Vindication of Ecclesiastical Volume 3 2
Moreover the People and Commons of France in that Parliament, made this following Supplication to King Philip against Pope Boniface the 8. for the defense of his Sovereignty in the Realm and Churches of France, against his Papal claims and Usurpations thereon in his precedent Bull and Letter, and to declare and pronounce him an Heretic for his assertions therein.
Le Supplication de Pueuble de France au Roy, contre le Pape Boniface le 8.
AVous tresnoble Prince nostre Sire par la grace de Dieu Roy de France, supply & requiert le pueuble de vostre Royaume, pour ce que il li appartient que ce soit faut, que vous gardiez la Souveraine franchise de vostre Royaume, qui est telle, que vous ne recognissiez de vostre temporell Souverain en terre, fors que Dieu, et que vous faciez declairer, si que tout le monde la scache, que le Pape Boniface erra manifestement, et fist pechie mortel notoirement, en vous mandant par lettres bullees, que il estoit vostre Souverain de vostre temporell, et que vous ne pouvez preuendes donner, ne les fruits des Eglises Cathedrales vacans retenir, et que tonz ce • x qui croient le contra • re, il tenoit pour hereges.
Item, que vous faciez declarier que l'en doit t • nir le dit Pape pour herege, non pas vous, et toute la gent de vostre Ro • aume, qui tousditz o • t creu et croient le contraire: Et pour ce que il ne veult cette erreur rappeller, ayant dit mont de fois que en cette creance viuroit et mourroit, et que ja pour nul homme ce ne rappelleroit: les quelles chooses il pouvoit fair, ne dire, ne croire, sans pecher mortellement contro vous, contra vos hoirs, et contre vos antecessours, et contre tous vos suiets, et contre tout le pueuble Latin, qui croit la Decretale, qui dit, que vous ne recognoissiez nul Souverain en terre, et que le Pape qui la fist, ne vouloit pas, ne ne devoit surrection demander sur vostre temporel; si que le dit Pape vous vouloit tollir a tort la graigneur nobleness, et le plus haut point de vostre Seigneurie, en faisant contre le commandment de la Loy nostre Sire, tout sarchamutement, en disant que il li lisoit fere encontre, et que soit voir, il pert; pour ce que li, qui disoit que il estoit sers Dieu, ne pouvoit la Loy de son Se igneur oster, ne refuser a la garder, mesmement, quant as commandments de la Loy • , que il ne fust, et deust estre tenu pour bongre, len puet prouver par vive force, sans que nul y puisse par raison respondre, que le Pape n'eut onques Seigneurie de vostre temporel, ne en autre, ne avoir, ne chalengier, ne doit, fors taunt comme ceux qui la Seigneurie avoient ou temps Saint Sylvestre, et puis l'en ont donne, et se il paroist plus chalement, et demandeurs convoitise, et rapine feroit par les raisons qui ensuivent. Quand Dieu le pere apres le Ciel, & les quatre Elements ont form Adam & Eve, il dit a eux & a leur succession, Quod calcaverit pes tuus, tuum erit, si comme se dit le commencement de la Bible; cest a dire, que il vouloit, que chacun homme fust le Seigneur de ce qu • l occuperoit de terre. Ainsi departirent les fills d' Adam la terre, & en furent Seigneurs, trois mil ans & plus, avant le temps Melchizedek, qui fust le primier Prestre, & fust Roy, si comme dit l'histoire; ma • s il ne fust pas Roy de toutle monde, & obeissoient la gent a li comme a Roy du temporel, non pas comme a Prestre, & fust avant Roy que Prestre. Apres sa mort fust grand temps, 600 ans ou plus, autant qe nul autre fust Prestre. Et Dieu le pere que donne la Loy de Moise, le stablie Prince de son pueuble Israel, & li commanda, que il fist Aaron son frere Souverain Prestre, & son fills apres li. Et Moise baille & commist, quand u deust mourir, du mandement de Dieu, la Seigneurie du temporel, non pas au Souverain Prestre son frere, ains a Josue sans debat, que Aaron & son fills apres y meissent; ains gardoient le Tabernacle, & entendoient illec au service de Dieu, & se aidoient au temporel defendre, & conquerir par arms, & autrement. Et tous les autres Prestres & Diacre le firent apres eux, aussi comme les autres gens. Et puis quand il vint a partir la Terre Saint entre les douze lignies, qui conquise l'avoient, celuy Dieu, qui toutes les chooses & avenir scavoit, commanda a Josue leur Prince, que il partist la terre entre les ouze lignies; & que le lignie des Prestres & des Diacres eussent en lieu de leur party, les disiesmes & les premisses de tout, & en vesquissent sans terres avoir, si que ils peussent plus profitablement Dieu servir, & prier pur le pueuble. Et puis quand il vint grand piece apres, que le pueuble d' Israel demand Roy a nostre Seigneur, ou fist demander par le Prophet Samuel, il ne leur e lit pas le Souverain Prestre, mais Saul, qui surmontoit le graudeur tout le pueuble, de tout le col, & de la teste. Apres nostre Seigneur eleut David en Roy, non pas le Souverain Prestre, si que il not nul Roy en Jerusalem sus le pueuble de Dieu, qui fust Prestre, mais avoient Roy & Souverain Prestre en diverses persons & avoit lan assez a fair de gouverner le Temporel, & le autre le Spirituel du petit pueuble; & si obeissoient tous les Prestres du Temporel aux Roys. Apres nostre Seigneur Jesus Christ fust Souverain Prestre, & ne trouve len point escrit, quil eust onques nulle possession du Temporel, neque il voulsist que Herodes, qui Roy estoit, ne Pilate, qui estoit garde de ce que li Emperor de Rome avoit en pais, li en obeissent de riens ains dit, que l'en rendist a Caesar ce que l'en luy devoit, & a Dieu aussi; & fist paier pur li, & pur Saint Pere son Vicaire d'un deniere d'or, quil fist prenre en le guelle d'un poisson, & le fist a fin quil ne feist esclandre en luy, par le quel ils paient, non pas pour ce que il ne deussent