur particeps, excommunicatione minori, ante communicationem canonicam excommunicare praesumat: salvis constitutionibus contraillos legitime promulgatis, qui in scelere praesumunt alieno participare damnato.
Quod si ex locutione, & aliis, quibus excommunicato participans labitur in minorem, notati majoris divina invaserit contemnendo, ut facilius revocetur ad absolutionis beneficium, satisfaction praemissa, misericorditer obtinendum; poterit Judex post commonitionem canonicam, hujusmodi participes eidem consimili damnare censura. Aliter autem, in participantes excommunicatio non teneat; & proferentes, poenam legitimam poterunt formidare.
Cum excommunicatio sit medicinalis, non mortalis, disciplinans, non eradicans, dum tamen in quem lata fuerit non contemnat; caute provideat Judex ecclesiasticus, ut in ea ferenda ostendat se prosequi quod corrigentis est & medentis. Quisquis ergo excommunicate, in scriptis proferat; & causam express conscribat, propter quam excommunicatio proferatur. Exemplum vero scripturae hujusmodi teneatur excommunicato tradendum infra mensem post diem sententiae, si fuerit requisitus: super qua sigillo authentico consignatas. Si quis autem Judicium hujusmodi constitutionis temerarius violator existat; per mensem unum ab ingressu Ecclesiae & divinis, noverit se suspensum. Superior vero, ad quem recurritur, sententiam ipsam sine difficultate relaxans, latorem excommunicationis ad expensas omnes & interesse condemnet, & aliàs puniat animadversione condigna, ut poena docente discant Judices, quam grave sit excommunicationum sententias sine maturitate debita in aliquem fulminare. Et haec eadem etiam in suspensionis & interdicti sententias, volumus observari. Caveant autem Praelati, & Judices universi, ne praedictam suspensionis poenam incurrant. Quoniam si contigerit eos sic suspensos divina officia exequi, sicut prius; irregularitatem non effugient, juxta canonicas sanctiones, super qua non nisi per summum Pontificem poterit dispensari.
Solet autem à nonnullis in dubium revocari, an cum aliquis per superiorem absolvi postulat ad cautelam, dum in se latam excommunicationis sententiam asserit esse nullam; sine contradictionis obstaculo, munus debeat ei absolutionis impendi. Et ante ablutionem hujusmodi, qui se offert in judicio probaturum se post appellationem legitimam, in excommunicatione notatum, vel intolerabilem error̄ in sententia fuisse patenter expressum, sit in caeteris, excepto probationis illius articulo, evitandus. In prima igitur dubitatione sic statuimus observandum, ut petenti absolutio non negetur; quamvis in hoc excommunicator, vel adversarius se opponat. In quo casu, tres tantummodo octo dierum indulgebuntur dilationes sic dicenti: ut si probaverit, quod opponit, nec relaxetur sententia, nisi prius sufficiens praestetur emenda, vel competens cautio, de jure parendo, si offensa dubia proponatur. In secunda vero quaestione statuimus, ut si is qui ad probandum admittitur, pend ente probationis articulo, etiam caeteris quae ut actor in judiciis acceptaverit, interim evitetur. Extra judicium vero, in officiis, postulationibus, & electionibus, & aliis legitimis actibus nihilominus admittatur.
In this Council the Pope to raise monies and therewith forces to oppose and depose the Emperor, published a Croysado, with sundry Indulgences under the usual pretext of relieving the Christians, then pretended to be greatly distressed by the Saraceus and Tartars, thus registered in the Canons of this Council.
De Crucis vero negotio, nonnulla sunt in Concilio salubriter & prudenter constituta: sed cùm de contributione pecuniae facta fuit mentio, contradictum fuit Domino Papae in facie, maxim propter hanc adjectionem omnibus invisam: Conferant subsidium per manus eorum, qui ad hoc Apostolica fuerint providentia ordinati: (By which means the Pope would have fingered and converted, all the money to his own use:) Quia multoties et multipliciter conqueruntur fideles Ecclesiae; se de pecunia sua Terrae Sanctae in auxilium contributa, per Romanam curiam fuisse defraudatos: (And might they have resisted him to his face upon as just a ground in his Excommunication, yea deposition of the Emperor, to defraud him of his Rights and Prerogatives of his Imperal Crown?) Caetera vero fideliter ac salubriter ordinata, auribus & cordibus fidelium placentia anno Domini 1234. de Papa Gregorio de verbo ad verbum sunt conscripta: ubi etiam invenies Sermonem elegantissimum, ab eodem Papa Gregorio compositum: Et ill idem sermo, in hoc Concilio à domino Papa Innocentio quarto, quasirecens resumptus est. (As the Emperors Excommunication was) Affirmavitque Dominus Papa, haec omnia, maxim autem quae de Principe statuit, se irrevocabiliter observaturum.
Haec autem cum intellexisset magister Thaddeus ab imo trahens suspiria, ait: Intelligo nullum remedium patere discrimini. Ejulansque & flens subintulit: Vere dies ista, diesirae: sicut anteà dixerat, cum ad Concilium plenum omnes Praelati candelas suas accensas inclinarent, & extinguerent; excommunicatum Imperatorem Fredericum deponentes. Et in calce sermonis adjunxit idem magister Thaddeus: Ex hoc tempore cantabunt haeretici, regnabunt Chorosmini, & insurgent Tartari. Et haec nunciaturus ad Dominum suum Imperatorem Fredericum est reversus. Dominus autem Papa omnibus in propatulo ait: Quod meumest feci, faciat & prosequatur super his Deus quod voluerit.
Cum autem haec omnia audivisset & intellexisset Dominus Imperator Fredericus, vix se prae indignatione capiens, in vehementissimam iram excanduit. Torvoque vultu omnes circumsedentes adspiciens intonuit, dicens: Abjecit me Papa in Synodo sua, privans me Corona mea; Vnde tanta audacia? unde talis temeraria praesumptio? Vbinam sunt clitellae meae, thesaurum meum portatilem continentes? Et cum allatae fuissent, et coram eo ejus jussu reseratae essent, ait: Vide si jam sunt amissae coronae meae. Repertam igitur unam imposuit capiti suo. Et coronatus erexit se, et minacibus oculis, voice terribili, et insatiabili cord, dixit in propatulo: Non adhuc Coronam meam perdidi, vel Papali impugnatione, vel Synodali Concilio, sine cruento perdam certamine. Ad tanta prorumpet fastigia vulgaris superbia ut me praecipuum Principem, quo non est major, imo cui nec est par, ab apice dignitatis Imperialis valeat praecipitate. In hoc tamen conditio mea melioratur. In aliquo tenebar illi obedire, saltem venerari; Nunc autem ab amore et veneratione, necnon et ab omnimodae pacis absolvor adversus Papam obligatione. Ex tunc igitur efficacius et vigilantius, ut Dominum Papam gravaret, in thesauris, consanguineis, et amicis ejus damna et injurias irrogavit ( as he had just cause.) Cogitavit igitur ut partem suam magis roboraret, filiam Ducis Austriae sibi matrimonio copulare. Et ad hoc consummandum solennes nuncios destinavit, & festinos ad eundem Ducem. Quod cum ad notitiam puellae pervenisset, amplexus & nuptiasipsius Frederici donec absolveretur, constanter refutavit. Hoc autem cum Pater Puellae etiam approbasset & dicto Frederico nunciasset, erubuit spretus ab utroque. Sed tamen induratus, volens avertere corda Regum & Principum, tam à devotione quàm venerationae Ecclesiae & Praelatorum praecipue Domini Papa scripsit Epistolam, quandam nimis reprehensibilem, in ea enim virosum propositum suum quod diu occultaverat, evomuit. But his Epistle, how ever censured by Papal parasites, was worthy this Emperor, and all Christian Kings had reason to thank, honor him for his prudent advise and magnanimous resolution therein, then to lessen their affections towards him; for defending all their Crowns and regal rights, against Papal usurpations, and showing them the readiest way to support them for the future.
FREDERICUS, &c. Regi Angliae, &c. Illos foelices describit antiquitas quibus ex alieno paratur cautela periculo. Status enim sequentis firmatur ex principio praecedentis. Et ut impressionem cera recepit ex sigillo, sic humanae vitae formatur mortalitas ab exemplo. Hanc utinam foelicitatem vestra serenitas anticipasset, vel praeoptasset: & quam cautelae solertiam vobis, ô Christiani Reges, ex nostrae Majestatis nimiae laesione relinquimus, nobis potius alii Reges et principes laesi similiter reliquissent. Porro, qui clerici nunc censentur, parum eleemosynis impinguati filios opprimunt donatorum; Ipsique nostrorum filii subditorum paternae conditionis obliti, nec Imperatorem, nec Regem aliqua veneratione revereri dignantur, quoties in Patres Apostolicos ordmantur. Quod autem ex circumloquutionibus nostris innuitur, ex Innocentii Papae quarti praesumptione comprobatur. Qui vocata Synodo, ut asserit, generali, contra nos, nec citatos, nec super aliqua fraud vel pravitate convictos ausus est sententiam depositionis statuere, quam praeter omnium Regum enorme praejudicium, non poterat stabilire. Quid enim nobis singulis Regibus singulorum Regnorum, afacie talis principis sacerdotum timendum non superest, si nos et principum electione solenni, et approbatione totius Ecclesiae, dum cleri fide ac religione vigebant, Imperiali Diademate divinitus insignitos, et alia regna nobilia magnifice gubernantes, ill deponendos aggreditur; cujus quoad temporalium detrimenta, non interest in nos aliquid exercere rigoris, etiam si causae legitimae probarentur. Verum, quos Sacerdotalis sic infestat abusio potestatis, et a summo conatur praecipitare deorsum; nec primi sumus nec ultimi. Et hoc quidem vos facitis obedientes simulatoribus sanctitatis, quorum sperat ambitio, quod totus Jordanis influat in os suum. O si vestrae credulitatis simplicitas, a Scribarum & Pharisaeorum fermento quod est hypocrisis, juxta Salvatoris sententiam, sibi curaret attendere! quot illius curiae turpitudines execrari possetis quas honestas et pudor prohibit recitare. Sane redditus copiosi, quibus ex plurimum depauperatione Regnorum ditantur, quemadmodum ipsi nostis, ipsos faciunt insanire, Apud vos Christiani, vel peregrini mendicant, ut apud nos Paterini manducent. Ibi vestrorum domos obruitis, ut hic adversariorum vestrorum oppida construatis. Sic de vestris decimis & eleemosynis tales paupers Christi sustentati; qua beneficii recompensatione, qua saltem gratitudinis exhibitione se praebent obnoxios? Quanto manus largiores extenditis, tanto non solum manus, sed etiam cubitos avidius apprehendunt, suo nos laqueo detinentes, sicut aviculam, quae quanto ad evasionem fortius nititur, firmius alligatur. Haec vobis ad praesens scribenda curavimus, insufficenter exprimentia votum nostrum. Caetera vero secretius intimanda; videlicet in quos usus divitias pauperum, expendat prodigalitas avarorum. Quid super impetratione conceperimus obligando, quam per magnos mediatores intendimus, ut inter nos & Ecclesiam saltem pax superficialiter reformetur. Quid de Regum commmunibus specialibus{que} negotiis disponere proponamus: Quid super Insulis Oceani fuerit ordinatum: quid contra Principes universos quibusdam consiliis; quae nos, & quae nonnullos, quos habemus ibidem familiares & subditos, licet clandestina, latere non possunt, illa curia machinetur. Quantis viribus, quot virorum, qualiter instructorum ad bella in hoc ipso Vere, quod instat, omnes illos qui modo nos opprimunt, opprimere posse speremus, et si se nobis totus mundus opponeret. Quicquid fideles nostri latores praesentium vobis retulerint, certe credatis, & ac si Sanctus Petrus jurasset firmissimum reputetis. Nec vobis, petimus, videatur, quod per latam in nos sententiam Papalem, nostrae magnitudinis. Majestas aliquatenus incur vetur. Habemus enim conscientiae puritatem, ac per consequence, Deum nobiscum, cujus testimonium invocamus. Quia semper fuit nostrae intentio voluntatis, clericos cujusque ordinis ad hoc inducere, et maxim maximos: ut tales perseverarent in fine, quales fuerunt in Ecclesia primitiva, Apostolicam vitam ducentes, humilitatem Dominicam imitantes. Tales namque Clerci solebant Angelos intueri, miraculis coruscare, aegros curare, mortuos suscitare; et sanctitate, non armis, sibi Reges et Principes subjugare. At isti, saeculo dediti, delitiis inebriati, Dominum postponunt; quorum ex affluentia divitiaram et opum, omnis religio suffocatur. Talibus ergo subtrahere nocentes divitias, quibus damnabiliter onerantur, opus est charitatis. Ad hoc vos, et omnes Principes una nobiscum, ut cuncta superflua deponentes, modicis rebus contenti, Deo deserviant, debetis diligentiam adhibere.
Haec cum ad Christianissimos Francorum & Anglorum Reges nunciata pervenissent, patuit luce clarius ipsis & eorum Magnatibus, quod Fredericus libertatem ac nobilitatem Ecclesiae, quam ipse nunquam auxit, sed magnifici antecessores ejus malo grato suo stabilierunt, toto conamine studuit annullare & de heresy per idipsum se reddens suspectum, merito omnem quàm hactenus habebat in omni populo igniculum famae propriae prudentiae & sapientiae, impudenter & imprudenter extinxit atque delevit. Reges tamen memorati, quia muliebre videretur & inhonestum statim infestare, quem prius protexerant, non sine murmur siluerunt adhuc dissimulantes. Ac per hoc domini Papae conditio, meliorata respiravit.
Unum insuper omnes angebat tam Principes quam Praelatos vulnus angustiae, futura pericula ration praevia ponderantes. Eo quod etsi dignus multipliciter Fredericus deprimi, et omni honor privari, tamen si eum, Deo juvante, auctoritas Papalis irrestaurabiliter deponeret, Romana Ecclesia, gratia Dei abutens, in posterum in tantam elationem, et intolerabilem superbiam sublevaretur, quod Principes Catholicos insontes et justos, et praecipue Praelatos, quavis levi causa vel deponeret, vel deponere probrose comminaretur, loquendoque sublimia, gloriandoque dicerent Romani licet a plebeia stirpe procreati: Nos ipsum maximum Dominum et Imperatorem Fredericum conculcavimus, et quis es tu, qui nobis temere credis resistor▪ Et ita provocati nobiliores, contra eos levabunt calcaneum: Deoque vindice, auctoritas Romana poterit deperire.
Haec autem mundi volubilitate secum rapiente, Abbates diversorum climatum Cistercienses Capitulum suum instant exaltatae Crucis solennitate, sicut moris est, catervatim adierunt. Et cum ad Capitulum generaliter convenissent, mandatum Domini Papae susceperunt. Cujus tenor fuit hic:
Noverit universitas vestrae statum Ecclesiae formidabiliter periclitantem precum instantia solito vigilantiùs indigere. Subest enim urgens causa, quae toti Christianitati terribiliter comminatur. Nec curabimus de caetero gladio uti materiali, sed tantum spirituali, contra Fredericum aliquando Romanorum Imperatorem, validum Ecclesiae Christi & obstinatum inimicum. Obstructum est os loquentium iniqua. Non vos moveant imperitorum, & veritatis ignarorum, precamur, obloquia; ut à nobis quasi praecipitanter putetis, & absque deliberato fratrum nostrorum & multorum peritorum moroso consilio contra ipsum Fredericum fuerit sententiatum. Non enim meminimus unquam, causam cum tanta deliberatione & diligenti examinatione fuisse excussam; & peritorum at que sanctorum mentibus, libratam extitisse; adeo quod in secretis, aliqui fratrum nostrorum induerunt personam Advocati pro ipse: Aliqui autem e contrà personam adversantis: ut ex objectionibus & responsionibus inquirentium & disputantium, ut solet in Scholis, causae veritas radicitus hinc indeque discuteretur. Nec aliquam viam invenimus, sine Dei injuria, & gravi ejus offensa, & Ecclesiae ejusdem laesione, & nostrarum conscientiarum vulnere, aliter procedendi quàm ut processimus, licet inviti, & ejusdem laesoris miseriae condolentes. Parati igitur sumus in hac causa, et pro illa, usque ad mortem stare; et pro ea, et in ea, tam omnes fratres nostri, quam nos mori, immutabiliter pro causa Dei et ejus Ecclesiae dimicantes. Haec postquam ad audientiam totius Capituli & universorum fratrum plenius pervenerunt, partem Frederici detestantes, mirabiliterque papali parti inclinantes Deum deprecabantur, ut Ecclesiam suam, quam supra firmam petram stabilivit, etsi laberetur, labi nullatenus sineret in aeternum.
But to leave these contests between this Domineering, Tyrannizing, Oppressing Pope and the Emperor, and return to those between the King, Kingdom, Nobles of England, and the Pope, in and after this Council, concerning their forementioned grievances, where they prayed redress by word of mouth, and their forecited Letter.
Expectantibus autem universitatis Anglicanae procuratoribus, videlicet Comite Richardo Bigod, cum suis consortibus praenominatis, placabile Domini Papae, prout promiserat, responsum; tandem expressum est, quod postulata ad votum non reportarent. Irati igitur nimis procuratores memorati, recesserunt cum comminatione: terribiliter jurantes, se nunquam Tributum Romanae cupiditati omni saeculo detestabile soluturos, nec solvere permissuros; vel amplius reddituum Ecclesiarum (praecipue quarum Nobiles Regni esse patroni dignoscuntur) proventus extorqueti non passuros. Veruntamen Dominus Papa animo patienti & oculis conniventibus haec omnia dissimulando pertransiens, tempus rigidius agendi, respirante prosperitate, tacitus expectavit. Misit igitur ad singulos Episcopos Angliae, praecipiens districtissime, ut quilibet eorum illi chartae detestabili, quam lachrymabilis memory Rex Anglorum Johannes, reclamante Archiepiscopo Cantuariensi Stephano, infoeliciter confecit de Tributo, signum suum appenderet, ut magis roborata perpetuaretur. Quod ipsi Episcopy timore inexcusabiliter effoeminati, non sine enormi Regis et Regni, proh dolor, fecerunt praejudicio. Unde cum Dominus Rex hoc audisset, in maximam iram excandens, juravit, quod etsi etiam Episcopy turpiter sint incurvati, ipse firmiter staret pro Regni libertate: nec unquam dum vitales carperet auras, censum sub nomine Tributi Curiae Romanae persolveret. Porro Episcopus Londinensis Fulco ultimus & invitus, in arcum pravum versus, signum suum dictae chartae apponens, minùs aliis meruit reprehendi. Simili quoque modo, cuidam amplae chartae transcriptae de verbo ad verbum, secundùm chartam Bulla Papali communitam, de sententia depositionis in Imperatorem Fredericum lata, apposuerunt omnes Praelati signa sua; tam ad majorem roborationem, quàm memoriam rei sempiternam. (Such was the English Bishops Treachery, Timidity, Baseness both towards the King, Kingdom, Emperor, which made the Pope more intollerably insolent.)
Anno gratiae 1246. qui est annus Regni Henrici III. Regis 30. fuit idem Rex ad natale Domini Londini, ubi convocatis multis Regni Nobilibus una cum fratre suo, Regina quoque & Comitissa Cornubiae sorore Reginae, multisque Magnatibus; qui cum eodem Rege in Wallia pondera & aestus dierum sustinuerant, festa natalitia gaudenter celebrarunt, ut qui fuerunt in tribulatione consortes, participes fierent in exultatione. Eodemque tempore, ne gaudia mundi impermixta moeroribus mortalibus arriderent, ortus est rumor sinister, & ex rumore suspicio non modica, quod Dominus Papa rancorem in cord retinuit, cum tamen non subfuisset causa rationabilis: iratus est valde, et multiformiter ampullose coepit comminari Anglorum Regi et Regno, ut si posset Fredericum edomare, et per consequence recalcitrantium Anglorum, qui de oppressionibus Romanae Curiae et maxim de Tributo, in Concilio conquesti sunt, insolentem superbiam conculcabit. Non enim, ut ei videbatur, licuit miseris Anglis, pro multiformi etiam injuria flagellatis, lachrymari vel mutire. Conabaturque in illo diuturno ac secreto colloquio; quod habuit apud Cluniacum cum Rege Franc • rum, persuadere et acuere Regem ipsum▪ ut insurgeret ad tantae injuriae vindictam, tantam ut ipsum Regulum Anglorum, vel usque ad exhaeredationem impugnaret: vel enormiter laesum, sese omnimode voluntati Romanae Curiae, vellet, nollet, inclinaret. Et ad hoc juvaret eum omni conatu, Ecclesia et Papalis auctoritas. Quod constanter Rex Francorum dicitur renuisse, tum quia ipsi Reges consanguinei sunt, et eorum Reginae sorores: tum quia jus non habet Rex Francorum in Regnum Angliae manifestum: tum quia treugae inter ipsos Reges initae sunt, quas maluit prolongare, ration peregrinationis suae, quam proditiose rescindere: tum quia instabat validior inimicus, et Ecclesiae Romanae nocivior, videlicet Fredericus edomandus: tum quia ante Regnum Angliae Francis cederet, non modicus sanguis Christianus effunderetur: tum quia Christiani in Terra Sancta jam a Paganis oppressi et obsessi; Regis Francorum adventum desideratum, quasi naufragantes aurae lenioris prosperitatem, praestolantur.
Matthew W • stminster thus relates the Prologue to, and grievances occasioning this Parliament, and therein complained of by the King.
Peridem tempus convocati sunt Nobiles Regni, ut die, qua cantatur Laetare Hierusal • m, L • nd • niis de arduis Regni negotiis diligenter, prout necessitas urgenter postulabat, contrecta • ent. Papa enim indignatione, quam concepit contra Regem • t omnes Regni Nobiles, manum suam ad gravamina quotidiana, diversis excogitatis argumentis ad emungendam pecuniam extendit, et quotidie aggravavit. Intumuit enim et excanduit ira Papalis contra miseros Anglos, eo quod ausi erant de oppressionibus et injuriis sibi diatim illatis conqueri in Concilio. Multiplicabantur autem sine intermissione in Regno injuriae: et in conspectu ejus, videlicet in Curia sua, viluerunt Angli plusquam alii etiam ultimarum nationum. Vnde fertur dixisse: Expedit ut componamus cum Principe (id est, cum Frederico) ut conteramus illum regulum Angliae, Vassallum nostrum jam recalcitrantem. Praeterea quia Dominus Rex obtinuit privilegium ut non veniat Legatus in Regnum nisi rogatus, misit quosdam sophisticos Legatos et transformatos, habentes potestatem magnam in extorquendis redditibus et pecunia, et in omnibus, Legatis proterviores, licet insignia Legatorum non haberent, nunc Clericos, nunc fratres Praedicatores, nunc Minores: de quibus Papa fecit suos bedellos et thelonearios, in laesionem et detrimentum ordinis et professionis eorum, qui spontaneam paupertatem et humilitatem Deo vovendo promiserunt. Unde quamplures eorum, sanas habentes conscientias, praecordialiter suspirantes doluerunt, dicentes: Heu quam cito, invidente Diabolo, noster ordo desipit! Per mille annos ordo Sancti Benedicti tantum non suscepit detrimentum. Misit etiam Dominus Papa manum ad ulteriora, ut scilicet bona sine testamento decedentium, non sine principum injuria et jactura, in gremio suae avaritiae amplecteretur: etiamsi infirmus, propter imbecillitatem non potens vel nolens loqui, pro se relinqueret testatorem, quae injuria et leges dicitur contraire. Praeterea, quod est inauditum, Davidis, Nepotis ac Vassalli Domini Regis Angliae, terram sibi injuriose usurpavit, sub gravi Tri • uto possidendam. Et citari fecit Dominum Regem, ut eidem Davidi satisfacturus super quibusdam, ut dicebat, injuriis sibi ab eodem Rege illatis responderet: in multorum sannam, et sibilum, et derisiones. Et cito post memoratus David medio sublatus, in morte sua paucos pro proditione sua meruit habere lamentatores. Convenerunt igitur (ut praeceptum urgebat Regium) Magnates Angliae universaliter, ut de praedictis efficax confilium haberent & festinum, prout necessitas non levis nec mediocris postulavit.
Medio vero Quadragesimae, videlicet die qua cantatur Laetare Jerusalem▪ edicto Regio convocata, convenit ad Parliamentum generalissimum, totius Regni Anglicana totalis Nobilitas Londini; videlicet Praelatorum tam Abbatum & Priorum quàm Episcoporum; Comitum quoque & Baronum; ut de statu Regni jam vacillantis, efficaciter, prout exegit urgens necessitas, contrectarent. Angebat enim eos gravamen intolerabile, a Curia Romana incessanter illatum; quod non poterant sine nota desidiae, et imminente ruina tolerare. Qui eo anxius mentibus sauciabantur, quod Papa promissionis suae transgressor, gravius quam ante eorum querimoniam manum diatim exasperans, aggravabat. Haec enim ejus promissa in Concilio Lugdunensi extiterunt.
INNOCENTIUS, &c. Universis tam Cathedralium quàm aliorum Praelatis, necnon patronis Ecclesiarum Clericis & Laicis, per Regnum Angliae constitutis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Cum noluerimus per nos, aut alios, authoritate nostra vobis inferri gravamina, sed à quorumlibet molestiis defendere vos potius, ut ad nos pertinet, intendamus, praesentium tenore vobis innotescat, quod si dilectus filius Magister Martinus Camerae nostrae Clericus, de mandato nostro aliquos vestrum à collatione beneficiorum seu praesentatione suspenderit, suspensionem hujusmodi, nisi specialiter pro certis personis, quas duodenario tamen numero comprehendi volumus, facta fuerit, duximus relaxandam: ita quod inter ipsas personas, illae quibus jam aliqua de praedictis beneficiis sunt collata, vel quae super obtinendis eisdem Literas ab ipsorum patronis▪ vel eis ad quos illorum collatio spectat, habent, minime computentur.
INNOCENTIUS, &c. Venerabilibus fratribus, Archiepiscopis & Episcopis, per Regnum Anglorum constitutis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Cum sedes Apostolica illo affectu Anglicos prosequatur, ut ipsos inter alios confilios multiplici favore proponat attollere, ac specially dono gratiae honorare; magno desiderio cupimus, eosdem Anglicos devotionis studio perseveranter insistere, ac laudabiliter exercitio proficere bonitatis, ut accepti & digni merito inter caeteros habeantur. Hinc est quod universitatem vestram monemus, rogamus & hortamur, authoritate Apostolica mandantes, quatenus vestrarum Civitatum & Diocaesum Clericos, & eos qui ascribi desiderant militiae clericali, praesertim Nobilium & Magnatum filios, attentis & sedulis exhortationibus inducatis, ut honestati morum, scientiae literarum & virtutum cultui ferventer intendant, students omni diligentia se gratos & idoneos exhibere, ac sedis praedictae gratiam, aliorumque benevolentiam, probitatis merito vendicare. Nos enim parati sumus Clericis Angliae been meritis, Provisionis Ecclesiasticae dexteram liberaliter aperire; ac etiam cum illis, quos velut nobiliores et probiores, ampliori gratia noverimus esse dignos, super beneficiorum pluralitate honorifice dispensare. A subtle policy to retain the power of Provisions, and such Dispensations complained against, in his own hands.
INNOCENTIUS, &c. Universis Archiepiscopis & Episcopis per Regnum Angliae constitutis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Vestra meretur devotio, ut vos Apostolica sedes opportuno favore muniat, & gratiae privilegio efferat specialis. Hinc est, quod nos vestris supplicationibus inclinati, volentes jura vestra illaesa servari, universitatem vestram monemus, rogamus, & hortamur, authoritate Apostolica mandantes; ut beneficia Ecclesiastica, ad collationem vestram spectantia, cum ea vacare contigerint, personis idoneis confer, quae velint & possint in eis utiliter deservire, absque cujuslibet contradictionis obstaculo, libere; prout ad vos pertinet, authoritate praedicta, indulgemus. Nulli ergo hominum, &c.
INNOCENTIUS, &c. Dilectis filiis, Ecclesiarum universarum Patronis, per Regnum Angliae constitutis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Fervens Anglorum meretur devotio, ut eos Apostolica sedes, tanquam speciales filios, brachiis maternae affectionis amplectens, & favore ipsos muniat opportuno, ac efferat gratiae privilegio potioris. Hinc est, quod nos vestris supplicationibus inclinati, volentes jura vestra illaesa servari; ut ad Ecclesiastica beneficia, in quibus jus habetis patronatus, cum ease vacare contigerit, praesentare illos, ad quos eorundem beneficiorum spectat collatio, personas idoneas, quae velint & possint in eis utiliter deservire, absque cujuslibet contradictionis obstaculo, libere, prout ad vos pertinet, authoritate praedicta, indulgemus. Nulli ergo hominum, &c.
INNOCENTIUS, &c. Illustri Regi Angliae, &c. Excellentiae tuae praesentium tenore innotescat, quod licet Crucesignati in subsidium Terrae Sanctae, sint in multis exempti; nolumus tamen hujusmodi Crucesignatos Regni tui, quoad solitas ejusdem Regni consuctudines exemptos haberi, quineas teneantur, sicut alii, observare.
INNOCENTIUS, &c. Illustri Regi Angliae, &c. Excellentiae tuae praesentium tenore innotescat, quod cum nuper sacro approbante Concilio, vicesimam omnium Ecclesiasticorum proventuum in subsidium Terrae Sanctae, ac medietatem hujusmodi proventuum quarundam Ecclesiarum, personarum quarundam vero tertiam, & aliquarum vicesimam, in succursum Imperii Romani statuerimus deputandas, (prout in constitutionibus super hoc editis expressius continetur) Nuncii tui, quos ad praedictum Concilium destinasti, pro tuo totiusque Regni tui parte, hujusmodi constitutionibus in eodem Concilio contradicere curaverunt. Causa autem contradictionis haec fuit, quia scilicet decreverat Papa censum colligendi fore tradendum cui ipse volebat, quod suspectum fuit.
Iterum eidem Regi, praesentium tenore magnitudini tuae notum fieri volumus, quod etsi hactenus forte aliquibus Ecclesiarum Praelatis, ut beneficia Ecclesiastica, quae in Regno tuo ante suam promotionem habuerant, possent usque ad certum tempus libere retinere, fuerit ab Apostolica seed concessum, de caetero tamen non intendimus aliquibus similia indulgere.
Praeterea unum Privilegium, ne scilicet Italicus Italico immediate succedat, et hoc impetratum est propter frauds eorum, qui mortuis beneficiatis, alios furtim supponebant, sed omnia haec et alia, per hoc repagulum non obstante, infirmantur: ubi ergo fides? ubi jura, quae scriptis solebant solidari? exularunt. Such was the detestable Injustice, fraud, falsehood of the Pope and Court of Rome, whereby they illuded all their Oaths, Bulls, Concessions of just ancient Rights or Privileges, repugnant to their ambitious Usurpations, or filthy lucre, and subverted all Laws, Customs, Liberties of the Realm, and invaded all the Rights of the Crown at their pleasures.
Convenientibus igitur ad Parliamentum memoratum totius Regni Magnatibus, in primis aggressus est Dominus Rex ore proprio Episcopos per se, posteà vero Comites & Barones, deinde autem Abbates & Priores. Videlicet super his, pro quibus miserat Nuncios suos solennes ad Concilium Lugdunense, & quasdam indulgentias & Literas Papales, praenotatas, quas dicti Nuncii reportarunt, eis ostendit, & qualiter Dominus Papa dictis Nunciis, pro Rege & Regno multa bona promisit ac praemisit. Sed quia Dominus Rex post indulgentias memoratas, dictaque promissa, magis sensit Papam, prout communiter audivit, et vere postea didicit, manum aggravare, et quasi per contemptum plus solito in Regnum protervire, Ecclesiam opprimendo, ostendit eis articulos super gravaminibus et oppressionibus Ecclesiae et Regni sui, quorum tenor talis est.
Gravatur Regnum Angliae, eo quod Dominus Papa non est contentus subsidio illo quod vocatur denarius beati Petri, sed a toto Clero Angliae gravem extorquet contributionem, et adhuc multa graviora nititur extorquere, et hoc fecit sine Domini Regis assensu vel consensu, contra antiquas Consuetudines, Libertates, et Regni jura, et contra Appellationem et contradictionem Procuratorum Regis et Regni, in generali Concilio factam.
Item, gravatur Ecclesia et Regnum, eo quod patroni Ecclesiarum ad ease cum vacaverint Clericos idoneos praesentare non possunt, prout Dominus Papa per literas suas eis concessit, sed conferuntur Ecclesiae Romanis, qui penitus idioma Regni ignorant in periculum animarum, et extra Regnum pecuniam asportant; illud ultra modum depauperando.
Item, gravatur in Provisionibus a Domino Papa factis, in pensionibus exigendis, contra literarum suarum tenorem. In quibus continetur, quod ex omnibus retentionibus factis in Anglia non intendebat confer nifi 12 beneficia post praedictarum confectionem literarum; sed credimus, multa plura beneficia ab eodem postea esse collata et Provisiones factas.
Item, gravatur quod Italicus Italico succedit, et quod Anglici extra Regnum in causis authoritate Apostolica trahuntur contra Regni consuetudines, contra jura scripta, quod inter inimicos conveniri non debent, et contra indulgentias a praedecessoribus Domini Papae Regi et Regno Angliae concessas.
Item, gravatur ex multiplici adventu illius infamis nuncii, Non obstante, per quem juramenti religio, consuetudines antiquae, scripturarum vigor, concessionum auctoritas statuta, jura et privilegia debilitantur et evanescunt, quod infiniti de Regno Angliae oppressi sunt graviter et afflicti, nec se Dominus Papa versus Regnum Angliae in plenitudine suae potestatis revocanda, curialiter ita vel moderate gerit, prout procuratoribus Regni ore tenus dederat in promissis.
I em, gravatur in talliis generalibus collectis et assisis sine Regis assensu et voluntate factis, contra appellationem et contradictionem procuratorum Regis, et universitatis Angliae.