riens. Apres ce Saint Pere, & Saint Pol, Saint Clement, & les autres Saints Apostles, ne les autres jusques au temps du dit Boniface, ne demanderent oncques Seigneurie, fors en ce que Constantine donno a l'Eglise. Ce fut grand abomination a ouir que cest Boniface, pour ce que Dieu dit a Saint Pere, ce que tu lieras en terre, sera lie au Ciel; cette parolle, d'espiritualement, entendi malement, comme bougre quant au Temporel; se il meist un homme en prison temporelle, le meist pour ce Dieu en prison en Ciel. Et si dist S. Augustine contra Vincentium Donatistam, len puet en prescher user de la Saint Escriture, en sense de mystere, si comme le prescheur voit que bien est; mais len doit user in disputoison, en sense de la letter, non mie par mystere. Et si dient les Docteurs que les faits de nostre Seigneur, escrits au vicil Testament, sont figure & example du nouvel Testament. Et l'Apostre dit, que nous deuons prenre example au fills Jesus Christ. Doncques quand Dieu le pere bailla a deux persons le gouvernement de son petit pueuble d' Israel, a un le Temporel, a l'autre l'Espirituel, comment osa dire le dit Boniface, & mander, qe la volunte de Dieu, il devoit l'avoir la pouvoir et la charge de governer l'Espirituel et le Temporel de tout le monde; quar se il eust le pouvoir du Temporel survous & sur vostre Royaume; par plus forte raison il eust ce pouvoir sur tous les Princes Chrestiens: pour ce que il n'en y a nul, qui par dr • it escrit peut monstrer sa franchise, fors que vous: pour quoy vous li poues dire que a tort, par tresgrande convoitise, vo • loit se sousprendre de nouvel par dessus vous, et par le greignour orgueil que len peust trouver, qu • homme eust oncques demand poeste en monde. Comment pourroit homme dire parole plus enflee d'orgueil, que cette, Dieu m'a commis en terre son pouvair en temporalite, et en spiritualite, si que sus toutes gents en toutes manieres s'essent mon pouvair et ma poeste. Len puet bien voir se l'entente de si sage seculier, comme il estoit, fust de bien gouverner tout le Temporel et l'Espirituel. Il n'emprist pas si grand fais; quas nul plus plus sage et plus forsn'i soffissient pas. Li meismes ne souffisoit pas a l'Espiritualte gouverner, ne son devoir ne faisoit; car il estoit tenu de garder les commandments de la Loy, du vieil Testament, et du nouvel, qui dient, que il devoit amer et enseigner chacun homme du monde, comme soy mesme, et que qui ne sera baptize, et ne croire en Jesus Christ, sera condampne; et que si, comme il qui est Pape, ao, pot Dieu, il estoit tenu sauver et • ui render to • tes arms, et les enseigner par faites et par paroles. Orne les enseignoit il pas bien en fait de tell orgueil, et de telle convoitise; quar il queroit so • profit et sa volente, non pas de tout le pueuble, et si n'enseignoit par paroles, ne mes en pais ou il fust nez, de moult la mendre party de la gent. Et n'ensuivoit pas nostre Seigneur Jesus Christ, qui envoya precher la foy Christienne par soixante et donz Deciples, ausqueulz il donna le sense et les langages de toutes gents; mais le dit Boniface fu en ce negligent: quar onques par foy ne par autre ne regard • e n'enseigna la centiesme party de la gent du monde. Il estoit greigneur besoing que il sceut Arabic, Caldec, Grieux, Ebrieux, & tous autres languages, desquelx il est moult de Christiens, qui ne croient pas comme l'Eglise de Rome, pour ce que ils n'out este de ce enseigniez, si comme les Pantacors devers Orient, n • uf cens Evesques quique il y a sons li pres de tous les Grieux, & plusieurs autres desquielx enscigner il laissa la cure, pour les plus obeissans suppediter, grever, & molester, que il est dessusdit. Se celuy qui par miracles ne pouvoit donner les languages, eust fait apprendre en tous les la • guages des lettres, taunt descoliers, bien desposez pour apprendre, que ils souffisissent pour • nvoier a toutes les pueubles precher la foy Christienne; & sils n'eussent asses sceu pour ce fere a sa vie, ses successors les eussent envoyez, en par faisant ce que il cust commencie: aussi comme Moise commenca la conqueste de la Terre Saint, & ce ne la vit onques, mes establist par foy, quand il deust morir, en son lieu Josue, & commanda au pueuble qui luy obeist. Pour ce appert, puis que dire le convient; quar qui folie di, folie doit oyr, pour quoy en respondre sense et verite no p • et per • l avenir. Quar si Boniface pour soy et pour tout son Clergy eus a Dieu renda tout le pueuble Latin, qui morut, taunt comme il eust en cure, que il en laissa quatre cens peril pac sa negligence, et pour ce que il ne garda les commandments de la Loy, en ce que nostre Seigneur Jesus Christ dit a Saint Pere, Pasce oves • ease, & entendi de toutes de quelconque lieu, & de quelconques lignages que ils fussent, & il laissa ce a fair, pour entendre a pourvoir et a noblir son lignage, et pour vous tollir vostre greigneur Franchise, il ne puet nier, que par se faict, plus encores que ce il deist, pour ce que len croit plus example de faict, que de paroles, que il ne donnast occasion a tous Princes mescreans, et a tous les Chrestiens Princes desobeisants, de refuser le Baptesme, et l'obeisance del Eglise de Rome: pour ce que ils peussent perdre le plus haut point de leurs Seigneuries, c'est ascaboir, de non reconnoistre Souverain de lour fins. Se les Apostres, et les autres Disciples eussent fait, ou dit ainsi, nul ne cui deroit qe ils peussent avoir un tout seul Prince converti. Et si droit en qe il commenca, a vous, bon Roy, pour ce, que vous, et vos Antecesseurs, et tout le peuble sousmissa, vous avez tout temps este les plus obeissants, et les plus devot's a l'Eglile de Rome, et a toutes les autres; si comme il pert bien, regarda la Jurisdiction & l'authority des Esglises de vostre Royaume, et des autres. Et pour cen il pert, que Boniface, l'example de Zacharias, sofferca de fair contre le greigneur bien, le greigneur mal, que il pouet, quand il oyt qe vous & vostre Conseil' et tout vostre pueuble, qui taunt est grand, vous teniez pour si mal p • yez de son mandement. Et que si grand esclandre en estoit par tont le monde, comme le fait greigneur, que len ne pourroit dire ne escrire, & si eust este trop greigneur, se leu eust use de semblable sur tout le pueple Latin: quar null homme n'y eust obey, taunt comme ils' en peust defendre, le cuer & la volente du mandement, qui cuidoit fair tout le monde trembler, s'endurcirent sansrepentir, & sans retraire a l'example de Pharaon. Ne onques homme ne s'appercent, que il ne morut en si grand iniquity, en faisant le contraire de nostre Seigneur Jesus Christ, & de Saint Pol, qui dit ainsi, Se mon frere estoit esclander, pour len estre, je me garderoye de mengier char a tousioursmais: & pource qu'il ne parlast sans fair, et sans que il ne fust greveur au pueble, & que esclandre ne issist, ice celuy sage Apostre, quand il alloit prechant, par son art; & par ses mains queroit, en faisant panniers, ce qe necessaire y estoit pour luy, et pour ceux qui avec li estoient: et l'Apostre en son Canon mesme dit, que pour esclandre escheuer, l'en doit fair & laisera afaire tout ce que l'en peut sans pechie mortel. Et si fut, et est, esclandre greigneur du dit mandement, de lorgueil, et de la convoitise; pour ce qe les sages regardoient, que les Apostres & les Empereurs, en firent leur droet, qui pour eux establirent le plus qeils peurent. La quelle chose pert bien, a ce que l'Emperor dit, que il estoit Seigneur du monde, sans rien excepter, qui ne avint onques a Alexandre, ne a autre. Et se n'oserent il dire que l'en ne se peut defendre contre l'Eglise de Rome, et contre li Empire, par prescription de Cent ans. Autrement il convenist revenir a fair comme les poissons, qui ont toute la mer comune, si que le plus fort boute hors le plus foible, et occupe le lieu, taunt comme il luy plaist a demourer. Ainsi fervent la gent, se long teneure ne diffendoit les tenens. Dont semble il bien qe le dit Papa vouloit tou le monde destruire, et mettre en guerre, qui de nouvel vouloit occuper cette Seigneurie, qui tenue et porsise avoit este plus de mille ans en bonne foy des Roys des France. Par autele raison puet len demander tout l'heritage qe Dieu le Pere partit entre Adam et ses enfans, quand il dit, Ce que ton pied marchera, & que tu occuperas, sera tien. Par quoy il pert, quil alloit droitement contre la loy de Dieu, et contre le commandment. Onques quand le dit Boniface sceut si grand esclandre esmeue par le dit mandement, ne sen suffrist pour se appaisier. Il appert bien, qe il ne doubt esclandre de ricns, & qe cette entente de li fu perverse, E que len apercent onques sur se amendment. Et quand len ne puet nier quil ne sceust tell esclandre, et il ne luy en chaln, mais poursui comme melencholieux sa folle entente, plus fort que devant, par pluseurs fois, perfez perners, par les queulx il renua Dieu, et en ce se rendurci, sans resortir de riens en sa vic. Et fit ces chooses notoirement, en disant▪ qui lui lisoit a fair. Et si appert clerement, que il ne le pouet fair sans pluseurs pechiez mortels, qui ne puent estre escusez, qe ce ne fust verite notoire. Pour quoy, par les dits de Saint Pol, & de Saint Augustine, il renoia Dieu notoirement, et en cest Estat fu mort, sans que len onques apperceust sa repentance, si comme ceux qui furent presens, & la renomme de Rome le tesmoigne; & in Epistola ad Titum 1. c. 9. q. 3. c. existimant. Et se maintint tousiours, comme Pharaon, que il luy lisoit a fair; pour quoy il par raisonablement quil fu herege, & in cette erreur mourat. E saucuns voulon le dit Boniface escuser de tout cest esclandre, en disant qe le dit Pape ne pouvoit laissier, que il ne fist son pouoir des chooses dessusdites, que il ne cheist enpechie mortel, et que sentence fu telle: Contre ce puet l'en dire, que il appert, que ce fust faux; car il s'ensuiuroit quil creust, qe tous les Apostoilles eussent rescu tous dix en pechie mortel, pour ce quils ne firent ainsi. Par quoy que aucun autre ne praigne example a fair aussi; et pour ce qe la peine de luy face poeur aux outres: et mesmement pour ce qe ils que fust Pape, et devant mesmes, ou li vit notoirement fere moult de chooses, qui ne pouvoient estre faites en bonne maniere, desquelles ou nappercent onques sign d'amenment; Vous, noble Roy, sur tous Princes, heritage defenseur de la Foy, destruiseur de Bougres, pouez et duez, et estes tenus requerre et procurer, qe le dit Boniface soit tenus et jugiez pour herege, en la maniere qe len le pourra et deura, et doit fair apres ce mort; si qua vostre Souveraine Franchise soit gardee et declaree, et qu'elle ne perisss, ne ne soit avilee en nostre temps, et si que vous gardiez le serment, lequel vous faites en vostre Couronnement: l'honneur et le profit de vous, et de vos antececesseurs, et de vos heirs, et de tout vostre grand pueuble, la greigneur franchise de vostre Royaume ne soit perdue, ne en doubt remedee, et que celle injure fait a vous, et a vostre pueuble, soit vien et suffisament esmendee. Du Thresor des Chartes Registre 129. fol. 114.
What further proceedings and disputes there were in this Parliament, against and about the Popes pretended Supreme Authority, you may read in Mr. Fox his Acts and Monuments, whereunto I refer the Readers.
The College of Cardinals upon receipt of the Peers and Nobles of France premised Letter, returned this following Letter in Answer thereunto, in defense and excuse of Pope Boniface and his Provisions made in France.