Item, gravatur eo quod in beneficiis Italicorum, nec jura, nec pauperum sustentatio, nec hospitalitas, nec divini verbi praedicatio, nec Ecclesiarum utilis ornatus, nec animarum cura, nec in Ecclesiis divina fiunt obsequia, prout decet, et moris est patriae, sed in aedificiis suis parietes cum tectis corruunt, et penitus lacerantur.
Haec autem attendants universi ac singuli, unanimiter consenserunt, ut adhuc ob reverentiam sedis Apostolicae, domino Papae humiliter ac devote, tam per Epistolas, quam per solennes nuncios supplicarent, ut tam intolerabilia gravamina et jugum subtraheret importabile. Scripserunt igitur Domino Papae in haec verba.
The Archbp. and his suffragans, writ and sent an Epistle to the Pope by themselves: The Abbots, Priors and Covents of the Provinces of Canterbury and York by themselves; The Nobles and Universality of the people and Clergy of England by themselves, and the King by himself.
The Archbishops and his suffragans Letter runs in these Words.
REverendo in Christo Patri, Innocentio, Dei gratiâ summo Pontifici, Episcopy Cantuariensis Provinciae suffraganei, cum recommendatione pedum oscula beatorum. Sedis Apostolica benignitas, quae nos nuper in Concilio Lugdunensi constitutos, in sinu honoris & specialis dilectionis collocavit, nec non ejus sublimitas, quas tot affectibus nostrae condescendit parvitati, ad zelum honoris & optatae prosperitatis sanctae matris nostrae, populipeculiaris, & spiritualium quodammodo adoptionis filiorum animos nostros, • or, & affectus, fervore fidei & affectu sinceritatis revocant, utpote qui pro ea & ejus honoribus animo lubenti laborure disponimus, & ejus tranqui llitati pro viribus studere, ut tenemur. Sane, quanto magis in devotione optamus reperiri ferventiores, tanto profecto, nostrum populum & Regnum in unitate Ecclesiae matris nostrae tenemur confovere studiosiùs. Quod utique absque dictae sedis adjutorio specially, nulla prorsus via per nos poteris adimpleri. Nuper siquidem cum in Concilio illustris Principis & Domini Angliae Regis in media Quadragesima, essemus praesentes, quaedam audivimus quae vestrae sanctitati referimus dolentes, Regem scilicet & proceres, nec non populum quasi universum rodere, ac multiplicatis querimoniis murmurare, quod in collationibus beneficiorum, quae per provisores in Anglia siunt incunctanter, Nobilium atque aliorum vocationibus, contraeorum & Regni Privilegium, ad judicia extra Regnum, necnon aliis plerisque molestiis, quas vestrae beatitudini, ut credimus plenius insinuare proponunt, ipsi & Regnum atque populus universus jugo oppressionis intolerabilis existunt praegravati. Et haec publice objurgantes proponebant in cordibus, quasi se malle mori, quam ea cum magis ac magis de die in diem pullulare videantur, diutius tolerare; praesertim cum eadem gravamina, ipsos et eorum populum saepius, ut asserunt, ac durius affligant, promissione moderaminis, quam ipsorum procuratoribus a vestra sanctitate in supradicto Concilio factam esse dicunt, jam non obstante. Clamor insuper et tumultus tot et tantorum, quamvis nobis periculosus videretur, et ad diu tolerandum gravis, tamen per nos, qui ad hoc diligentia qua novimus laborare curavimus, ulla prorsus ration nequiverat sedari. Sane cùm haec si procedant, dolorum initia & multorum malorum in Anglia, ut perpendimus & timemus, erunt fomenta, pedibus vestrae sanctitatis lachrymosis precibus prostrati deprecamur: quatenus fidei Anglicanae fervor em attendants, et quod idem regnum sacrosanctae Romanae Ecclesiae specialiter extiterit devotum, turbationem ejusdem Regni Paterno occurrentes solatio, illis de Regno in his quae ad salutem et tranquillitatem pertinent ipsorum, ob Dei reverentiam prospicere velitis. Et nos eosdem quorum sitimus salutem & quietem, sic in unitate fidei, & devotione Ecclesiae studebimus conservare, quod Deo & Ecclesiae nec non vobis, pater Reverende, Christo propitio, cedat ad honorem. Ad hoc placeat Sanctitati vestrae praefati Principis nostri, & fratris ejusdem Comitis Cornubiae, animos sub honestatis forma pacificare, qui in facto pro invicem, se fore proponunt, non modicum gravatos, & causam asserunt gravaminis memorati, favorem Ecclesiae Romanae parti adversae nimis attributum.
The Epistle of the Abbots, Priors and Covents of England to the Pope ran in this style.
SAnctissimo Patri ac Domini in Christo Charis. Innocentio Dei gratiâ universalis Ecclesiae Summo Pontifici, Devoti filii sui Abbates & Priores, eorumque Conventus provinciae Cantuariensis & Eboracensis, salutem & pedum oscula beatorum. Divinae Providentia Majestatis in numero, ponder, & mensura disponens universa, Ecclesiae sponsae suae sic jecit in Petra solida fundamentum, ut super structura stabilis fundamenti caemento sanguinis filii sui fortius solidati, facilius & faelicius surgeret paries erigendus. Ecclesia quidem universalis, quià sanguine Christi, qui plus clamat veniam, quam vindictam, sic suo sponso disponenti sub uno Patre regitur ac pastore, sicut arca in catalysmo regebatur in cubito consummata. Sane Christus, Dei virtus & sapientia, Ecclesiam universalem, tanquam sponsam universalem, tanquam sponsam unicam, sibi copulavit, quia una est columba sua, electa sua, quae licet in particulares sit divisa, non tamen esse debet à cultu divino discrepans aut diversa: Ecclesia quidem Anglicana se semper sponso suo, qui cum ea traxit in utero virginali absque macula sive ruga, incessanter exhibuit gloriosam. De Civitate enim Dei, scilicet Ecclesiae Anglicanae, us{que} ad tempora novissima dicta sunt gloriosa, quae sacrosanctae Romanae Ecclesiae membrum speciale, Mons Libani, decor Carmeli & Saron, iu divinis obsequiis frequens ac sollicita, cum caudore munditiae, tanquam aquam cor effundens puras ad Deum levat manus, orationis thura ad consistorium Trinitatis jugiter dirigendo. Licet autem divinis obsequiis sit intenta non modicum, condolet, tristatur, turbatur, propter exactiones, oppressiones, et tribulationes multimodas, qua invenerunt eam nimis. Quia, ut ex assertione magnatum, necnon et clamore populari accepimus, ventus irruens a deserto quatuor ipsius angulos, tanquam domum Job, vehementer impulit et concussit. Vnde ipsa plausum in planctum, et laetitiam commutavit in lamentum, quia anima ejus in amaritudine est, nisi per vestrae gratiam Majestatis, caput ipsius jam demissum, sublimius elevetur. Ad vos igitur, Pater Reverende, tanquam ad columnam, quam fixit Deus & non homo, Ecclesia Anglicana recurrit; confidenter sperans in Domino, qui facit bonitatem, quod contra oppressiones ipsius salubrem adhibebitis medicinam, et per justitiam, quae de Caeloprospexit, mediante Dei et hominis unione, unicuique jus suum tribuetis, et in sua justitia conservabitis universos. Cum igitur simus sacrosanctae Ecclesiae filii fideles ac devoti, ut jacula minus laedant, praevisa, sedi Apostolicae duximus intimanda, videntes eidem multiplex periculum imminere, et nisi in multis a vobis contingat remedium adhiberi, timendum est ne tumultus fiat in populo, scandalum oriatur, et schisma multipliciter generetur. Commovetur enim populus contra Regem, ab ipsius fidelitate paratus recedere, nisi contra morbos imminentes per potentiam Regiam citius occurratur. Asserunt enim Proceres er Magnates, quod si Ecclesiae collatae Monasteriis, ab eisdem, Clericis Italicis conferantur, ipsas Ecclesias, et alia beneficia in proprietatem suam juste potuerunt revocare, quia ex eis fructus provenientes ad usus pauperum, et peregrinorum, debent de jure deputari, cum haec fuisset intentio conferentium, et causae conferendi. Provideat ergo sanctitas vestra, ut regnum et sacerdotium nullatenus sint divisa. Quia si Ecclesia Anglicana, quae quondam fuit posita in superbia saeculorum, secundum verbum Propheticum▪ quasi terra Gigantum detrahatur in ruinam, inter Regnum & Sacerdotium division facta, gemat tam populus quam sacerdos, et er hoc strages multorum posset subsequi sine mora. De injuriis, de quibus Proceres ac Magnates conqueruntur, per latores praesentium poteritis edoceri, ut correctione subsequente, moeror eorum in gaudium convertatur.
The Epistle of the Nobility and Commonalty of England is thus recorded to posterity.
SAnctissimo, &c. Devoti filii sui Comes Cornubiae Richardus, Simon de Monte Forti, Comes Legrecestriae, de Boun, Comes Herfordiae & Essexiae, R. le Brigod, Comes Norfolkiae, R. Comes Wyntoniae, W. Comes Albamarliae, H. Comes Oxoniensis, et alii totius Regni Angliae Barones, Proceres et Magnates, ac Nobiles Portuum maris habitatores, nec non et Clerus, et populus universus, salutem, & debitam tanto Pontifici in omnibus reverentiam. Sic mater Ecclesia tenetur filios suos confovere, ipsos sub alas suas congregando, ut filii sui non degenerent in obsequio matris suae, sed pro matre, si necesse fuerit, manum suam mittant ad fortia, & arma & scutum assumentes pro defensione sua cuilibet discrimini se opponat, de cujus uberibus lac sugunt consolationis, & ad ipsius dependent ubera pietatis. Mater enim filiorum uteri sui debet reminisci, ne si secus fiat, lactis pabulum subtrahendo, videatur novercari. Pater etia à filiis suā subtrahens pietatem, non pater, sed vitricus merito debet appellari, cum filios naturales, spurios reputat aut privignos. Idcirco Pater reverende, currus Israel & auriga ejus, ad asylū vestrae pietatis recurrimus confidenter, clamantes post vos. Implorantes etiā humiliter & devote, quatenus ob spem retributionis divinae, voces clamantium post vos dignemini misericorditer exaudire, et gravaminibus, injuriis▪ et oppressionibus regno Angliae, et Domino nostro Regi multipliciter impositis ac illatis, velitis salubre remedium adhibere. Alioquin necesse est ut veniant scandala, clamore populi tam Daminum Regem quam nos intolerabiliter impellente. Quoniam nisi de gravaminibus Domino Regi et Regno illacis, Rex et Regnum citius liberentur, oportebit nos ponere murum pro domo Domini, et libertate Regni. Quod quidem ob Apostolicae sedis reverentiam hucusque facere distulimus, nec ultra reditum nunciorum nostrorum, qui propter hoc ad sedem Apostolicam mittuntur, dissimulare poterimus quin Regni Angliae tam clero quam populo, qui talia nullatenus, sustinebunt, pro viribus nostris subveniamus. Et nisi citius praedicta per vos corrigantur, pro certo teneat vestra Sanctitas, quod non immerito timeri potest, quod tam Ecclesiae Romanae, quam Domino Regi tale periculum imminebit, quod eidem reme dium, quod absit, de facili non poterit adhiberi.
A discreet Heroic Letter and Resolution in that age, worthy the Gallantry, Piety and Prudence of the oppressed English Nation. These Letters were backed with two more Epistles from the King himself, the one to the Pope, the other to his Cardinals, in these words.
SAnctissimo, &c. Novit ill qui nihil ignorat, quod matrem nostram Romanam Ecclesiam semper habemus in visceribus dilectionis sincerae, sicut eam quam non dilige •• valemus, & ad quam imminentibus necessit at is articulis, ut filius ad matrem, quem suis lactavit uberibus, fovere tenetur, sub sua protectione specialiter militantem, confugimus confidenter. Uerum clamorem incomparabilem Magnatum Angliae tam cleri quam Populi non possumus obaudire, quantumcun{que} dilectionis affectionem erga dictam matrem nostram gerimus et gerere jugiter per Dei gratiam intendamus. Dicti nam{que} Magnates magis solito invaluere clamantes, ut nos ab oppressionibus alias per nuncios suos sollemnes vobis ostensis, quae sicut fuerunt, novissima magis gravant majestas Regia faceret liberari. Quapropter cùm dicti Magnates ad praesentiam nostram merito destinent nuncios speciales, sanctitati vestrae supplicamus attente, ut eorum supplicationibu taliter velitis annuere, quod tam matri nostrae quàm vobis filios nos reddatis benevolos & devotos. Ne si secus agatur, Ecclesia Romana, et nos in tali simus periculo constituti (quod avertere dignetur sua misericordia Deus mediante) quod nos oporteat in perpetuum subjacere.
VEnerabilibus in Christo Patribus universis & singulis, Dei gratia Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalibus, H. ejusdem gratia Rex Angliae, &c. salutem & sincerae dilectionis affectum. Quantumcunque Romanam Ecclesiam diligamus, & ipsius affectemus commodum & honorem, clamorem Magnatum nostrorum Angliae tam cleri quam populi, qui magis solito invaluere, clamantes super oppressionibus, tam Domino Papae quam vobis alia significatis per sollemnes nuncios eorundem, dissimulando non possumus pertransire. Quapropter ipsi Domino Papae supplicant humiliter & devote, ut justis supplicationibus corum ei faciendis per nuntios iteratos taliter condescendat, quod ipsos dictae Ecclesiae & nobis reddat magis favorabiles & devotos, & à fidelitate vestra nullatenus alienos. Paternitatis etiam vestrae dilectionem attente rogamus, quotenus partes vestras velitis interponere diligenter, ut iterati nuncii dictorum Magnatum à Domino Papa & vobis possint taliter exaudiri, quod praefatae Ecclesiae et nobis non videatur periculum imminere, cui nos oporteat in perpetuum subjacere, quod timetur non medicum ab universis et singulis regni nostri. Teste meipso apud Westmonast. Vigesimo octavo die Martii Anno Regni nostri Trigesimo.
Cum autem Dominut Rex supra praedictis oppressionibus quotidie supervenientibus, (de quibus querelae multiplicabantur circumquaque) accesserunt multi per Curiam Romanam enormiter laesi et damnificati, sperantes Dominum Regem et suos in concepto proposito firmiter permansuros, multas injurias sibi illatas ad recentem memoriam Regis et Regii consilii conquerendo suscitarunt. Et quaedam quae priùs non recolebantur, per querulos articulos articulis prioribus addebantur injuriae, non minimum Regi et Regno derogantes. In hunc modum:
Nuper etiam ab Apostolica seed emanarunt Literae, non modicum Regis et Regni praejudicium continentes. Videlicet, quod aliqui Praelati decem Milites strenuos, etiam aliqui quinque, & aliqui quindecim invenirent Domino Papae, qui in servitio Ecclesiae Romanae starent per annum integrum, & Praelatorum stipendiis militarent, cum equis & armis sufficienter instructi, ubi Dominus Papa duxerit providendum. Quod servitium militare nulli nisi soli Regi et Regni Principibus debetur, nec ab aliquo usque ad nostra tempora, aliquo tempore exactum fuisse recolitur. Et si summo Pontifici placuisset, absque assensu Regio hujusmodi exactionem fecisse, aut proea non modicam redemptionem recepisse, nullatenus debuisset. Praeterea, ne Dominus Rex contra hoc sibi prospicere potuisset, fraudulenter fuit à quibusdam Nunciis Ecclesiae provisum, & singulis Praelatis ab eisdem mandatum, quod hujusmodi exactionem et pro ea gravem redemptionem receptam, usque ad dimidium annum, sub poena Excommuaicationis, nulli omnino revelarent. Item, in universorum & singulorum patronorum Ecclesiarum Angliae, praejudicium non modicum & gravamen, his diebus Domino Cantuariensi concessum est, ut obventiones sive fructus unius anni beneficiorum, quae vacare contigerint in provincia Cantuariensi, eidem Domino Cantuariensi conferantur. Such were the daring insolencies, and strange new encroachments of this usurping Warlike Pope, upon the Church, Clergy, and Crown of England; quite contrary to Christ's doctrine, Mat. 26. 51, 52. Tit. 1. 7. 2 Tim. 2. 24, 25. Gal. 6. 1. Ephes. 6. 10, to 20. To which he superadded these avaricious demands.
Eisdemque diebus, Dominus Papa videns in aliquorum Anglicorum ornamentis Ecclesiasticis, utpote in capis choralibus & infulis, aurifrisia concupiscibilia, interrogavit, ubinam facta fuissent? Cui responsum est: in Anglia. At ipse: Uere hortus noster deliciarum est Anglia. Uere puteus inexhaustus est, et ubi multa abundant, de multis multa possunt extorqueri. Unde idem Dominus Papa, concupiscentia illectus oculorum, Literas suas Bullatas sacras misit ad omnes fere Cisterciensis ordinis Abbates in Anglia commorantes, quorum orationibus se nuper in Capitulo Cisterciensi commendaverat, ut ipsi aurifrisia, ac si pro nihilo ipsa possent adquirere, mittere non differrent praeelecta, ad planetas et capas suas chorales adornandas. Quod mercenariis Londinensibus, qui ea venalia habebant, non displicuit, ad placitum vendentibus: unde multi manifestam avaritiam Romanae Eeclesiae detestabantur.