MIseratione divina Episcopy, Presbyteri, & Diaconi, S. Romanae Ecclesiae Cardinales, Nobilibus viris, Ducibus, Comitibus, Baronibus, & Nobilibus Regni Franciae, in vero salutari salutem. Recepimus literas vestrae Nobilitatis & nuncios, quas quidem per eosdem Nuntios latores praesentium destinastis, quarum intellectus tenor nostros amaricavit animos, & turbavit auditus. Vobis igitur praesentibus respondemus, quod sanctissimus Pater & Dominus noster, Dominus Boniface, divina providentia Sacrosanctae Romanae ac universalis Ecclesiae Summus Pontifex, & nos ipsi vinculum charitatis & sinceritatis affectus, quae inter ipsum Dominum nostrum Summum Pontificem, Praedecessores ipsius Romani Pontifices, & nos, & Praedecessores nostros S. R. Ecclesiae Cardinales, ac Magnificum Principem Dominum Philippum Franciae Regem illustrem, ac Praedecessores suos fuerunt & viguerunt ab olim, manutenemus libenter; &, ut firma & stabilia maneant, promptis studiis laboramus; ad hoc etiam invenimus ipsum Dominum nostrum paratum & promptum. Inimicus tamen homo seminavit zizania, quae Deo author in fasciculos colligata erunt in combustionem & cibum ignis; & volumus vos pro certo tenere, quod praedictus Dominus noster Summus Pontifex nunquam scripsit Regi praedicto, quod de Regno suo sibi subesse temporaliter, illudque ab eo tenere deberet, & providus vir Magister Jacobus Archidiaconus Narbonensis, Notarius & Nuncius Domini nostri praedicti, sicut constanter affirmat, ipsi Domino Regi hoc ipsum vel simile nunquam verbaliter nunciavit aut scripto. Unde propositio quam fecit Petrus Flot in praesentia dicti Domini Regis, Praelatorum et vestra, et aliorum multorum, arenosum & falsum habuit fundamentum, & ideo necesse est, quod cadat aedificium, quod aedificabitur super illud: Praelati vero, Doctors in Theologia, & utriusque Juris Magistri vocati fuerunt ad ipsius Domini nostri praesentiam, certo eis peremptorio termino assignato, ut cum eis super agendis posset deliberare consultius, sicut personis ipso Domino Regi non suspectis, immo acceptis & gratis, et diligentibus nomen ejus, & affectantibus statum prosperum & tranquillum ipsorum Domini Regis & regni. Nec est novum per sedem Apostolicam pro qualitate temporum et necessitate causarum, Concilia non solum particularia, sed etiam generalia convocari, quorum aliqua plurium ex nobis temporibus congregata noscuntur. Detulit tamen dictus Dominus noster ipsi Domino Regi & regno, generale Concilium non vocando, in quo forsitan convenissent nonnulli nationum & regnorum illorum, qui minus dilectionis ad dictum noscuntur habere. Et si ad eorundem Praelatorum & vestram pervenisset notitiam literarum tenor, quas idem Archiepiscopus dicto Domino Regi, ex parte ipsius Domini nostri Summi Pontificis praesentavit, et fuissent expositus diligenter, reddendae fuissent Deo & Domino vestro gratiae copiosae super paterna cura & materna dulcedine, quam ipse Dominus noster gessit & gerit, ut ipsi Rex et regnum habeant statum prosperum et quietum, et ut tollantur gravamina, quae Praelatis, Ecclesiis ac Monasteriis, et nonnullis ex vobis, et Clero et populo suntillata. Cum utique dictus Dominus noster Summus Pontifex, si Ecclesiam Gallicanam gravavit, hoc fecit concedendo ipsi Domino Regi decimam plurium Annorum Ecclesiasticorum proventuum regni sui. Et quod ad dictum e jus in qualibet Ecclesia Cathedrali & Collegiata regni praedicti, una persona idonea poneretur: nonnullis etiam dignitates et beneficia contulit consideratione Regis ejusdem, Praelatorum et aliquorum ex vobis. Dispensationes quoque multas concessit et magnas, quae non latent Regem ipsum et multos ex vobis; ex quibus per ingratitudinem non dilectionis & reverentiae, recipit idem Dominus noster debitam responsivam. Ad haec non venit in dubium homini sanae mentis, Romanum Pontificem obtinere Primatum, et esse summum Hierarcham in Ecclesiastica Hierarchia, et posse omnem hominem arguere de peccato. Nostrae quoque memory non occurrit, quod Cathedralibus Ecclesiis dicti Regni providerit de personis Italicis, nisi Bituricen. et Attrebaten. Ecclesiis, quibus de personis providit ipsis Regi non suspectis et regno, quorum eminens scientia late patet, nec sint conditions eorum incognitae. Multis vero aliis Ecclesiis Cathedralibus providit de personis oriundis de regno praedicto, nec Regi, nec regno praedictis probabili ration suspectis. Quis unquam praedecessorum suorum formas providendi pauperibus Clericis plus extendit, quibus per nonnullos ex Praelatis non siebat Provisio, et mendicare quedammodo cogebantur in opprobrium Clericale: Exsurgant cum ipso Domino Magistri in Theolgiâ, quibus ipse in Parisien. Ecclesia Canonicatus contulit & Praebendas. Exsurgant Magistri et alii literati, et in acie stent cum ipso, qui paupertate gravati multis sudoribus, multis vigiliis, multis laboribus adepti sunt scientiae Margaritam, et dicam quomodo illorum pietas, ad quos beneficiorum collatio pertinebat, respexit eosdem. Invenietis pro uno extraneo, cui est per ipsum Dominum in dicto regno provisum, fere centum qui de praedicto regno traxerunt originem, ab eo provisionis gratiam recopisse. E • si de vacantibus beneficiis regni praedicti, aut vacaturis providit, n • nne providit de personis oriundis de regno eodem, et familiaribus, et Clericis Regis, Praelatorum regni et vestris. Adhaec ut non taceamus vobis solidam veritatem, non decuit, immo licuit, nec etiam expedivit sanctissimum Patrem et Dominum nostrum, Dominum Bonifacium, divina providentia Sacrosanctae Romanae ac universalis Ecclesiae Summum Pontificem in literis vestris, quas nobis misistis, non nominare Summum Pontificem; sed, quod dolenter referimus, missis filialis et solitae reverentiae more ac stylo, ipsum nominastis per quendam circumlocutionem indevotorum verborum et noviter inventorum. Hujusmodi autem literarum nostrarum placeat vobis habere bonum interpretem & fidelem. Datum Anagniae 6. Kal. Julii, Pontificatus vero praefati Domini nostri Dom. Bonifacii Papae 8. Anno octavo. Sigill. 17 sigillis cerae rubrae. Du Thresor des Chartres cofre Boniface, num. 4.
Soon after, King Philip out of his Sovereign Authority issued these ensuing Letters for the constant, inviolable Protection and defense of all his Nobles, Prelates and Subjects adhering to him against Pope Boniface in this quarrel, against all his Citations, Excommunications, Interdicts, Censures, and proceedings whatsoever, ratified by Oath, from which he would not recede for any dispensation or cause whatsoever; thus registered for his honor to posterity.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, universis praesentes literas inspecturis, salutem. Cum Praelatos, Barones, & alios fideles & subditos nostros defendere teneamur, nos dilecto nostro P. Monasterii S. Cornelii Compendiae Abbati promisimus, quod personam suam, statum, honorem, libertates, et jura ipsius, Monasterii sui, Consanguineorum, parentum, affinum, amicorum et subditorum suorum, qui de adhaerentibus fuerint, et aliorum adhaerentium, et adhaerere volentium, efficaciter defendimus, sibique assistemus in eorum defensione contra omnem hominem, qui vellet statum, honorem, libertates, et jura praedicta infringere, vel etiam adnullare: et specialiter contra B. tunc Ecclesiae Romanae Regimini praesidentem, qui multis contra nos, ipsum, et alios Praelatos, et regnum dicitur comminatus fuisse; nec nos ab eo, et suis, ut praemissum est, nec ipsos a nobis in defensione praedicta seperabimus, nec etiam excludemus; facieniusque de convocatione Concilii generalis, quod alias promisimus, sicut in Iustrumentis publicis inde confectis plenius centinetur. Cum tam nos, quam Praelati, et Barones regni nostri sub certis formis provocaverimus et appellaverimus, et in scriptis, ne dictus Boniface, commotus occasion praemissorum vel aliquorum ex eis, procederet contra nos, Praelatos. Barones, subditos nostros, prout in Instrumentis publicis inde confectis plenius continetur; Promittimus, quod si dictus B. jam forte processerit, occasion praemissorum, vel quia Praelati per nos retenti pro defensione necesseria regni n • siri, post ejus vocationem, ex inopinato emergente, ad vocationem • ujusmodi non iverint, sed ad requisitionem nostram se ex causis legitimis excusarunt, vel procedat pendente negotio dicti Concilii, vel etiam terminato, praemissorum occasion, quecunque quaesito color, excommunicando, interdicendo, suspendendo, deponendo, absolvendo a juramento fidelitatis, vel homagii, aut alterius cujuslibet obligationis vinculo, seu alias quoquo modo contra Nos, Praelatos, Barones, Consanguineos, parents, affines, amicos, vel subditos eorundem, aut alios adhaerentes, vel adhaerere volentes; Nos dictis Praelatis, Baronibus, et aliis adhaerentibus, vel adhaerere volentibus assistemus, et defendemus eosdem, nec nos separabimus de eis, nec absoluti • nibus a juramentis quibus • ibet in praesenti negotio in animam nostram factis vel praestitis per quoscunque, vel aliis quibuscunque relaxationibus indultis vel indulgendis, impetratis vel impetrandis, ultro oblatis vel concessis, offerendis vel etiam concedendis, utemur: im mo, semper eisdem Praelatis, Baronibus, et aliis adhaerentibus, et adhaerere volentibus, adhaerebimus: nos, haeredesque nostros▪ ad o •• nia praemissa et singula praemissorum inviolabiliter observanda, specialiter obligamus; et ea propositis sacrosanctis Evangeliis tenere et inviolabiliter observare, ac etiam adimplere, jurari fecimus, in praesentia nostra, et in animam nostram, per dilectum et fidelem nostrum Comitem S. Pauli, Caeterum charissimae Consorti nostrae Johannae Reginae Franciae, ac charissimo Ludovico primogenito, & Philippo secundogenito natis nostris, & Baronibus supradictis, damus praesentibus in mandatis, ut eidem Abbati P. omnia et singula praemissa promittant, seque express et specialiter obligent ad observationem eorundem, et similibus juramentis astringant. Nos vero per promissiones & juramenta, quae dictus Abbas super praemissis & praemissa tangentibus, nobis fecit & praestitit, non intendimus, nec volumus novum homagium, juramentum, seu aliam novum servitutem, in ipso, & in monasterio • uo, et ipsius successoribus, in aliis acquirere in futurum. Nos autem Joanna, Franciae & Navarrae Regina, Campaniae, Briae{que} Comitissa Palatina, nosque Ludovicus & Philippus praefati, praemissa omnia et singula tenere firmiter, & fideliter observare, quantum ad nos pertinet, vel in futurum poterit pertinere, promisimus et per praefatum Comitem S. Pauli in animas nostras jurari fecimus nos, haeredes et successores nostros ad haec express, et specialiter obligantes. Nos vero praenominatus Rex praemissa omnia & singula, per praefatos Consortem & liberos nostros, de mandato nostro, promissa, jurata, & praedictas obligationes, modo praedicto factas fuisse testamur. Et ad majorem cautelam, sigillum nostrum, nos Regina praedicta literis his appendi fecimus, una cum sigillo praefati Domini nostri Regis. Datum Parisius die 15 Junii, Anno Dom. 1303.
The like Protection he issued Decano & Capitulo Ecclesiae Parisiensis, Parisiis die Martis post festum Sancti Laurentii, Anno Domini 1303. with sundry others in like form and words.
He likewise published this Royal Mandate, to seise the good of those Ecclesiastical persons who should depart out of his Realm, without his special license, (upon this Popes summons or any other pretence) contrary to his Defen • es formerly published.
Commandment fait par le Roy de saiser les biens des Ecclesiastiques sortis hors son Royaume, sans son commandment.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, Ballivo Aurelianen. vel ejus locum tenenti, u tem. Cum nos regni nostri his diebus utilitate pensata, deliberationeque super hoc praestita, sub certis semel et iterum formis district duxerimus prohibendum, ne quis de Incolis regni nostri, certis rationibus et causis, in ipsa prohibitione contentis, ab eodem regno absque nostra specially licentia exire praesumeret quoquo modo: Nonnulli nohilominus Praelati, Abbates, Priores, Magistri in Theologia, Doctoresque Iuris Canonici et Civilis, et aliae quaedam Ecclesiasticae et seculares personae, prout ad nostrum nuper venit auditum, Inhibitione hujusmodi nostra spreta, ab eodem regno egredi (quod molestum gerimus) praesumpserunt. Nolentesigitur ob ipsarum absentiam personarum, bona earum temporalia dissipari, & potius ea cupientes provide conservari; mandamus tibi, quatinus bona omnia temporalia personarum quarumlibet Baillivae tuae, quae prohibitionem nostram praedictam transgresserunt, ad manum nostram causa custodiae ponere non omittas, eaque diligenter custodiri facias, donec de certis eorum Custodibus, duxerimus providendum, de nominibus vero ipsorum, & quantitate bonorum immobilium singulorum te diligenter informs, Informationem quam inde feceris, nobis quamcitius relaturus, vel sub sigillo tuo interclusam missurus. Actum Parisius Dominica post festum B. Lucae Evangelistae, Anno Domini, 1303.