Eodemque tempore, cum audisset Dominus Papa, qualiter quidam in Anglia opulenti Clerici, videlicet Magister Robertus de Hailes, Archidiaconus Lincolniensis, qui paucis elapsis annis obierat intestatus, plura millia Marcarum, cum vasis multis argenteis, saeculo & saecularibus infoeliciter dimiserat: Archidiaconusque Bedefordiae Almaricus, quod pecunia abundance maxima post se indecenter relicta, obierat. Nuper quoque Magister Johannes de Hotoff, Archidiaconus Northamptoniensis, morbo repentino correptus, circiter quinque millia Marcarum cum triginta cuppis argenteis vel aureis & infinitis jocalibus, indecenter & improvise objisset intestatus, statutum super hoc novum et inauditum, non sine nota manifestae cupiditatis, suscitavit in Anglia promulgandum; ut si Clericus ex tunc decederet intestatus, ejusdem bona in usus Domini Papae converterentur. Quod negotium, Fratribus Praedicatoribus & Minoribus praecepit diligenter exequendum. Quod cum audisset Dominus Rex, detestans Romanae Curiae argumentosam ac multiplicem et multiformem avaritiam, hoc fieri prohibuit, comperiens illud in damnum Regni, et suum redundare praejudicium.
The Popes Agents notwithstanding the Kings, Nobles, Bishops, Abbots, and Commons Letters to the Pope, and Inhibition forementioned, presuming to levy a Tax for the Popes use upon the Clergy, which the Bishop of London and other Prelates (such was their Treachery to the King, Kingdom and Church of England, out of flattery, servility to this usurping Pope, or to gain future preferments) promoted by their Warrants and Excommunications; the King thereupon issued forth his Prohibitions to inhibit the collecting thereof, thus related by Matthew Paris.
Dierum etiam ipsorum curriculis, Dominus Rex Literas suas misit prohibitorias Praelatis Angliae, ne Domino Papae tallagium contribuerent. Domino etiam Abbati Sancti Albani, sicut & aliis, scripsit in haec verba.
HENRICUS Dei gratiâ Rex Angliae, &c. Dilecto sibi in Christo Abbati de S. Albano, salutem. Audivimus, quod Venerabilis in Christo Pater P. Londini (Episcopus) compellit vos ad tallagium ad opus Papae perselvendum. Super quo miramur plurimum et movemur maxim, cum in praedicta convocatione provisum fuerat communiter per dictos Praelatos et Magnates, quod nihil fieret de tallagio illo ante reditum Nunciorum eorum a Curia Romana, ad quam iidem Nuncii sunt, sicut nostis, pro specialibus totius Regni nostri negotiis destinati. Quapropter vobis mandamus, firmiter inhibentes, quod nec ad mandatum praefati Episcopy, nec alterius, aliquid attemptetis contra Provisionem praedictam, sicut Baroniam vestram, quam de nobis tenetis, diligitis pacifice possidere. Quoniam attentationem hujusmodi, non possumus nec volumus sustinere. Teste meipso apud Westm. primo die Aprilis, Anno Regni nostri trigesimo.
Notwithstanding these insatiable Roman Harpies proceeded boldly in their Rapines, without shame or moderation.
Et ne miseranda afflictorum Anglorum cessaret tribulatio, infra eosdem dies exegit Dominus Papa instantissime non sub minima quantitate pecuniam, ponens brachium confidentiae in auro et argento, contempta Domini Regis Angliae, ac universitatis ejusdem Regni praecordialiter scribentium, et de talibus exactionibus conquerentium, lachrymabili querimonia, spretoque illo sapientiae salubri documento: Beatus vir qui post aurum non abiit, nec speravit in pecuniae Thesauris. Constituit executores in praedicto tallagio exigendo, extorquendo, & colligendo, Episcopum Norwicensem Walterum & quosdam alios, quos ad hoc assignavit speciales. Scripsit igitur Norwicensis Domino Abbati Sancti Albani, sicut & quibusdam aliis in haec verba, Epistolam Papalem continentia. Walterus Dei gratiâ Norwicensis Episcopus, viris venerabilibus Abbati & Conventui Sancti Albani, salutem sempiternam. Mandatum Domini Papae in haec verba suscepimus.
INNOCENTIUS Episcopus, servus servorum Dei, Venerabilibus fratribus Wintoniensi & Norwicensi Episcopis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Olim, sicut been meminimus, vobis & Venerabilibus fratribus nostris, Lincolniensi, Wigorniensi, Londinensi & Coventriae Episcopis scripsimus sub hac forma. Cum nuper priusquam à praesentia nostra in Angliam rediretis, una vobiscum duxerimus ordinandum, ut sex millium Marcarum subsidium, quod ab Ecclesiis Anglicanis pro Apostolica seed fuerat postulatum, inter Episcopatus Angliae dividere curaretis pro vestrae arbitrio voluntatis, fraternitati vestrae per Apostolica scripta mandamus, quatenus quicquid inde feceritis, vel jam forte fecistis, nobis per Liter as vestras latori praesentium assignandas exprimendo, tempus solutionis & locum studeat is quám citius intimare. Quod si non omnes his exequendis poteritis interesse, saltem tres vel duo vestrum ea nihilominus exequantur. Quia hic nihil est postmodum nostris auribus intimatum, fraternitatem vestram, de qua fiduciam gerimus specialem, movemus attente, ac per Apostolica vobis scripta firmiter praecipiendo mandamus, quatenus Episcopos memoratos, qui praesentes fuerint in partibus Anglicanis, receptis istis Literis, admonentes & eisdem authoritate nostra mandantes, ut vicesima die post susceptionem praesentium in certo loco, quem vos duxeritis eligendum, vobiscum pro division conveniant praeliberata, et cum illis Episcopis, quos eodem die ibidem contigerit convenire, distributionem hujusmodi priusquam ab illo loco recesseritis, facere procuretis. Si vero ipsis aut nullo convenientibus eorundem, non fuerit super negotio praenominato processum, ex tunc infra unius mensis spatium praescriptam subsidii quantitatem; faciatis vobis vel Nunciis vestris ad opus Apostolicae sedis in loco quem elegeritis assignari, juxta ordinationem per dilectum filium nostrum Magistrum Martinum, Camerae nostrae Clericum, authoritate nostra in illis partibus quondam factam, quam ad praesens sub Bulla nostra vobis duximus destinandam. Contradictores, per censuram Ecclesiasticam appellatione postposita compescendo, indulgentia quacunque vel privilegio quolibet aut constitutione de duabus dietis, in generali Concilio edita, non obstante. Quicquid hactenus factum est, vel fuerit in hac parte, nobis absque morae dispendio per dilectum filium Linasium scriptorem nostrum, latorem praesentium, rescripturi: proviso, quod super praemissis illam solicitudinem habeatis, quod non possitis exinde de negligentia reprehendi, sed potius de diligentia commendari. Quod si non ambo his ex • quendis poteritis interesse, alter vestrum nihilominus ea exequatur. Hujus igitur authoritate mandati, v • stram in Domino monemus & exhortamur fraternitatem, vobis in virtute obedientiae, qua sedi Apostolicae tenemini, firmiter injungentes, quatenus de portion praefati Domini Papae subsidii vobis assignata, Nunciis nostris Literas vestras Patentes super solutione ejusdem deferentibus apud Novum Templum Londini, à die Paschae in tres septimanas satisfaciatis, talem in facto praesenti adhibentes diligentiam, ut devotionem vestram summo Pontifici merito debeamus commendare. Est autem portio vestra, octoginta Marcarum esterlingarum. Valete semper in Domino. Datum Londini, non Calendarum Ap ilis, Anno Domini 1245. Nos soli scribimus, quia Venerabilis frater Wintoniensis Episcopus, collega noster, ad tempus se excusavit. Being afraid or ashamed to join in such an unworthy illegal Papal Exaction with his Brother Bishops.
Hoc autem mandatum cum ad aures Praelatorum, necnon & Magnatum pervenisset, corda omnium audientium, vehementer non immerito medullitus exturbavit. Maxim eo, quod Nuncii universitatis Angliae super talibus gravaminibus, in Concilio Lugdunensi conquesti fuerant: Et postea in Anglia in Parliamento Regis, ubi congregata fuerat totius Regni tam Cleri quam Militiae generalis universitas, deliberatum fuerit, ut ob reverentiam Domini Papae, adhuc Nuncius totius illius universitatis ad ipsius Papae praesentiam destinaretur, ut manum correctionis talibus apponeret injuriis, non pondus oppressionis. Obstupefacti sunt igitur inopinabiliter, quia cum crederent levamen, spe frustrata, tale gravamen reportarunt. Haec igitur cum ad audientiam Regis pervenissent, in iram et admirationem excanduit et indignatus est vehementer, et Episcopis Angliae scripsit in haec verba.
HENRICUS Dei gratiâ, &c. Venerabili in Christo, tali Episcopo, salutem. Licet aliàs vobis scripserimus, semel, secundo & tertio, tam per Literas nostras clausas, quàm Patentes, ne ad opus Domini Papae vel alterius Tallagium aliquod vel auxilium exigeritis a viris Religiosis, Clericis vel Laicis, cum nullum hujusmodi tallagium vel auxilium exigi possit vel consueverit, sine magno praejudicio Regiae dignitatis, quod nullo modo poterimus aut volumus sustinere: Vos tamen mandatum nostrum in hac parte▪ contemnentes, contra Provisionem per Magnates nostros, tam Praelatos quam Comites et Barones factam in Concilio nostro Londine • si, et concessam exactionem faciatis me moratam. Super quo miramur plurimum et movemur, praesertim cum facto vestro proprio non erubescitis contraire, cum vos et alii Praelati in praedicto Concilio communiter concesseritis, quod nihil de exactione hujusmodi faceretis, donec Nuncii nostri et vestri necnon et aliorum Magnatum nostrorum et totius universitatis Regni nostri a Curia Romana redirent, qui pro liberatione oppressionum, ad Curiam illam, si cut nostis, fuerant specialiter destinati. Vobis igitur mandatis inculcatis mandamus injungentes, firmius et districtius inhibentes, ne ad exactionem praedicti tallagii vel auxilii faciendam aliquatenus procedatis, sicut gaudere desideratis Baronia vestra, et possessionibus vestris, quas in Regno nostro tenetis. Et si quid inde cepistis, extra Regnum nostrum asportari nullatenus permittatis, sed illud salvo custodiri faciatis usque ad reditum Nunciorum praedictorum; indubitanter scituri, quod si secus egeritis, nos ad possessiones vestras manum gravaminis, ultra quam credere velitis, extendemus. Hanc autem inhibitionem, vobis injungimus faciendam Archidiaconis et officialibus vestris, quam quidem pro libertate Cleri et populi facimus, novit Deus, &c. A memorable heroic Writ and Inhibition.
In bivio igitur angustiarum constituta Anglicana Ecclesia, quasi inter duas molas e contrario circumvolventes, miserabiliter conterebatur; hinc Scylla, inde Charybdis timebatur. Rex inde hac parte ad Regni salvationem et instaurationem, consilio fretus et roboratus generali, nitebatur: Papa ad ejusdem depauperationem anhelabat; utrique utroque jam eminus adversante. Multi itaque Praelatorum, timentes Regis in hoc suo concepto proposito instabilitatem, et consilii Regii pusillanimitatem, partem Papalem confovebant: (such was their baseness, Treachery to their King, Country, Church, and proper interests.) licet nunquam vidissent, quod per tales pecuniae effusiones, Ecclesia foelix susciperet incrementum, imo potius infaustum incurreret detrimentum.
The King to prevent these intolerable Papal Usurpations, Exactions, Presumptions, Innovations, (which sundry of the Bishops and Clergy promoted to ingratiate themselves with the Pope, to their eternal infamy) summoned a Great Council of his Nobles at Wynton, Anno 1246. thus recorded by Matthew Paris.
Die vero translationis beati Thomae Martyris, habitum est magnum Concilinm inter Regem et Regni magnates apud Wyntoniam, super multiplici Regni totius et maxim Ecclesiae dissolutione. Venerant enim qui missi ad Curiam Romanam fuerant nuncii memorati, videlicet Magister Wilhelmus de Povuic & Henricus de la Mare, verba Papalia, quae nihil mitigationis, imo potius exasperationis tenorem continebant; nunciantes, & affirmantes, quod nec in gestu vel verbis Papalibus, aliquid humilitatis vel moderationis super oppressionibus, quibus tam Regnum quam Ecclesia Anglcana gravabatur et conquesta est, poterant reperire. Dixerat enim Papa, illis aliquod optabile responsum expectantibus: Rex Anglorum qui jam recalcitrat et Frederizat, suum habet consilium, ego vero meum habeo, quod et sequor. Et ex tunc vix aliquis Anglicus in Curia negotium aliquod poterat expedire. imo velut schismatici repellebantur omnes probris lacessiti. Ita ut nullam habuerunt efficaciam Epistolae tot et tales ad Curiam missae ex parte Regis, vel universitatis tam Magnatum quam Praelatorum. Haec autem cum audisset Dominus Rex cum Magnatibus suis, doluit, & indignatus ac commotus est vehementer quod ipse & Nobiles sui, qui tot bona curiae Romanae gratanter toties contulerant, in sua justa petitione sunt repulsi. Fecit igitur Dominus Rex & merito praecepitque voice praeconia, in omnibus Comitatibus Regni sui per omnes Civitates, Burgos, Villas & fora, & congregationes, publice acclamari, ne quis Praelatus, vel clericus, vel alius per Regnum Papali contributioni consentiret, vel aliquid pecuniae in auxilium ejus transmitteret, vel mandato Papali in contribuendis auxiliis pareret aliquatenus. Quod factum est. Illud autem cum audisset Papa, in vehementem iram excanduit, et iterato asperius, Praelatis scripsit Anglicanis, ut sub poena excommunicationis et suspensonis infra festum Assumptionis, nuncio suo apud Novum Templum Londini commoranti de praedicto auxilio satisfacerent. Et cum constanter pararetur, & sperabatur igiter certissime quod Dominus Rex incaepto suo proposito constanter staret, pro Regni et Ecclesiae liberatione, papalibus extorsionibus, ut coepit viriliter resistendo, comminationibus Comitis Richardi fratris sui, sibilis ambitiosorum Clericorum Consiliariorum suorum, et quorundam Papalium Episcoporum, quorum principalis erat Wigorniensis, cui a Domino Papa concessa fuit potestas, terram etiam, ut perhibeatur interdicendi, quorum consiliis Dominus Rex se plus aequo inclinavit, eadem qua concepta fuit enervata est constantia levitate: minas Papales adeo pertinescebat Rex et trepidavit timore, ubi non erat: quia quae jam susceperat viriliter, muliebriter dereliquit, fractus succubuit et perterritus. Unde totus conatus tàm Magnatum quàm Episcoporum, & spes de Regni & Ecclesiae Anglicanae liberatione miserabiliter & non sine multorum cordium cruento dolore, emarcut adnihilatus; Et totus iste apparatus quasi nebula à facie solis evanuit coruscantis, & impune hiatibus Romanae avaritiae de memorata contributione est satisfactum. Haec tamen, licet infructuosa sint (adds Matthew Westminster. ) duxi scribenda, ut posteris innotescat vacillantis Regni divisio, & Anglorum nobilium (he should rather have added Episcoporum Papalium & ambitiosorum Clericorum, who seduced, traversed the King and Nobles to this unworthy compliance with the Pope as he records) corda mutantia, & Regis inconstantia muliebris. Et ut pestis mundum concuteret generalis Regnum Franciae consimili vulnere gemuit sauciatum, unde multi Nobilium cogitabant contra Papam stando recalcitrare, ut sequens sermo plenius declarabit.
Magister autem Walterus de Occa, clericus Frederici, credens sicut & Dominus suus Fredericus quod Dominus Rex Angliae in suo proposito firmiter permaneret, videlicet importunitati Romanae curiae viriliter resisteret, ipsi Regi quasi ad consolationem & formidinis amotionem, Epistolam duxit transmittendam; there recorded.
Eisdem diebus (through the Bishops and Clergies treachery, cowardice and ill Counsel) enervatus est Regis rigor, quem viriliter conceperat, ut protervitatem Romanae Curiae constanter, ut sperabatur, & firmiter credebatur, potenter refraenaret. Et hoc, ut veraciter dicebatur, consiliis eorum qui optimos redditus suos amittere per Papalem indignationem vehementer formidabant: quae enim nimis praecordialiter amabant, elabi verebantur, secundum illud Poeticum:
Aversis igitur oculis et clausis auribus Dominus Rex, ad Arbitrium voluntarium Romanorum Regni sui et reipublicae inimicorum permisit licenter Ecclesiam Anglicanam sex millibus marcarum, ad magnam totius Regionis nostrae depauperationem, spoliari. Quas asportantes Nuncii ac mercatores Papales in auxilium Landegravii, insidias Frederici non penitus evaserunt. Qui graviter redarguit Anglicos effoeminatos, qui se ipsis de pauperatis omne genus hominum tolerant saginari, gravemque de Comitis Richardi effoeminata conniventia, et super hoc consensu reposuit coram suis commilitonibus querimoniam: qui in Regni Anglicani perniciem, parti Papali videbatur consensisse et in Imperii detrimentum, eo quod de crucesignatorum collectis substantiolis, permittente Papa, thesauros non minimos exaggeravit. Crevit igitur Romanorum audax protervia tanto procacius, quanto nullum in rapinis suis senserant contradictorem. Fugant fugentes, et fugiunt fugantes. Decrevitque Anglorum suppeditatorum, quorum inimici sunt Judices, spes cum consolatione.