Defensis fait par le Roy à tous Ecclesiastiques de sortir hors le Royaume, under pain of confiscation of all their lands, goods, and perpetual banishment as Traitors to the King and kingdom, and to intercept, seise all Letters to or from them.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex dilecto & fideli nostro Archiepiscopo Remensi salutem & dilectionem. Olim pro defensione necessaria regni nostri, ad cujus impugnationem hostilis iniquitas conatus suae malignitatis exercet, aliisque caeteris & legitimis causis inducti, constitutiones et inhibitiones, ne quis de fidelibus, vel subditis nostris, vel incolis regni nostri, cujuscunque status et conditionis existant, exiret limites regni ejusdem, vel in via se poneret exeundi, et de auro, argento, pecunia, et aliis caeteris rebus non extrahendis de regno nostro, absque licentia nostra specially, sub diversarum poenarum adjectione, duximus promulgandas; certis ad conservationem Constitutionum & Inhibitionum ipsarum executionibus, & portuum & passagiorum finium dicti regni Custodibus deputatis. Verùm ex Constitutionibus & Inhibitionibus hujusmodi nullus vel modicus, quod non sine turbatione referimus, est hactenus secutus effectus, cum per dissidiam, negligentiam & defectum quorundam existis Custodibus, ac fraudem & malitiam aliquorum post editionem, & contra tenorem & formam Constitutionum ipsarum personae, nobis & regno suspectae, ingressae fuerint, ac de die in diem quaedā propriis & aliae mutatis habitibus passim, & indifferenter ingrediantur, & quaedam egrediantur terminos dicti regni, ac de regno ipso hujusmodi res prohibitae absque nostra licentia extrahantur. Cum igitur praesentis conditio temporis, regni status, & ingruentium exigat qualitas agendorum, ut Constitutiones et Inhibitiones praedictae solito strictius et firmius observentur, praesertim cum Flandrensium rebellium praedictorum abhorrenda rebellio, detestanda saevitia, ferinaque rabies magis ac magis de die in diem invalescat, & periculosa succrescat, adeoque ipsi mala malis, & excessibus excessus cumulantes, et ad subversionem, destructionem omnimodam, & finale excidium dicti regni, et Ecclesiarum totis conatibus satagentes, nuper ad Civitatem Morinensem, et ad alias diversas villas & loca Morinensis, Attrebatensis, & Tornacensis Diocaesium collecta satellitum hostiliter accedentes, beatae Mariae Morinensis, & aliorum praedictorum locorum Ecclesias, ipsius Virginis & aliorum Sanctorum Imagines existentes in eis, reverentia retrojecta, & divino amore postposito, nefandis ausibus & temeritate sacrilega, ignis incendio concremarunt, ac villas & loca praedicta per caedis, depopulationis, & devastationis voraginem, deposita omni humanitatis mansuetudine, horribili crudelitate totaliter destruxerunt, nec Deo, nec homini, nec personae, nec dignitati aliquatenus deferentes, nec sexui nec aetati parcentes, et alios diversos enormes et detestabiles comiserunt excessus, qui humanis sensibus horrorem & stuporem ingerunt, & audientium, dura quantumlibet, corda impunguntur. Nos ad necessariam ipsius regni, & Ecclesiarum, ac personarum Ecclesiasticarum defensionem totis, ut condecet, studiis intendentes, ac propter hoc exponentes quibuslibet personae laboribus & dispendiis non vitatis totaliter nos et nostra, et ad defensionem eandem nostram, et aliorum Praelatorum dicti regni, quorum in hac causa agitur, et proprium cujustibet prosequitur interesse, praesentium pro consilio impendendo, exhortatione, sollicitatione, & confortatione populi, animarum regimine, divinis mysteriis & officiis exequendis, aliisque diversis ex causis utilem & necessariam reputantes, cum ad defensionem natalis patriae, Ecclesiarum & fidei omnes & singuli teneantur: Vos attente requirimus, & sub naturalitatis officii debito, quo nobis & regno astricti tenemini, district praecipiendo mandamus, quatinus nobis in defensionis praedictae negotio consiliis & auxiliis opportunis & debitis assistatis, inhibentes vobis districtius sub capitali, et amissionis bonorum omnium poenis, et omnibus aliis quas jura et consuetudines statuunt, et nos infligere possumus, ne nos, Regnum, et Ecclesiam nostram in tantae necessitatis articulo, negligendo seu contemnendo defensionem primam deserentes, exeatis limites dicti Regni, vel vos in via exeundi ponatis. Nos enim, si secus praesumpseritis attemptare, vos et omnes tam Clericos quam Laicos vestros hac parte sequaces, et vobiscum, ut praemittitur, fugiendo defensionem primam deserentes, extra gardiam et protectionem nostram, et a Regno nostro extunc perpetuo relegamus et exponimus, tanquam nostros et Regni notorios proditores in personis et rebus impune per quosiibet offendendos. Datum apud Vicennas Dominica post festum Magdalenae, Anno Domini 1303.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, Senescallis, Ballivis, Praepositis, caeterisque nostris, ac Custodibus Portuum & Passagiorum finium regni nostri ubilibet deputatis, salutem. Turbamur non modicum, quod cum olim pro defensione, &c. usque ad haec, Corda impunguntur, (ut supra.) Vobis et vestrum singul • s sub capitali, et amissionis omnium honorum poenis firmiter injungimus, et district praecipiendo mandamus, quatinus ad conservationem constitutionum & inhibitionum ipsarum solito diligentius & efficacius intendentes, provideatis attentius, ne persona quaecunque Ecclesiastica, vel Secularis cujuscunque dignitatis, ordinis, status vel conditionis existat, etiamsi Archiepiscopus, Episcopus • e existat proprius, vel juramento, habitu (Mercatoribus & Nunciis Mercatorum duntaxat exceptis) exeat dictum regnum, neve literae apertae vel clausae quibuscunque personis transmissis, etiamsi ad aliquos de affinibus, consiliariis, vel familiariis nostris hujusmodi forsitan literae, vel ab ipsis ad alios dirigantur, afferantur in regnum, vel extrahantur de ipso hujusmodi literae, aut aliae res prohibitae in Constitutionibus et Inhibitionibus supradictis, nisi de egressu, emissione, vel extractione praedictis patentes literas nostras recipere vos contingat; omnes literas quas ad manus nostras devenire continget, quibuscunque absque personarum acceptione directas, nobis et non aliis clausas et integras, sine apertione vel inspectione mittentes, bona omnia illorum, si quos forsan exire contigerit absque nostra licentia specially, capientes ad manum nostram, & tanquam confiscata nostris commodis applicantes, ad praemissa omnia & singula diligenter & fideliter exequenda, sive indignationem nostram perpetuam, et corporum ac honorum nostrorum pericula capitis evitare, totis viribus, totisque conatibus intendentes; cum nos proculdubio gravius offender non possetis, quam si in negligentia vel defectu, dolo, fraud vel malitia vos, quod absit, contigerit inveniri. Nos enim non solum omnes illos, cujuscunque status, dignitatis, vel conditionis existerent, etiam si Archiepiscopali vel Episcopali fulgerent dignitate, qui nos in regno in praesentis necessitatis articulo deferendo, contra nostrae formam prohibitionis exirent, sed et vos exire in casu negligentiae, fraudis, malitiae, vel defectus, nostros et regni nostri reputaremus non immerito proditores. Datum ut supra.