Saevientibus eodem tempore mundi maris turbinibus, cum audisset Papa, quod Dominus Rex Angliae parabatur animo se exactionibus suis contradicendo resistor, quia nec advenerant nuntii, qui effoeminatam formidinem suam et incurvationem ipsius nunciarent, in iram magnam excanduit vehementer, et Regnum Angliae ulciscendo supponere proposuit interdicto. Cui talia infrunito spiritu proponenti, se magister Johannes natione Anglicus Monachus Cisterciensis ordinis & Cardinalis, opposuit, dicens: Domine pro Deo parcatis irae vestrae, si dicere licet, indiscretae, fraenoque temperantiae motus voluntarios compescatis, considerantes quoniam dies mali sunt. Terra Sancta patet discrimini, Graeca Ecclesia recessit à nobis, adversatur nobis Fredericus, quo non est potentior, imo nec par inter Principes Christianorum. Vos & nos, qui culmen sumus Ecclesiae, à seed Papali, imo ab ipsa urbe, imo ab Italia exulamus expulsi. Hungaria cum suis terris sibi conterminis, nihil aliud, nisi à Tartaris expectat exterminium. Alemannia suis bellis concutitur intestinis. Hispania usque ad abscisionem linguarum Episcopalium desaevit. Francia usque ad egestatem per nos jam depauperatur, quae etiam in nos conspiravit. Anglia nostris injuriis multoties laesa, quasi asina Balaam, calcaribus et fustibus caesa, tandem loquitur et obloquitur, et se nimis intolerabiliter conqueritur fatigatam, et irrestaurabiliter damnificatam. Ismaletico igitur more omnibus odiosi, omnes ad odium provocamus. Et cùm nec ad haec verba men's Papalis contrita ad compassionem vel humilitatem inclinaretur, quin ad poenam & ultionem inflammaretur, advenerunt nuncii ab Anglia, animum Papalem emolumentis inhiantem mitigantes: & affirmantes, quod per amicos suos specialissimos in Anglia (quos non licet mihi haec scribenti ad praesens nominare) incurvatus est animus Regis, ut quod optat effectui celeri mancipetur, unde gaudium vultum & animum mirifice serenavit.
Assumens igitur ex praeteritis audaciam Dominus Papa, miseros Anglos conculcandi et conculcatos magis ac magis depauperaret apporiandi, vidensque eos dissipatos et effoeminatos; imperiose et solito imperiosius Praelatis Angliae demandavit, ut in Anglia omnes beneficiati in suis beneficiis residentiam facientes, tertiam partem bonorum suorum Domino Papae conferent, non facientes residentiam, dimidiam: multis adjectis durissimis conditionibus praedictum mandatum restringentibus per illud verbum et adjectionem detestabilem, non obstante, quae omnem extinguit justitiam praehabitam. Ad quod primo exequendum diligenter, Episcopum constituit Londinensem, (to enslave both the Church and Realm, to the Popes intolerable Rapines.)
Episcopus vero memoratus cum quibusdam aliis, quos ad hoc negotium exponendum convocaret, cum in Ecclesia Sancti Pauli Londinensi hoc in propatulo demonstravit, de hac contributione terribili tractaturus in crastino Sancti Andreae, omnesque audientes in stuporem commovit & dolorem; quia quod a Papa jubebatur, impossible videbatur, et erat: Et ecce supervenerunt missi ex parte Domini Regis, Johannes de Lixintona Miles, et Magister Laurentius de Sancto Martino, ejusdem Domini Regis Clericus, district prohibentes, ne universitates Anglicanae, tam execrabili mandato Papae, nec illi contributioni praelocutae, et in totius Regni desolationem demandatae, aliquo modo consentirent. Ipsi igitur talia nunciantibus libenter paruerunt, & post omnium convocatorum murmur & appellationes, gaudenter incepta interrumpentes, omiserunt. Scripsit igitur totius Angliae miserabilis universitas Domino Papae, impossibilia et intolerabilia praecipienti, explanans & recolens, solita gravamina corda omnium graviter sauciasse: quae Magister Martinus Domini Papae Clericus nuper extorserat. Et sic ad horam quievit tempestas, cito tamen posteà, ut dicetur, rediviva. Et ne sub silentio contradicentium verba efficacissima transeamus, ipsa huic scripto duximus inserenda. Veruntamen etsi constanter responderunt, constantius & efficacius respondissent, si in verbis et actibus Regis titubantibus fiduciam habuissent: (or rather if the King, discharging his duty with sufficient diligence, constancy, courage, could have had confidence in the Bishops and Clergy, who betrayed, & never cordially and constantly adhered to him therein.)
The Archdeacons and inferior Clergies opposition and Appeal against this Tax, prohibited by the King, (wherein the Bishops joined not) is thus recorded to posterity by Matthew Paris.
Si nota esset conditio & status Regni Anglicani Domino Papae & ejus fratribus tempore Concilii, nunquam ad statutum illud promulgandum, aliqua ration processisset. Et si essent ei exposita pericula & incommoda, quae occasion hujusmodi statuti imminere possent Ecclesiae Anglicanae, ad hoc statuendum nullatenus moveretur. In Ecclesiis enim Cathedralibus ita obtentum est & observatum, quod per Canonicos in eisdem residentes, quorum in quibusdam Ecclesiis modica est portio de proventibus beneficiorum Ecclesiasticorum, quae in diversis locis obtinent, minores clericos exhibent, & alios Ecclesiae ministros, quorum portionem si contingat us{que} ad medietatē defalcari, peribit obsequiū Ecclesiae, Canonicis non valentibus exhibere, cùm ipsi Canonici, tanta portion defalcata, in Ecclesiis Cathedralibus residere non valeant. Et si in eisdē duxerint residendū, de medietate beneficiorū exteriorū nec seipsos aut etiam alios poterunt sustentare: & maxim cùm Dominus Papa medietatē portionis absentium, in usus Terrae Romanae intendat applicare, computata portion non residentis, ac si ipse resideret. Nec etiam deductis oneribus aut expensis, quas circa collectionem fructuum, & alia multa fieri contingit, quibus non deductis, vix quarta pars penes Canonicos remanebit.
Item, cùm loca Religiosa per Regnum Angliae constituta, in proventibus de Ecclesiis Parochialibus sint fundata, vix & in praesenti ipsis sufficiant beneficia cum aliis possessionibus sic collata, si illorum beneficiorum medietas subtrahatur, (to fill the Popes coffers) compelletur una medietas mendicare, aut continget hospitalitatem subtrahi, aut utrumque in aliquibus locis fieri, quod sine scandalo & animarum periculo fieri non posset: cum aliquos ex ipsis contingeret per orbem evagari, & ejusdem evagationis praetextu in peccatum multiplex incidere, non observata sanctorum Patrum regula, ad quam tenentur astricti.
Item, cùm in Regno Angliae hactenus sit obtentum & consuetudine observatum, ut rectores Ecclesiarum parochialium hucusque, valde hospitales extiterunt, & parochianis ad inopiam vergentibus alimenta praebere consueverunt, & eo praetextu non solùm summo creatori placere conati sint, sed etiam laicis quibuscunque, quibus clerici oppido infesti esse & consueverunt, deducta medietate beneficiorum, necesse habebunt, hospitalitatem subtrahere, & consueta pietatis officia denegare. Quibus subtractis incurrent odium subditorum, amittent gratiam transeuntium & vicinorum, subtrahentur rectoribus Ecclesiarum jura, nec ipsis pretextu paupertatis ea defendere valentibus, ab ipsis Laicis penitus opprimentur in universalis Ecclesiae scandalum & jacturam. Quidam vero ex eis, cùm essent beneficia quae ad residentiam sex mensium non sufficiunt, vix aliunde victualia quaerant, si resecetur illorum beneficiorum medietas, compellentur mendicare, & continget in eorum Ecclesiis obsequia divina cessare, Quibus cessantibus, eorundem parochiani, in decimarum & proventuum solutione cessabunt, nec erit qui illius Ecclesiae jura prae inopia prosequatur, vilescit Ecclesiae dignitas, Clericorum caetus in contemptu, cessabunt praedicationes, animarum cura omittatur, fides exinde periclitabitur, populo contemnente Praelatorum Doctrinam & correctionem.
Item, cùm de bonis Ecclesiasticarum personarum paupers, quorum infinitus & numerus per annum sustententur, & multi generosi eorum consanguinei, & alii qui in eorum obsequiis commorantur, de bonis ipsorum victualia, necnon & stipendia recipiant, subducta medietate proventuum, cessabunt eleemosynae, licentiabuntur familiae, ad quod si deveniatur, paupers fame peribunt, alii vero cùm fodere non valeant, & mendicare erubescant, antequam fame pereant, necesse habebunt furtis, rapinis, & depraedationibus intendere, ex quibus multa sequentur homicidia, insurget tumultus populi, & de facili totius Regni Angliae turbatio.
Item, cùm multi sint clerici in Regno Angliae aere alieno graviter praegravati, si non subducto aere alieno, si non deductis expensis quarum existimatio sextam partem redituum continet, quarum deductionem vix aliquis casus solet impedire, si non deductis Ecclesiae oneribus, consistentibus in pensionibus, Praelatorum procurationibus, & Ecclesiarum & ornamentorum reparatione, proventuum medietas exolvatur, ipsis de residuo vivere non valentibus, compellentur egere, cùm tamen in talibus personis haberi debeat ratio eorum ne egeant, & maxim ubi immineret scandalum Ecclesiae universalis.
Item, cùm nuper nomine vicesimae, sex missia Marcarum Domino Papae sint soluta, habita ration aestimationis vicesimae ad aestimationem medietatis, summa petitae pecuniae sexaginta Millia marcarū summam continere continget una cum sexta parte reddituum, quam in collatione fructuum refundere contingit, cum partem illam non deducat, & eum preter haec à personis in primo mandato exceptis, ab his qui Centum marcas in redditibus obtinent vicessimam, ab his qui ampliores habent redditus partem tertiam habere nitatur, usque ad summam quater viginti Millium marcatum de bonis Clericorum per annum redigere oporteret; ad cujus quidem pecuniae solutionem, vix totum Regnum Angliae sufficere posset, quanto minus et clerici, cum eorum bona tantummodo in fructibus existant; qui licet venales annuatim exponi consueverunt, de eadem tamen pecunia multae fiunt emptiones, cum de manu ad manum pecunia proficisci contingat, et in regno remaneat. Ac si contingat de singulis venditionibus pecuniam deducere, et extra regnum deportare, deficerent emptores, nec contingeret in toto Regno tantam pecuniae Summam invenire, quod in gravi necessitatis casu per experientiam alias est declaratum, videlicet cùm nobilis memory quondam Angliae Rex Richardus in partibus remotis captus esset & detentus, ad ipsius liberationem sexaginta millia marcarum soluta fuerint. Ad quod solvendum, totum Regnum contribuerat, nec exolvi poterat ad plenum, nisi ad hoc perficiendum, cruces & calices Ecclesiarum in solutum pro parte traderentur: quanto minus et nunc de bonis Clericorum tantum, tanta pecuniae summa redigi non posset, cum ipsam contingeret infra triennium triplicare. Cum igitur huic exactioni contradicat Ecclesia Anglicana per procuratores ut hanc contradictionem communem Domino Papae insinuare velitis pro statu Ecclesiae Anglicanae, praesentiam Domini nostri Jesus Christi appellantes, et Concilii universalis, aliquo tempore per Dei gratiam convocandi.
A Parliament being summoned and meeting soon after this Appeal, great complaints were therein made against this Tax and other miserable incessant Papal oppressions.
In crastino igitur Purificationis beatae Mariae, Dominus Rex cum suis Magnatibus tractatum habens diligentem, per plures consilium▪ urgens dies protelavit. Timebatur enim vehementer, & veraciter Domino Regi referebatur, quod Rex Francorum se ad sibi subjugandam Gasconiam praeparabar. Quam amittere sibi probrosum, ignominiosum, & damnosum videbatur; cum ex sola Burdegali mille marcas annuas percipere consuevit. Convenerant etiam tunc ibidem, Archidiaconi Angliae, necnon et totius Regni Cleri pars non minima cum ipsis Magnatibus, conquerentes communiter super intolerabilibus et frequentibus exactionibus Domini Papae, pro quibus et Dominus Rex non mediocriter compatiendo tristabatur. Res enim publica periclitabatur, et commune negotium Regni totius agebatur, et eminebat tam populi quam Cleri immanis desolatio, et cunctis temporibus inaudita. Igitur coram Domino Rege reposita est querimonia lachrymabilis, cui pertinet Rempublicam protegendo, tales injurias et pericula propulsare. Tandem de communi confilio provisum est, ut gravamina terrae Domino Papae seriatim monstraturi ad Curiam Romanam Nuntii discreti destinarentur, has Epistolas subscriptas Domino Papae et Cardinalibus, ex parte communitatis totius Cleri et populi Regni Anglicani, eminus ostensuri. Which Letters of complaint, super oppressionibus et intolerabilibus gravaminibus, quibus frequenter Ecclesia et Regnum gravabatur, ex cord omnium Praelatorum angustiato nimis, et usque ad amaritudinem spiritus provocato processit, et ne lugubre schisma subsequatur, ut non minimum formidatur, Epistola missa Papae.
SAnctissimo Patri in Christo ac Domino I. Dei providentia summo Pontifici, universitas Cleri et populi per Provinciam Cantuariensem constituti, devota pedum oscula beatorum: Cum Anglicana Ecclesia à tempore commendatae sibi fidei Catholicae, Deo & Sacrosanctae Romanae Ecclesiae matri nostrae placere studens, adhaeserit semper & servierit devote, à coeptis obsequiis non recessura, per morum incrementa semper proficiens, Sanctitatis vestrae pedibus provoluta supplicat obnixe, quatenus in petitione pecuniae, quae diversimode ab ea requiritur, in subventionem diversarum nationum, de mandato Sanctitatis vestrae cum gravi coertione, eadem pietas vestra parcere dignetur. Importabile est namque quod mandatur, et impossible propter rerum defectus: Licet enim Regio nostra fructus reddat interdum ad alimenta gentis suae deputatos, aeris tamen copiam non reddit, nec redderet per tempora multa quanta requiritur his diebus. Sed & onere simili, licet non tanto, praeteritis diebus, & ob causas similes praegravata, portare nequit aliquatenus quod exigitur. Ad mandatum insuper Sanctitatis vestrae tempore praesenti ad opus Domini Regis nostri temporalis, (cui in necessitatibus suis deesse non possumus cum honestate, nec debemus) exigitur a Clero succursus, ut incursus hostiles, quos avertat Deus, propulsare possit, et patrimonii sui jura tueri, ac recuperare promptius occupata. Latores igitur praesentium cum supplicatione nostra, ad praesentiam Sanctitatis vestrae destinamus, ut pericula vobis exponant, & incommoda, quae in promptu sequerentur ex praemissis, & quae nulla possumus ration portare, licet simus in omni vinculo charitatis, obedientiae & devotionis, vobis obligati. Et quia communitas nostra sigillum non habet, praesentes Literas signo communitatis Civitatis Londinensis, vestrae Sanctitati mittimus consignatas.
This modest, humble Letter, was seconded with another to the Cardinals.
R • verendissimis Patribus in Christo & Dominis, Sacrosanctae Ecclesiae Romanae Cardinalibus, devotisui, &c. salutem, reverentiam debitam & honorem. Ad universitatem vestram, velut ad bases Ecclesiam Dei fulcientes, humiliter supplicantes confugimus, & obnoxe deprecamur, quatenus pressuras quibus mancipamur attendere dignantes, opem ferre velitis, ut post repetita gravamina, quae Anglicanae Ecclesiae praeteritis diebus occurrerunt, respirare possit, & ex hoc vobis assurgere teneamur, ad debitas gratiarum actiones. A tempore namque ultimi Concilii Lateranensis, primo vicesima triennii in subsidium Terrae Sanctae, postmodum decima in subsidium Domini Papae, postmodum praestationibus aliis diversimode & ad usus diversos, de mandato sedis Apostolicae Anglicana Ecclesia pulsata, profudit prompta voluntate quae potuit habere ad manus. Regi etiam nostro ac patrono temporali, ad mandatum sedis Apostolicae, iteratis vicibus secundum vires suas fecit succursum, & jam per preces vestras exigitur succursus iterato ad opus ejusdem Domini Regis (cui in necessitatibus suis deesse, nec potest, nec debet) ut hostium incursus repellere posset, & Regni sui jura tueri ac recuperare promptius occupata. Postremo autem, petitur ab eadem Ecclesia diebus istis, quod portare non potest, rerum penuria negante quod exigitur, ab aliis, videlicet, medietas bonorum, ab aliis tertia, & à reliquis vicesima omnium quae possident. Pars scilicet in usus Francorum, qui nos & gentem nostram persequuntur, ad conquestum Imperii Graecorum: pars in subsidium Terrae Sanctae, quae posset, ut mundus clamat, cum minori discrimine rehaberi ab hostibus. Pars autem ad usus alios, quos Apostolica sedes ordinaret. Durum quidem videtur nobis & absurdum, ut aliis abundantibus de bonis & laboribus nostris, nos & nostri, ac paupers Regionis nostrae, quibus exhibitio propinquior competit, vacui jejunemus. Hostiles etiam insidias & incursus, quos Deus avertat, Rex noster & Regni militia repellere non valeret, nec posset pereuntibus & inopibus subveniri, aere Regni & aerario vacuato. Imo etiam & si venalia exponerentur omnia quae Clerus habet, non posset apud nos inveniri pecunia quaeexigitur. Sequerentur quidem infortunia multa ex praemissis, si ad ea, quod absit, cogeretur. Pro quibus vobis exponendis, praesentium latores Nuncios nostros communes ad vestram clementiam destinamus, petentes attente, quatenus propter Dominum & honorem sedis Apostolicae, animum Domini Papae, & manus vestras ac consilia à gravamine tali revocare velitis; providentes, si placet, ut ad gremium & obedientiam matris Ecclesiae sic revocetis errantes & dispersos, ne dispergatis et alienos reddatis, prius in charitate & devotione collectos. Et quia communit as nostra sigillum non habet, praesentes Literas signo communitatis Civitatis Londinensis vestrae Sanctitati mittimus consignatas.
His autem auditis infremuit Curia Romana, et suam doluit avaritiam tam redargui quam refraenari. Timentes quoque Papa & Cardinales ne sibi, quod comminatione tali imminebat, ingrueret periculosa confusio, (to give some little content and ease at present) non penitus omittebant gravare Regnum & Ecclesiam Angliae (non enim permittebat hoc paternae charitatis inopia) sed rigorem memoratum tali moderamine temperarunt, ut ad undecim millium Marcarum summam, subsidium prius postulatum restrinxerunt. In quod Episcopy Angliae congregati, (without and against the inferior Clergies consents) & super hoc, consilium cum deliberatione habentes, pro persecutione Romanae Ecclesiae reprimenda, ( when as the Pope and Church of Rome were in truth the persecutors of the Emperor, not the persecuted ) ad hoc, licet grave sibi videretur, in praedictam pecuniae summam Domino Papae contribuendae consenserunt: ( against the Kings and Nobles Letters and Prohibitions ) In ipso tamen Concilio, quod omni charitate fraterna ac civilitate caruit, ( such was their Legerdemain in this grand concernment ) excluserunt omnes Abbates Angliae exemptos, voracitati Romanae Curiae periculosius exponendos.
How much these Papal Exactions were soon after multiplied, notwithstanding these Letters, you shall hear in due place.
Anno 1246. ( and some years before) there arose these and other new pernicious Customs and Corruptions in the Court of Rome. Nova in Curia Romana inolevit consuetudo, ut cum bellum inter aliquos Nobiles moveretur, unam partium ad eam confugientem, excommunicando alteram, (Excommunications being abused to all sorts of Injustice, Oppressions, Extortions, Rapines, Villanies, as the premised and subsequent passages abundantly evidence) et illos absolvendo, potenter foveret: ut qui per illam resurgeret, omni tempore ipsi teneretur obligatus: quod in Davide Principe Northwalliae fuerat manifest comprobatum. Similiter, et alia detestabilis, ut scilicet si quis Clericus multis et opimis redditibus abundance, in Episcopum forte eligeretur, ex indulgentia Papali, intermeanti • us intercessoribus et muneribus, tam redditus prius obtentos quam Episcopatum licenter cupiditatis brachiis amplexetur: quod in electo Valentino Willielmo, constat fuisse propalatum: Necnon et alia nova sunt su • orta in Curia memorata, quorum memoria Sanctorum corda lachrymabiliter cruentarunt: for which neither this Pope nor his successors were ever once so much pricked at their stony hearts, as to endeavor to reform them, continuing their avowed shameful practice till this very day, notwithstanding many successive complaints against them. Amongst other practices, he made use of Croysadoes against the Saracens and Tartars, published and promoted principally by the Friers Preachers and Minorites, to pick the people's purses to maintain Wars against the Emperor Frederick: Whereupon, Eo tempore Fredericus comperiens Papam abundare Anglico numismate, posuit custodias & insidias transitibus, pontibus, & portubus, ne quis aemulo suo Andegravio à Papa subsidium transportaret: ( whom this Pope caused to be elected Emperor; the Archbishop of Colen, et cum eo multi Praelati et aliqui Laici, muneribus Ecclesiae prodigaliter, imo potius prodigialiter saginati, qui partem Papalem con • ovebant, adhering to him: ) Fecit igitur Papa per Praedicatores & Minores mutato habitu, tum scripta consolatoria, quàm alia juvamenta, ad Andegravium transvehi. For which & other services he and Pope Gregory bestowed many large Priledges upon these Freers, recorded at large by Mat. Paris, where you may peruse them. And notwithstanding the Tartars then invaded Hungary with a puissant Army, forcing the King of Hungary and his Subjects to leave the frontiers, and retire into fenced Cities and Castels; who writ to the Pope for aid against them, ut solicit sibi totique Christianitati de tam formidabili peste provideret; sed nec sic tamen aversus est Papalis impetus infrunitus, quin pecuniae colligendae totis rictibus inhiaret; ( especially in England and France) not to War against the Tartars or Saracens, but only against the Emperor, whom he had Excommunicated, Deposed, against all Laws of God and man, setting up an Intruder in his Imperial Throne. Hereupon, Anno sub eodem, ortum est bellum multiforme in partibus Alemanniae & ejus confiniis, between the Emperor and Pontifician Party.
To maintain which War, as he formerly published the forecited Decree, Quod bona intestatorū in usus ejus cederent; and this hypocritical Decree made by him in the Council of Lions, De reparatione Terrae Sanctae, & negotio Crucis. Afflicti cord pro deplorandis Terrae Sanctae periculis, sed pro istis praecipue, quae constitutis in ipsa fidelibus noscuntur noviter accidisse, ad liberandam ipsam, Deo propitio, de manibus impiorum, totis affectibus aspiramus; diffinientes sacro approbante Concilio, ut ita Crucesignati se praeparent, quod opportuno tempore universis insinuando fidelibus per Praedicatores, nostrosque Nuncios speciales, omnes qui disposuerunt transfretare, in locis idoneis ad hoc conveniant: de quibus in ejusdem Terrae Sanctae subsidium, cum divina & Apostolica benedictione procedant. Sacerdotes autem & alii Clerici, qui fuerint in exercitu Christiano, tam subditi, quàm Praelati, orationi ac exhortationi diligenter insistant: docentes eos verbo pariter, & exemplo, ut timorem & amorem Domini semper habeant ante oculos, ne quid dicant aut faciant, quod aeterni Regis Majestatem offendat. Et si aliquando lapsi fuerint in peccatum, per veram poenitentiam mox resurgant; gerentes humilitatem cordis & corporis, & tam in victu, quàm in vestitu mediocritatem servants, dissentiones & aemulationes omnino vitando, rancore ac livore à se penitùs relegatis: ut sic spiritualibus & materialibus armis muniti, adversus hosts fidei securiùs praelientur; non de sua praesumentes potentia, sed divina virtute sperantes. Nobiles, quidam & potentes exercitus, ac omnes divitiis & opibus abundantes, piis Praelatorum monitis & exhortationibus inducantur, ut intuitu Crucifixi, pro quo Crucis signaculum assumpserunt, ab expensis inutilibus & superfluis, sed ab illis praecipue, quae fiunt in commessationibus & conviviis nimiis & sumptuosis, abstinentes; ease convertant in personarum illarum subsidium, per quas Dei negotium valeat prosperari; & eis propter hoc juxta Praelatorum ipsorum providentiam, peccatorum suorum indulgentia tribuatur. Praedictis autem Clericis indulgemus, ut beneficia sua integre percipiant per triennium, ac si essent in Ecclesiis residentes. Et si necesse fuerit, ea per idem tempus pignori valeant obligare. Ne igitur hoc sanctum propositum impediri vel retardari contingat, universis Ecclesiarum Praelatis district praecipimus, ut siguli per loca sua, illos qui signum Crucis deposuerunt, resumere, ac tàm ipsos quàm alios Crucesignatos, & quos adhuc signari contigerit, ad reddendum Domino vota sua diligenter moneant ac inducant: et si necesse fuerit, per Excommunicationis in personas, et Interdicti sententias in terras ipsorum, omni tergiversatione cessante, compellant. Ad hoc, ne quid in negotio Domini nostri Jesu Christi de contingentibus omittatur, volumus, & mandamus, ut Patriarchy, Archiepiscopi, Episcopy, Abbates, & alii, qui curam obtinent animarum, studiose proponant commissis sibi populis verbum Crucis; obsecrantes per Patrem, & Filium, & Spiritum Sanctum, unum solum verum aeternum Deum, Reges, Duces, Principes, Marchiones, Comites, & Barones, aliosque Magnates, necnon communia Civitatum, Villarum, & oppidorum, ut qui personaliter non accesserunt in subsidium Terrae Sanctae, competentem conferant numerum bellatorum, cum expensis ad triennium necessariis, secundum proprias facultates, in remissionem suorum peccaminum: prout in generalibus Literis, quas pridem per orbem terrae miserimus, est expressum, & ad majorem cautelam inferius exprimetur.
He likewise sent his Agents, who were Freers, to raise monies for the pretended aid of the Emperor of Constantinople, by these new devises.
Eodem anno postquam Dominus Papa ad hoc Fratres Praedicatores diligenter exequendum constituisset, Literas illud ministro Fratrum Minorum in Anglia, direxit, ut tam Fratres Minores quàm Praedicatores, à via humilitatis & paupertatis voluntariae, quam se sectatores sunt professi, avertens, suos constitueret procuratores, Literas districtum praeceptum Papale cum diversis articulis continentes. Quorum unus tenor est, ut ipse vel fratres sui inquirant de usurariis vivis, & eorum per usurariam pravitatem male adquisitis, & ipsa colligant ad opus Imperii Constantinopolitani, (this was the pretext, it being only for his own use) & quod per censuram Ecclesiasticam compescant contradictores. Alterius tenor est, quod qui velint Crucesignari pro liberatione praedicti Imperii, vel de catallis suis ibidem mittere sufficienter, de peccatis suis absolventur. Alterius tenor est, quod relicta in Testamentis decedentium per usurariam pravitatem adquisita colligant ad subsidium Imperii memorati, & quod compescant contradictores & rebels. Alterius tenor est, quod colligant relicta in Testamentis decedentium, vel quae usque ad triennium relinquentur pro restitutione bonorum, quae decedentes male adquisierunt, ad subsidium praedicti Imperii, contradictores & rebels compescendo. Alterius tenor est, quodea quae relinquuntur distribuenda in pios usus, secundum arbitrium executorum testamentorum decedentium, nec praefata relicta ab ipsis testatoribus certis locis aut personis deputata fuerint, vel de jure aliis debeantur, aut per praedictos executores in usus hujusmodi sint conversa, ad subsidium Imperii praedicti colligant, & significent ci de quantitate ipsorum, & compescant, &c. Alterius tenor est, quod de male adquisitis viventium inquirant diligenter, & colligant ad subsidium Imperii memorati: dummodo personae, quibus pro taliter adquisitis satisfieri deberet, inveniri non possint: & rescribant Papae, & compescant, &c. Alterius Literae talis est tenor, quod dictus minister habet potestatem absolvendi excommunicatos, qui scienter fraudem commiserint in his quae colligendae sunt ad Imperium praedictum: dummodo ministerio, vel fratribus suis, ad illud negotium deputatis, congruam satisfactionem impenderint.
To all which new devised Papal Extortions to raise monies, I shall sub join another of a different nature. Excommunications being grown very common and formidable in that age, some Knights and persons of quality liable to them, for money purchased from this Pope an Exemption from all Excommunications, by any person but by the Popes own special command: particularly, Lambertus de Muletuna Miles, qui nuper Privilegium mirabile datis non paucis muneribus a Papa impetraverat, ut scilicet nulli liceret eum pro quacunque culpa excommunicare, nisi de specially mandato Papae, ac si liceret eidem impune peccare, & qui multos laeserat, plures fatigare, hoc modo à Domino meruit sauciari, ut cum phaleratis superbe equitando à quodam peracto suo rediret placito, descendens se querebatur morbo difficili praegravari. Et praecipitanter recubans, antequam depositis calcaribus discalceari potuit, morte palluit repentina.
This crafty Pope to pacify King Henries indignation against these and other his Rapines, thought meet to gratify him in some seeming measure, in his and his Nobles complaints against bestowing Bishoprics and Ecclesiastical Benefices by Provisions, that so he might countenance or connive at, not absolutely prohibit them; to which end, Ipso tempore Dominus Rex, nesciens se versutiis Romanorum subdole verborum involucris muscipulatum, per quosdam aulicos suos ipsi Regi placere cupientes, privilegium quoddam sibi in Curia Romana gratanter suscepit, industria procuratorum Domini Regis elaboratum, Quod quanquam Papa pro suae voluntatis arbitrio, ad intolerabile Regni Angliae gravamen, passim et indifferenter Provisiones fecerit in Angliae de Beneficiis Ecclesiasticis ad opus Italicorum, nunc gratia Dei, in ipsa parte ita sedata est tempestas illa, quod quando Papa alicui vel aliquibus ex nepotibus ejus vel Cardinalium, ipse vel ipsi Cardinales rogabunt Regem cum instantia, quod placeat Regi, ut sic tali provideatur. Quo umbratili Privilegio ac deceptorio, amici Domini Regis fortunales, cor ejus demulcentes, ipsum strictius illoquearunt. In quo enim gravantur notarii ac tabelliones Romanae Curiae, ad munera cerei ac prostantes, si imperante Papa petitions urgentes & rhetoricas Domino Regi transmittant, ut se ditent, et Regem depauperent? Nihil igitur aliud illud arbitror, nisi hamum inescatum: the Kings Royal assent being not required before, but after the Popes Provisions granted, and enjoyed by a Papal Non obstante, in case he gave not his Royal assent thereto upon the Popes and Cardinals requests.
Boniface Archbishop of Canterbury this year (1246.) upon a feigned pretext, that his Church of Canterbury was involved in very great Debts by his Predecessor, but in truth by himself to carry on foreign Wars, and gratify the Pope, procured from Pope Innocent a grant of the First Years Fruits of all Benefices that should fall void within his Diocese during the space of seven years, till he should raise out of them the sum of Ten Thousand Marks, besides Two Thousand Marks yearly out of the Bishopric; thus registered by Matthew Paris.
Per idem tempus, tales à Domino Episcopo Lincolniensi, ut major certificatio de praedictis habeatur, Literae emanarunt.