Thus did our King Edward the 1. with his Nobles, Clergy, Commons, and Universities in England, and King Philip with his Nobles, Prelates, Clergy, University of Paris, and Commons in France, by their president, though formerly at mortal enmity and Wars against each other, when reconciled by this Popes award and Legates as a private person, who endeavored to usurp a Papal Jurisdiction and Sovereignty over themselves, their Realms, Crowns, Prerogatives, as well in Temporals as Ecclesiasticals, which he publicly claimed by his Bulls, most strenuously and heroically oppose him in their Parliaments and Councils, and soon after laid his Papal Honor, Miter, Person in the dust, with highest contumely and disgrace. In order whereunto the King, Prelates, Nobles, and People of France in the Parliament at Paris, drew up this memorable Appeal to the next General Council, against this Pope and his detestable errors, crimes, vices, contained in sundry Art • cles.
Appellatio facta per Philippum Regem Franciae & Regnicolas ad futurum Concilium Generale, contra Papam Bonifacium 8.
IN Nomine Domini Amen. Anno ejusdem Domini 1303. Indictione 13. men ••• Ju • ii, Pontificatus Domini Bonifacii Papae 8. anno 9. tenore praesentis Instrum •• ti publ • c. Noverint universi quod praesentibus serenissimo Principe Domino Phil • pp • Dei gratia Rege Franciae, illustribus & reverendis in Christo patribus Archiep • scopis & Episcopis, ac religiosis viris Abbatibus & Prioribus, ac etiam nobilibus viris Comitibus, Barombus, & quamplurimis aliis personis tàm Ecclesiasticis quàm Secularibus infrascriptis, in praesentia nostrorum Notariorum publicorum subscrip • orum, • d hoc specialiter vocatorum & requisitorum, prout in subscriptionibus infr • scriptis continetur; magnifici ac nobiles viri Domini Lndovicus Regis Franciae filins, Fbroicensis, Guid • Sancti Panli, & Johannes Drocensis Comites, ac Gulielmus de Ple •••••• o Dominus Vicenobrii Miles, moti, ut dicebant, servore fide • , si • cerae d • v • tiouis affectu, et zelo charitatis inducti, Secrosanctae Romanae ac Vniversali Ecclesiae matri suae, quam sub dicti Domini Bonifacii praesidentia periculose d •••••• i, ac deforniationem e • ormem, et jacturam pati dicebant, compatientes ab intimis, ac Christianae fidei in qua salus animarum consistit, et quae suis temporivos (proh dolor!) miserabiliter con • abescit et deperit, ut dicebant, periculo condol • ntes, ad ipsius Ecclesiae et totius Christianitatis salubre regimen, et bonum statum, ac repara •• onem et exaltationem Catholicae fidei, votis, ut dicebant, serventibus intendentes; maxim cum eidem Ecclesiae, fidei fundamento, & animarum saluti sum expediat, ut Dominici gregis ovili non nisi verus et legitimus, ac vere et legi • ime pastor praesit, et quod ab eadem Ecclesia sponsa Christi, quae non habet maculam neque rugam, omnis error, scandalum, iniquitas et injusticia r • pellatur, ac toti mundo quem ex perversis actibus, detestandis operibus, et perniciosis exemplis dicti Domini Bo • ifacii in guerris et tenebris munere dicebant, salus pa • et tra • quillitas, divina favente misericordia, procuretur; contra dictam Dominum Bonifacium haereticae pravitatis, et alia diversa horribilia et detestabilia crim • na qui • us eum irretitum esse dicebant, et super eis publice et notorie diffamatum, praesentibus dicto Domino Rege. Archiepiscopis, Episcopis, et alii • Pralatis ac personis Ecclesiasticis qui pro suis et Ecclesiarum suarum agend • s ••• v • nerant, ac Baronibus, Comitibus, et aliis Nobilibus quorum nomin • sunt inferius conscripta, dixerunt et asseruerunt; ac dictus Gulielmus proposuit & objecit, jurantes, ad Sancta Dei Evangelia tacta corporaliter, se pr ••• iss • omnia et singula credere esse vera, et posse probari: Adjiciens idem Guli • lmus de Plesseiano, hujusmodi juramento, quod praemissa credebat se probare posse • , e • quod hujusmodi negotium contra dictum Dominum Bonifacium in Generali Concilio vel alibi vel quando, et coram quibus de jure fu • rit faciendum, ad •••• em d • v • tum persequcretur. Requirentes instanter dictum Dominum Regem, tanqu • m fid • i pugilem et Ecclesiae defensorem, ut pro declaratione veritatis hu ••• , ad landem divini nominis, augmentum et exaltationem Catholicae fidei, et honor • m ac vonum statum Ecclesiae Vniversalis, et totius populi Christiani, c •• v ••• ti • ni et Congregationi dicti Concilii Generalis prout ad eum pertinet, opem da • et et operam essicacem, cum in talibus et similibus omnibus ex fervore sidei et zelo justitiae directrix semper extiterit veritatis Regia domus sua, quodque A • chiepiicop • s, Episcopos, et Praelatos alios supradictos instanter requireret et instaret eff • c • citer apud e • s; ipsique Comites et Milites requisterunt etiam instanter, et pluries Praelatos eosdem tanquam Ecclesiae filios et columnas, ut modis legitimis, juxta Senctorum Patrum instituta, et Canonicas Sanctiones, Convocationi et Congregationi dicti Concilii opem darent, et operam efficaciter ut tenentur. Iidem vero Praelati objectionibus supradictis auditis, & plenius intellectis, hujusmodi negotium non solum arduum, immo arduissimum & maturi indigere deliberatione Consilii reputantes de loco recesserunt eodem.