UNiversis Sanctae matris Ecclesiae filiis, ad quos praesentes Literae pervenerint, Robertus miseratione divina Lincolniensis Episcopus, aeternam in Domino, salutem. Noverit universit as vestra, nos mandatum Domini Papae non cancellatum, non abolitum, in nulla sui parte vitiatum inspexisse, in haec verba: Innocentius Episcopus servus servorum Dei, Venerabilibus Fratribus, Episcopis, & dilectis filiis, Abbatibus, Prioribus, Archidiaconis, Decanis, Capellanis, & aliis Ecclesiarum Praelatis & Clericis per Cantuariensem Civitatem, Diocaesim, & Provinciam constitutis, salutem & Apostolicam Benedictionem. Ad hoc coelestis altitudo consilii, alta & ineffabili providentia universa disponens, rerum vicissitudines non sine dispensatione certae rationis alternat, nunc superiores inferiorum, nunc inferiores superiorum auxilio faciens indigere: ut humana conditio per alternationes hujusmodi, sui status instabilitatem agnoscat, & alterutrum sibi compatiens & subveniens, impleat legem Christi, qua diligere proximum quisque jubetur, & alterius onera supportare. Cum igitur, sicut Venerabilis frater noster Cantuarienfis Archiepiscopus nobis exposuit, Cantuariensis Ecclesia, tàm praedecessorum suorum, qui passi tribulationes innumeràs, fuere necessitatum plurium incommodis agitati, quàm etiam vacationum ipsius Ecclesiae longiorum, temporibus quibus cogniti & ignoti pari passu circumflexerunt, ut ad se traherent & diriperent bona ejus, adeo grandi fuerit debitorum onere praegravata, quod vir possetab ipsis absque sedis Apostolicae providentia liberari; n • bis humiliter supplicavit, ut cidem Ecclesiae subvenire, ne usuris excrescentibus ipsius gravior & quasi irrecuperabilis sit jactura, de benignitate solita dignaremur. Verùm, cum eadem Cantuariensis inter alias orbis Ecclesias honorabilis habeatur, quod eam Romana Ecclesia, veluti filiam praedilectam, sinceris affectibus prosequitur, & praefert effectibus gratiae singularis; incujus odoris suavitate reficitur, statu recreatur tranquillo, & prosperis prosperatur: illámque ea praerogativa favoris & gratiae prosequamur, quod ipsius ardenti desiderio, & potentissime ejusdem Archiepiscopi consideratione, qui tanquam filius devotus Ecclesiae & noble membrum, cujus devotione fervens, vita perspicuus, & nobilitate praeclarus, nobis & fratribus nostris charus & acceptus plurimum habeatur: ipsius supplicationibus favorabiliter annuentes, de fratrum nostrorum consilio, damus venerabili fratri nostro Herefordensi Episcopo nostris Literis in mandatis, ut ipse per septennium et non ultra, omnium Beneficiorum Ecclesiasticorum, quae deinceps in Civitate, Diocaesi et Provincia Cantuariensi, vacabunt, primi anni provent us usque ad decem millium Marcarum summam. Quae si ante dictum septennium haberi poterit, nil amplius exigatur. Nec non duo millia Marcarum de ipsius Archiepiscopi redditibus colligat annuatim, et convertat fideliter in solutione debitorum Ecclesiae memoratae. Proviso, quod personis servientibus in eisdem Beneficiis, de praedictis redditibus idem Episcopus faciat competentem portionem pro ipsarum sustentatione, ne ipsa debitis defraudentur obsequiis, assignari. Et si forsan dictorum beneficiorum redditus hujusmodi primi anni esse debeant, juxta morem patriae, decedentium personarum; dictus Episcopus ipsorum beneficiorum redditus in anno colligat subsequenti: contradictores, authoritate nostra appellatione postposita compescendo. Quocirca universitatem vestram rogamus, monemus, & hortamur attente, per Apostolica vobis scripta praecipiendo mandantes: quatenus attendants prudenter, quod dignum sit matris egentiam filiorum opibus relevari, cujus tàm devote quàm benign debent onera supportare: eidom Episcopo ad exhibendos hujusmodi redditus & habendos, sic ope & opere promptos & sollicitos vos reddatis, quod ipsius Archiepiscopi favorem & gratiam vobis proinde futuris temporibus vendicantes: nos habeatis propter hoc specialiter ad vestra & Ecclesiarum vestrarum commoda promptiores. Datum Lugdum, 6 Calend. September. Pontificatus nostri anno 3. In cujus rei testimonium, praesentibus sigillum nostrum feeimus apponi.
Haec autem cum ad audientiam Regis pervenirent, primo obstupuit iratus et commotus valde, clamose dicens: Mirror si talia procuravit Regno meo dispendia Archiepiscopus Cantuariensis Boniface quem promovi. Nec sufficit ei quod electum meum Cicestrensem Robertum videlicet Passeleve, cujus promotionem procuraveram, procaciter praecipitavit: sed et diatim intendens bellis, ruptoris more, tam in Provincia quam Anglia, contra me jam jacturam et dedecus machinaturam. Ecce nova et inaudita pecuniaris extorsio: O quam multiformes sunt laquei venantium, ad subjectorum simplicitatem decipiendam! In hac equidem machinatione Nobiles mei, ad quos Ecclesiarum spectant patronatus, defraudantur; terra censu spoliatur, et similium consequentia formidatur. Tandem tamen Dominus Rex cum insibilatum fuisset ei, quod minime irasci teneretur memorato Archiepiscopo pro dicta Roberti cassatione; tum eo quod in examinatione insufficiens reperiebatur, tum quia ejus cassatio multum Regi fuit utilis & lucrosa, cum quotidie Regiis diligenter intenderit emolumentis, muliebriter in suo proposito resistendi fractus est, muliebri, ut dicitur, intercessione turpiter emollitus; quia merito hoc nomen mulier, quasi molliens herum, id est enervans etymologizatur. Nec proh dolor, viriliter pro Ecclesiae indemnitate, cum non constiterit Ecclesiam Cantuariensem alieno aere per Archiepiscopum Ae. sub usuris maxim irretitam in tantum, nec pro Regni sui tuitione, vel Sanctorum Pontificum Cantuariensium honor, stetit Rex, prout decuit et expedivit; sed eidem Archiepiscopo Bonifacio concessit per Angliam, secundum quod praedicitur, praedictam habere collationem. Veruntamen, per idem tempus prohiberi fecit Dominus Rex per Literas suas, ne quis veniens de Curia portans Literas Bullatas de Provisionibus faciendis praecepto Papali, ad extorquendam pecuniam de Ecclesia Anglicana, et depauperandum Regnum, permitteretur vagari per terram ad Praelatos: et si quis talis inveniretur, caperetur, carceri Regis retrudendus. Portus autem, hoc praecipiens portuum custodibus, fecit custodici. Sed hoc animos miserorum Anglorum parum exhilaravit, qui cor cereum Regis cognoverant: & ea facilitate advertendum, qua converti frequenti experientia certificabantur. (The Bishops baseness, inconstancy, timidity, ill advice, and compliance with the Pope against the King upon all occasions, being the principal cause of the Kings inconstancy.)
The Bishops for their own Interest opposing this new Papal Exaction, were thereupon Excommunicated by the Archbishop, who forced them to submit to this Papal Innovation by the Popes formidable authority, which they durst not strenuously to resist.
Tempore quoque sub eodem, Boniface Cantuariensis Archiepiscopus, Episcopos Cantuariensis Provinciae authoritate Apostolica suspendit, eo quod consentire noluerunt novae et inauditae contributioni, quam a gratia Papae impetraverat; videlicet, proventuum Ecclesiarum vacantium, ut primo anno vacationis fructus ipsi Archiepiscopo contribuerentur, ad liberationem debitorum: quibus, ut asserebat, ipsam Ecclesiam Cantuariensem praedecessores sui cum gravissima usura irremediabiliter obligaverant. Quod non sine injuria B. Ae dmundi immediate praedecessoris sui, & aliorum Sanctorum, constat esse confictum. Episcopy vero contra Papalem auctoritatem et mandatum non valentes nec volentes recalcitrare, licet inviti, tandem cum summa mentis amaritudine consenserunt, ut absolvi mererentur. Iterum per Decanum Belvacensem hujus negotii executorem, mandatum receperunt: quod a Papa Excommunicarentur, et denunciarentur Excommunicatiper Provinciam Cantuariensem, omnes obloquentes, omnesque detrahentes, fraudemve facientes in negotio praenotato, exgratia Papae foeliciter concesso, exceptis Domino Rege, uxore, et liberis suis, et nobili viro Richardo Comite Cornubiae.
How rigorously this Archbishop proceeded against all opposers of his Usurpations, whiles employed as a Soldier for this Antichristian Pope in his Wars, to murder men's Bodies, instead of discharging his Office of a Bishop to feed and save the people's Bodies and Souls committed to his care, is thus recorded.
Diebus quoque sub eisdem, Archiepiscopus Cantuariensis Boniface, qui in partibus Lugdunensibus, minus solicitus, quantum ad animarum custodiam, Ecclesiae, Domino Papae militavit, ab Ecclesiis in sua Provincia vacantibus, quas per annum retinuit, authoritate fultus Apostolica, the saurum non minimum a miserrima Anglia, quae facta est vinea ab apris exterminanda, quam vindemiant omnes praetereuntes, extorsit: Et u • magis corda spoliatorum cruentaret, per Decanum Belvacensem, suum in hac procuratorem, fecit denuntiari, omnes fuisse Excommunicatos, qui clam vel palam obloquentes vel detrahentes, gratiam quam Dominus Papa concesserat, et contulerat eidem Archiepiscopo, quomodolibet impedirent, vel de proventibus aliquam subtractionem vel fraudem facerent supradictis, exceptis tantummodo Domino Rege & Regina, & eorum liberis, & nobili viro Comite Richardo. Et hoc mandatum praeceptum per totam Angliam in singulis Ecclesiis divulgatum, in multorum cordibus indignationem, tum propter ipsam injuriosam, et inauditam, avidamque pecuniae ertorsionem, tum propter annexam adulationem, generavit, Dominumque Regem talia tolerantem, et talibus consentientem, praecordialiter maledixerunt.
King Henry by former contests having in some degree regained his Prerogative in the Election and Confirmation of Bishops, which the Clergy had violently wrested from King John and him; thereupon the Chapters and Covents became more compliable to him, electing such persons for their Bishops and Abbots, to whom they presumed he would readily give his Royal assent; hereupon the Bishop of Salisbury, and Abbot of Westminster, both deceasing this year; Eisdem sub diebus, Canonici Sarisburienses, comperientes nullum fere acceptum Domino Regi, nisi aulicum & curialem, praecaventesque Ecclesiae suae periculo, & Regiam captantes benevolentiam; Willielmum de Eboraco, Domini Regis Clericum familiarissimum, & legum Regni peritissimum, Beverlaci Praepositum, in Episcopum & animarum suarum Pastorem unanimiter elegerunt. Quae quia electio Deo placuit, ut credebatur, et Domino regi fuit accepta, sine morae dispendio confirmabatur. Dominus etiam Sylvester electus ad Praesulatum Carleolensem, qui prius se indignum reputavit, & idcirco non consensit, quoniam eum Deus vocavit à telonio ad ministerium, timore bono perculsus, in electionem memoratam humiliter consensit, ne Deo recalcitrans, reprobus haberetur: ( as Matthew Paris ironically stories of him. ) Eorumque dierum circulis Magister Richardus de Crokesle, Archidiaconus Westmonasteriensis, vir elegans & jurisperitus & Domino Regi amicissimus, à toto conventu unanimiter est electus. Timebant enim Monachi, ne si secus fieret, Rex eorum patronus specialis, Ecclesiam suam jam semirutam relinqueret impersectam, quam glorious coeperat aedificare.
The Pope having this year canonized Edmund Archbishop of Canterbury for a Saint (which he had long deferred) to gratify the King, and facilitate the imposing and levying of his Papal Exactions upon the Clergy and Realm, the King receiving the news thereof, gavisus est vehementer, & statim super hoc certificatus, praecepit, ut accensis multis cereis omnes Clerici de Capella Regia, assumptis festivis induviis, Missam solenniter, cujus introitus foret, Gaudeamus, &c. celebrarent; the King by his Royal Authority prescribing a special Mass upon this occasion: And the new elected Abbot of Westminster, qui dudum amator fuit beati Aedmundo Confessoris & Archiepiscopi, quia die canonizationis suae, ad tantae Praeelationis dignitatem vocabatur, jussit quandam Capellam in honor ipsius Sancti Aedmundi fabricari, ubi Deo & ipsi Confessori gloriosum, ut decebit, ministerium futuris temporibus impenderetur. Aucta est etiam ejusdem Abbatis dignitas, Domino Rege impetrante, ut scilicet Missam celebrans pontificaliter benedictionem, quando Agnus Dei cantatur, populo daret solenniter.
Odo Archbishop of Rhoan being unable through sickness and other impediments to repair into England to the King, to swear Fealty to him for his Temporalties, constituted a Proctor to swear Fealty on his behalf, beseeching the King of his Royal grace to accept thereof, to which he was not obliged by Law.
EXcellentissimo Domino suo H. Dei gratia Rex Angliae, &c. Odo miseratione divina Rotomagensis Archiepiscopus salutem, in eo per quem Reges regnant & principes Dominantur. Cum propter Concilium Domini Legati quod imminet, ac debilitate proprii Corporis pluribus{que} causis aliis, quas vobis exponere poterit plenius magister J. de Havylla lator praesentiū, ad Serenitatis vestrae praesentiam personaliter accedere non possumus; Ad Excellentiae vestrae Curiam mittimus dictum magistrum, ut a vobis Regalia, quae a Regno vestro habe. mus, recipiat, et vobis Juramentum fidelitatis faciat loco nostri. Super quo in anima nostra plenariam sibi concedimus potestatem, unde vestrae Celsitudini supplicamus, quatenus ipsum benign velitis admittere, et negotium pro quo mittitur expedire. Valete Dat. apud Denul. Dominica ante festum beati Michaelis Anno Domini 1645. Hereupon;
REx replegiavit O. Rothomag. Archiepiscopo terras suas, captas in manum Regis per praeceptum Regis, usque in unum mensem a Die Paschae, eo quod non venit ad Regem in Angliam post Creationem suam, ad faciendum Regi quod facere debuit de terris praedictis; & Mandatum est Roberto de Crepping, quod terr as praedict as ei us{que} ad eundem terminum in pace habere permittat.
Teste Rege apud Wind. 3. die Decemb.
Eodem modo scribitur Vic. Southt.Anno 1245. Abbas Cluniacensis, • having gifted, and entertained the Pope for several weeks) antequàm hospes suus Dominus Papa, Lugdunum petiturus recessisset; impetravit ab ipso licentiam, & scriptum super hoc; ut a toto ordine Cluniacensi decimam ertorqueret per unum annum; tum quia Dominum Papam exulantem & accedentem ad partes Cisalpinas, muneribus respexit impreciabilibus Abbas memoratus (dederat enim triginta palefridos phaleratos cum totidem equis clitellariis) tum quia splendide procurando curialiter recepit, & exhibuit fere per unum mensem. Et hanc decimam in omnibus membris percipiet Abbas praedictus, non obstante contradictione alicujus ordinarii. De qua quidem pecunia, percipiet Dominus Papa tria millia marcarum. Residuū autem cedet in solutionē debitorum, quibus Ecclesia Cluniaci pro promotione Romanae Ecclesiae noscitur obligari. Et sic concessit Papa Abbati; ut de propria cute sibi faceret latam corrigiam. Hereupon the Abbot by his Agents the next year, collecting this Tax and Tenth in England, from the Monasteries of his Order, in derogation of the Kings Prerogative royal, the K. thereupon issued a Prohibition, prohibiting the Collection thereof; and afterwards sent an express Mandate to the Constable of the Tower, that taking with him the Sheriffs of London and Bailiffs of Southwark, he should go to the Priory of Bermundesy, and seise all the monies collected for the use of the Abbot of Cluny against his Prohibition, and seal it up under their seals if they found it there, and likewise command the Prior, not to suffer any of the monies to be thence removed, without the Kings Privity, under pain of seising all his tenements in England, as this record attests.
MAndatum est Constabulario Turris London. quod assumptis secum Vicecom. London. & Ballivis de Suthwerk, eant usque Bermudes, et videant, quod si aliqua pecunia collecta ad opus Abbatis Cluniacensis, contra prohibitionem Regis, ibidem deposita sit. Et si eam invenerint, tunc eam signari fac. sigillis suis, et ex parte Regis prohiberi faciat Priori de Bermudes, sicut tenementa sua quae habent in Anglia, diligit, quod nichil de pecunia illa praeter Conscientiam Regis removeatur. Teste Rege apud Merton primo die Januarii.
The King (as you heard before) having for a long time seised the temporalties of the Bishopric of Coventry and Lichfeild, and detained them from Roger de Weseham, intruded into it by the Pope without his royal assent to the preju • ice of his Crown, was at last content to restore them to him by the Popes mediation, which he did out of his mear liberality and grace, by these ensuing Writs.
REX omnibus Militibus, liberis hominibus, & omnibus tenentibus de Episcopatu Cestriae & Lichfield. salutem. Sciatis quod non obstante eo quod ordinatio quam Dominus Papa fecit de Magistro Rogero de Weseham, quondam Decano Linc. praeficiendo eum de facto Episcopum Ecclesiae Coventr. et Lechfield. facta fuit in praejudicium dignitatis nostrae, de mera liberalitate et gratia nostra, ad instantiam ipsius Domini Papae, temporalia ad eundem Episcopatum spectantia eidem Episcopo red. didimus. Et ideo vobis Mandamus, quod eidem Episcopo tanquam Domino vestro in omnibus, quae ad praedictum Episcopatum pertinent, intendentes sitis & respondent • s • Teste Rege apud Westmonast. 25. die Martii.
Et Mandatum est Magistro de Wanton. Custodi ejusdem Episcopasus, quod de Castris, Maneriis & omnibus aliis ad praedictum Episcopatum pertinentibus, quae extiterunt Custodiae Regis ration vacationis ejusdem Episcopatus, ei plenam Seisinam habere faciat. Teste ut supra.
The Dean and Chapter of Elfin in Ireland, against the Kings prerogative▪ elected a Bishop without the Kings license first obtained; the King upon petition, out of his special grace, gave his royal assent thereto, & that he should be consecrated by the Archbishop of Tuam, yet so, as by this his special grace at this time, no prejudice should accrue to the King, nor any prerogative to the Dean and Chapter for the future, to elect a Bishop before the Kings License first obtained.
REX adhibuit assensum Electioni factae de Thoma Decano de Archarda, in Episcopum Elfinensem & Mandatum est M Tuamensi Archiepiscopo, ut quod suum est exequaetur. In cujus, &c. Teste Rege apud Woodstock 21▪ die Augusti. Licet autem Decanus et Capitulum Elfin praedictum Eiectum elegerint, non praeobtenta a Rege Licentia eligendi; quia tamen periculum eidem Ecclesiae immineret, Rex electioni suae assensum durit adhibere. Ita tamen, quod occasion gratiae Regis hac vice eis impartitae, nullum Regi praejudicium in posterum generetur, nec illis aliquaw praerogativam conferat Electio illa, quin Capitulum Effin. cum sedes vacaverit, a Rege antequam eligant haveant licentiam eligendi.
The King by his Ecclesiastical Praerogative having right to present to the Church of St Michael in Coventry then void, during the vacancy of the Bishopric, the Archdecons of Coventry and Salop, after the Bishops death, during the vacancy, presumed, without the Kings privity, in derogation of his royal prerogative, to appropriate •• marks a year of the profits of the said Church to the Canons of Litchfield; and •• marks more to the use of the Monks of Coventry, and the rest of the profits they allotted to the Vicar for the time being, who should serve the Cure; putting a Vicar into possession of the said Church. Which the King conniving at till a fit season, presented Ralph de Leicester his Clerk to the said Church, notwithstanding this appropriation, which he declared nul and void. Whereupon the Vicar cited him before the Popes Delegates, and likewise kept forcible possession of the Church, with armed men against him. The King informed thereof by Ralph his Clerk, issued a Writ to the Sheriff of Warwick, to remove the force; who thereupon repairing to the Church with the Kings Clerk, and finding resistance, brake open the Church doors, in which scuffel some were wounded, besides the Kings and Sheriffs intentions: The King avowed this act of the Sheriff as his own, being done by his Writ for his honor and service; yet the Bishop of Coventry excommunicated both the Kings Clerke amd all his men, with all those who assisted the Sheriff in executing the Kings Writ; the King thereupon issued forth these two memorable Writs: the first of them to the Sheriffs of Warwick shire, to repair to the Bishop, to admonish and entreat him forthwith to recall his excommunication, under pain of seising his Barony into the Kings hands, in case of refusal, the Bp. being obliged by his Oath in respect of his Barony to maintain the Kings honor and dignity, whom he could not more offend or dishonor, then by excommunicating his Subjects and Officers for obeying his commands, which none would thenceforth execute, if they should not be protected against such unjust excommunications; and commanded the Bishop of Lincoln, not to molest his Clerke by reason of this Excommunication, nor yet to publish it against him. The writ to the Popes delegates not to proceed in this cause to dispossess his Clerks of this Church whereof he had gained actual possession; and to the Dean and Chapter of Licfield, Sheriff of Warwick, and the Clerk and Vicar not to prosecute this cause, runs in this style.
REX Vic. War. salutem. Cum ration nostri regiminis, Ecclesiarum et Libertatum ipsarum dati sumus a divina Clementia ex debito defensores, injurias, et violentias a quibuscunque personis occasion quacunque illatas eisdem habemus cum industria propulsare, et justitia rationabiliter vindicare. Hinc est, quod cum alias tibi praeciperimus, ut vim laicam inventam in Ecclesia Sancti Michaelis de Coventria in ipsius praejudicium & dilecti Clerici nostri R. de Leyc. quem ad praedictam Ecclesiam Sancti Michaelis praesentavimus, & quem in possessionem ejusdem a Domino Papa delegati Iudices induxerunt, ne Ecclesia illa formam Castri assumeret, amoveres, tanquam in perniciem libertatis Ecclesiasticae introductam, ut vim laicam inventam non valens aliter amovere, nisi specialiter per ingressum, qui tibi clausis Ecclesiae ostiis non patebat, pro ingressu fractionem ostii quam fecisti, cujus forsan occasion fractionis et ingressus praeter intentionem no stram et tuam, aliqui laesi fuerunt, ut nostro pareres mandato, ratam, coram Coventr. et Lichfield. Episcopo habuimus et habemus plurimum et acceptam, tanquam nostro nomine regaliter expeditam. Quia vero occasion hujusmodi fractionis & ingressus, dicto R. Rectori Ecclesiae praedictae, nichil de jure ab aliquo potest vel poterit imputari, quia dictum factum, non suum sed nostrum fuisse penitus protestamur; et quia dictus Episcopus tam dictum R. et suos, quam omnes illos qui tecum fuerunt tunc temporis, nominatim de facto excommunicationis sententia innodavit; videntes ipsam in praejudicium regiae dignitatis, verum potius Ecclesiasticae libertatis latam fuisse; Tibi praecipimus, quod monitis et precibus inducas Episcopum diligenter, ut dictam sententiam quantocius studeat revocare. Quod si noluerit facere, sciat ipse, et hoc sibi dicas, * quod ad ipsius Baroniam manum nostram, quam cito nos super hoc certificaveris, extendemus; ration namque Baroniae Iuramento de conservandis terrenis honoribus dignitatis regiae est astrictus. Quia magis offender vel vituperare (Nos) non posset quam per suas * excommunicationes subtrahendo Subditos fideles nostros, a nostrorum praeceptorum executione, cum alias nostra Iurisdictio non valeat explicari, nisi sint qui nostris mandatis pareant, ut tenentur: Super transgression vero Iuramenti, altissimum ultorem poterit expectare. Taliter hoc praeceptum nostrum adimplens, quod regiae dignitati pro defectu tui nichil debeat deperire propter quod reputemus merito nos offensos. Teste meipso apud Woodstock 26. die Augisti Anno Regni nostri 30.
Per eadem verba mutatis competenter mutandis, scriptum fuit Episcopo Lincoln. usque ad hoc verbum, stude at revecare. Et postea per haec verba. Hoc autem vobis significamus, ut illius facti intellecta plenius veritate, si forsitan dictus Episcopus vobis denunciaverit, dictum R. Clericum nostrum Excommunicationis sententia innodatum, ei propter hoc nullam molestiam inferratis, nec publicari illam sententiam faciatis, praesertim cum minus juste sit lata, et non de jure, licet de facto contra defensionem libertatis Ecclesiasticae, quod ex praemissis apparet, &c. in prejudicium Regiae dignitatis. Teste ut supra.
REX Prioribus de Thurgarton & de Derb, & Archid. Stafford. salutem. Monstravit nobis Radulphus de Leycestr. Rector Ecclesiae Sancti Michaelis de Coventr. quod cum decedente H. de Pateshull quondam Coventr. & Lichf. Episcopo, dicta Ecclesia Sancti Michaelis, tàm de jure quàm de facto vacaret. sicut per Inquisitionem quam inde fieri fecimus nobis constitit, & constat manifest, licet magistri A. de H. quendam Archid. Coventr. Th. de Wymundeham, & Petrus de Radenour, Archid. Salop. post mortem ipsius Episcopy de Ecclesia ipsa sic duxerint ordinand. videlicet, quod triginta marcae de eadem Ecclesia cederent in usus communes Canonicorum Lichfield. & alia triginta marcae in usus Monachorum Coventr. & residuum ejusdem Ecclesiae in usus vicarii qui pro tempore deserviret eidem; Nos fraudem illam dignitati Regioe factam usque ad tempus oportunum dissimulare volentes, & invenientes per Inquisitionem praedictam Ecclesiam illam esse vacantem, praefatum R. Clericum nostrum ad dictam Ecclesiam vacantem ration Episcopatus Coventr. & Lichfield. vacantis & in manu nostra existentis, duximus praesentandum. Qui quidem R. vicario per dictos Magistros ad deserviend. illi Ecclesiae assignato possessioni ejusdem tunc incumbente, ad Judices delegatos literas Apostolicas impetravit, pe • quos possessionem dictae Ecclesiae finaliter est adeptus. Et quia Collationes tam Ecclesiarum Parochialium quam Praebendarum spectantes ad Episcopū ipso superstite, ad nos spectant seed vacante, et manifest derogaretur dignitati nostrae, si Ecclesia praedicta, quam post mortem praedicti Episcopy vacantem invenimus, a praefato Clerico nostro, cui eam ration regiae dignitatis contulimus, evinceretur, vobis prohibemus, ne in causa illa de caetero procedatis. Teste ut supra.
Eodem modo scriptum est Decano & Capitulo Lichfield. ne prosequantur, & Judicibus Hereford. per eadem verba, & Henrico de Crok Praesbytero, ne prosequatur, ut supra continetur.
By these Writs it is apparent; 1. That the King himself may by his Writs command Bishops to recall, and not to publish illegal Excommunications of his Officers, Clerks, Subjects; and command other Bishops to absolve them, and seise their Temporalties if they refuse to do it: 2ly. That such Excommunications are against his Crown and Dignity, as well as his Subjects Liberties. 3ly. That he, his Council and Court are the proper Judges of the Legality of such Excommunications. 4ly. That no Ecclesiastical Courts can hold Plea of Advowsons or Churches after institution, and if they do, a Prohibition lies to hinder them.
The King to gratify the importunity of two of his Clerks notwithstanding the Popes Provisions were odious in England, granted liberty to the Archbishop of Canterbury and his official, for this time only, that they should confer Livings on them by Authority of the Popes Provisions directed to them; so as this License of the King should not be drawn into consequence for the future.
MAndatum est Magistro H. de Mortuo mari, officiali Cantuar. Archiepiscopi, quod licet provisiones Domini Papae per quas mandat provideri Clericis in Regna Angleae, odiosae sint in Anglia, tamen concedit Rex ad instanciam Clericorum suorum, Guidonis de Russillun et Guidonis de Palude, quod hac vice provideat Hugoni Breshett, Clerico authoritate Summi Pontificis Domino Archiepis. et ipsi officiali commissa, Ita quod illa licentia Regis in consequentiam non trahatur. Teste Rege apud Woodstock. 27. die Augusti.
The King having intelligence that the Pope intended by all means to dispose of the Archbishopric of Ardmath in Ireland, by way of Provision, to prevent his design, authorised his Cheif Justice at this time to grant a License in the Kings right to the Dean and Chapter, to elect a Bishop, and to consent to his election, and that they should demand such a License from him, so as he took caution from them by their Letters Patents, that it should not prejudice the King at any other time.
QUia Rex accepit, quod Dominus Papa modis omnibus intendit ad ordinandum de Archiepiscopatu Ardmachano, Rex dat potestatem Johanni fil. Galfridi Iustic. Hiberniae, concedendi Capitulo Ardmachan. vice Regis, licentiam eligendi, et etiam electioni factae hac vice consentiendi: unde mandatum eidem Iusticiar. quod accipiat a praedicto Capitulo per literas suas patentes cautelam, quod alias non cedet in praejudicium Regis. Et huc significatum est eidem Capitulo, ut ab ipso licentiam petant eligendi.
I shall conclude the History of this year (Anno 30 H. 3. 1246.) with Matthew Paris his observation: Transit igitur annus ill Terrae Sanctae suspectus, Ecclesiae nocivus universali, adversarius Imperio, Regnis quoque Francorum et Anglorum depraedator, Romanae Curiae infamis et turbulentus: by reason of Pope Innocents intolerable Insolencies, Rapines, Oppressions, Innovations, Treasons, which he prosecuted with greater vigor the next year, Anno 1247. quiest annus Regni Domini Henrici 3. Regis 31. as the same Historian thus informs us.
Eodemque tempore urgente mandato Papali redivivo, de importabili contributione praetacta, ad quam Episcopy in generali Concilio clerum infoeliciter obligarunt, fecit Dominus Rex Magnates suos, necnon & Angliae Archidiaconos, per scripta sua Regia Londinum convocari. Quo cùm pervenissent die praefixo, Episcopy omnes (such was their Treachery, Timidity, and Servility to the Pope, whose interest they preferred before the Kings, Kingdoms, Churches, and their own common liberty, and public safety) sese gratis absentarunt, ne viderentur propriis factis eminus adversari. Sciebant enim corda omnium, usque ad animae amaritudinem, non immerito sauciari. The Parliaments and Clergies Letters to the Pope, and proceedings therein are formerly related.
Notwithstanding which Letters, Pope Innocent sent several Freers Minorites and other Harpies, with the power, authority, but not the Name of Legates, into England, Scotland, Ireland, and France, to exact and levy monies to carry on his Wars against the Emperor, which were generally opposed in most places; thus related by Matthew Paris, and others.
Dum fortuna praestigiosa mundo talibus illuderet fallaciis, duo Fratres de ordine Minorum, Johannes & Alexander, natione Anglici, potestatem a Domino Papa obtinentes extorquendi pecuniam ad opus Domini Papae, in Angliam ab ipso Papa destinantur. Qui multis Bullatis Literis Papalibus armati, & sub ovino vellere lupinam rapacitatem palliantes, post ad Regem simplici intuitu, vultu demisso, sermon blando pervenientes, per Regnum vagandi postulabant auxilium, ad opus Domini Papae charitatem petituri, nullam se coertionem facturos asserentes. Ex licentia igitur Domini Regis, nihil sinistri super his meditantis, dicti fratres à Curia Regis, jam Legati sophistici donis Clericorum regalium superbientes, Nobiles mannos obsidentes, sellis deauratis falerati, preciocissimis vestibus adornati, calceamentisque militaribus, quae vulgariter Heuses dicuntur, saeculariter, imo potius prodigaliter calceati & calcarati, in laesionem et opprobrium ordinis et professionis suae, profecti sunt, officio et tyrannide fungentes Legatorum, et procurationes exigentes et extorquentes, 20. solidos pro procuratione parum reputarunt. Adeuntes igitur primo praecellentiores Angliae Praelatos, pecuniam ad opus Domini Papae sub poena formidabili procaciter exigunt, terminum responsionis vel solutionis nimis abbreviantes, Literas Papales fulminantes ostendendo, quas quasi cornua minacia protuletunt. Et cum ad Episcopum Lincolniensem pervenissent, qui semper ordinis eorum aemulator & amator singularis, adeo ut ad ordinem eorum propositum habuerat convolandi, extiterat, obstupuit vehementer, videns talem fratrum Minorum monstruosam in habitu & gestu, necnon & officio transformationem; non enim de facili deprehendi potuit, cujusnam ordinis jam essent vel conditionis. Et cum sacros apices Papalis mandati eminus dejurantes, praecipue de credentia pecuniae, nam parvam quantitatem, sex millia videlicet Marcarum, ex Episcopatu suo instanter exigebant. Cui Episcopus non sine magno cordis stupore & dolore respondit: Frater, haec exactio, salva Papali authoritate, inexaudibilis et inhonesta est, quia ad implendum impossibilis est, nec me solum contingens, imo totius Cleri et populi, necnon et Regni universitatem. Arbitror igitur temerarium et absurdum tibi certum super hoc, inconsulta Regni communitate, praecipitanter dando responsum, tam arduo consilio ex negotio diffiniendo consentire. Et he inde recedentes, ad Ecclesiam Sancti Albani falerati & transformati (ut praedictum est) pervenerunt: & non curantes ad solitum fratrum Minorum hospitium, quod infra portam Curiae honestissime cum omnibus pertinentiis aedificatum est ad opus specialiter Praedicatorum & Minorum, venire vel descendere, in hospitio solenniori, ubi scilicet Episcopy & honorabiles viri declinant, sunt recepti reverenter. Et ecce sicut ab Episcopo memorato, sex Marcarum millia exigebant, ita quadragintas Marcas ab dicto Abbate, ad opus Domini Papae, instantissime sub magna poena et in brevi termino, nisi ipsi ordinando providerent, persolvendas postulabant. Quibus cum Abbas eodem modo quo praedictus Episcopus respondit, humiliter respondisset, ipsi Fratres habitum cum gestu saecularem induentes, & equos suos nobiles ascendentes, cum minaci murmur recesserunt.
Eisdemque diebus, Dominus Papa apices suos authenticos per solennes Nuncios Praedicatores & Minores, misit ad omnes Franciae Praelatos sigillatim; supplicans, ut unusquisque juxta suam possibilitatem, sibi unam quantitatem pecuniae accommodaret. Et ipse proculdubio cùm respiraret, quod cuilibet competeret, redderet indubitanter: Quod cum Regi Francorum innotuisset, suspectam habens Romanae Curiae avaritiam, prohibuit; ne quis Praelatus Regni sui sub poena amissionis omnium bonorum suorum, taliter terram suam depauperaret. Et sic cum sibilo et derisione omnium Papales Legati sophistici quorum humeris hoc officium incumbebat, inanes et vacui a Regno recesserunt memorato.
Et dum ima summis rota fortunalis sic commutaret, Dominus Papa non credens sufficere ad pecuniam argumentose vindemiandam jam missos diversos numismatis collectores; in Angliam Magistrum Marinum, alterum Martinum Capellanum suum, qui ex nominis sui impositione in hoc mundano mari piscatorem non hominum, sed eorum possessionum, prudenter elegerat, destinavit; ut aliis venantibus, iste piscando miseros Anglos vel puniendo eminus inescaret, vel fallendo cautius irretiret. Nic igitur quamvis insigniis Legati non polleret, potestate tamen Legati, ut sic Domini Regis privilegio illuderetur, fortius armabatur.
Illis quoque diebus, missus est à Domino Papa Godefridus filius praefecti Romae, electus Bethlimitanus Legatus in Scotiam, nescitur ad quid; cum ibidem fides Catholica vigeat incontaminata, & pax tam Cleri quàm populi floreat roborata. Credebatur igitur, ut secundum Romanorum consuetudinem, quod praedictus Godefridus, velut adamas ferrum, sic attraxerit argenti concupiscibilis Scotorum redditus aduberes et concupitos.
Eisdemque diebus missus est in Hiberniam Magister Johannes Rufus,