Die autem Veneris proxima sequenti, scilicet 14 die ejusdem mensis Junii, praesente praefato Domino Rege, necnon Dominis Archiepiscopis praesentibus, ac in praesentia nostrorum Notariorum publicorum ad hoc specialiter vocatorum & requisitorum, praedictus Gulielmus de Plesseiano Miles dixit, proposuit, objecit, asseruit & legit prout in quadam Schedula quam teneba • in manibus continetur plenius, cujus tenor talis est.
Ego Gulielmus de Plesseiano Miles, dico, propono et assero Bonifacium nunc sedi Apostolicae praesidentem, Haereticum fore perfectum; in haerefibus, factis enormibus, et perversis dogmatibus inferius declaratis, quae vera fore, et me provare posse credo, vel quae sufficient ex ipsis, ad probandum ipsum perfectum Haereticum, loco et tempore competenti, et coram quibus hoc fieri de jure poterit et debebit, et hoc juro super haec Sancti Dei Evangelia corporaliter pertacta.
The particular Articles to make good this Charge, are thus Englished and recorded by Mr. Fox, worthy special observation.
FIrst, That he believeth not the Immortality of men, and Christian souls, but thinking much like as the Sadducees did believe, that there is no everlasting Life, and that men cannot get at the length Joy, but that all the lott and part of comfort and gladness is in this World, and by this means he affirmeth, that it is no sin for the Body to live daintily in all dainties: And out of the abundance of this leaven he was not ashamed to say and openly to confess, that he had rather be an Ass, or a Dogg, or any other brute beast then a Frenchman; which thing he would not have said if he believed a Frenchman had a soul that could enjoy everlasting life. This thing he taught many men, which acknowledged this at the point of death, and the common report goeth thus on him in these things.
2. And he believeth not faithfully that by the words ordained of Christ, and spoken over the Host after the fashion of the Church, by a faithful Priest, that is lawfully ordered, the body of Christ to be there; and therefore it cometh to pass, that he giveth no reverence to it (no not a little) when it is lifted up of the Priest; yea he riseth not to it, but • urneth his back to it, and makes himself and his seat to be honored where he sitteth, tather than the Altar where the Host is consecrate; and he is commonly reported to do this.
3. Also he is reported to say, that Whoredom is no sin, no more then rubbing of the hands together, and thus commonly runs the voice and brute.
4. Also he said often, that to thrust down the King and Frenchmen, (if it could not be otherwise done) he would overthrow himself, the whole World, and the whole Church. And when he had said so, some that stood by said, God forbid; he answered, God grant. And when good men that heard the words replied against him, that he should not say so, because the Church of God, and all Christian men should suffer great slander so; he answered, I care not what slanders soever come, so that the Frenchmen and their pride be destroyed; for it is necessary that slanders and offenses come.
5. Item, he called again and allowed a Book made by Mr. Arnold of Newton, containing and smelling of Heresy, condemned by the Bishop of Paris, and reproved by the Masters of Divinity, and burned openly by Boniface himself, and in the full Consistory of Cardinals being likewise reproved, condemned, and burned, yet he allowed it being written again, and containing the same fault.
6. Item, that he might make the most damnable remembrance of him perpetual, he caused his Images of silver to be set in the Church, by this means bringing men to Idolatry.
7. Item, he hath a private Devil whose counsel he useth in all things, and through all things.
8. Item, he said once, that if all men were of one side, and he on another, they could not deceive him neither in law nor in deed; which thing could not be done except he used a Devillish Art; and of this he is openly thus reported.
9. Item, he is a Witch, asking counsel: at Soothsayers both men and women, and thus he is commonly judged.
10. Item, he said openly, that the Romish Pope could not commit Simony. which is heretical to say: This is a sin reproved as well in the Old Testament as in the New, and generally in the Holy Councils. Also he is wont to make Merchandise of Prelates Livings, Dignities, Superiorities and Benefices, to which the Holy Orders be necessarily joined, and of Absolutions and Dispensations, like as Usurers and Merchants use to buy and sell common things in the Market; and of this the common brute reports him (guilty.)
11. Item, he letteth with all his might among Christian men the special embassage of Christ, made to his own sons, saying, Peace I leave to you, and soweth discord and wars; wherefore once it was said before him, that certain parties would friendly agree after a good sort, but he letted the peace: And when the other party did humbly beseech him that he would give license to agree, he said, he would not: Yea, if the Son of God, or Peter the Apostle would come down into the Earth and command him, he would say, I will not believe thee.
12. Item, because the French Nation (being manifestly a most Christian Nation) followeth not his errors in the Faith, he recko • eth and openly calleth all and every of them Paterniani.
13. Item, he is infect with Sodomitical sin, keeping with him Boys for Concubines, and of this fault he is most commonly and openly reported.
14. Item, he hath caused many murders of Clerks to be done in his presence, commending it, and rejoicing at their death: And if they were not deadly wounded at the first by his Servants, as oft as he saw them smiting he said, smite, smite, by which example many were slain.
15. Item, when he had condemned a certain Nobleman, he forbad the Sacrament to be g • v • n him at the poi • t of death, he desiring it, and being penitent; saying, that the Sacrament of penance was not necessary to salvation.
16. Item, he compelled certain Priests to show unto him the confessions of men, and he published them openly afterwards, contrary to the will of them that were conf • ssed, to their shame and co • fusion, and comp • ll • d th • m to redeem their sins: Insomuch that once he deposed a certain Bishop of Spain for the faults that he confessed to a certain Cardinal, confessing unto him a certain privy horrible fault under Benedicite, and compelled the Cardinal against his will to declare his confession, and yet afterwards restored the same Bishop again to his place for a little money: wherefore he is thought to play the Heretic in the Sacrament of penance.
17. Item, he fasteth not on the Fasting days, nor Lent, but eateth flesh indifferently, and without cause suffereth his Household and Friends to eat, saying it is no sin; doing in this thing against the general state of the Holy Church.
18. Item, he oppressed the Order of the Cardinals, and oppressed the Order of Black and White Monks, of Gray Friers and Preachers, and said oft, that the World was destroyed by them, and that they were false Hypocrites, and that never good could chance unto any that would be confessed to them, or would be familiar with them, or would keep them in their house; and he never said good word of any Prelate, Religious man, or Clerk, but ever rebuketh and slandereth them, taking away their good name, and to compel them to redeem their faults, he is glad of their accusa • ions; and this is the common voice and report of him.
19. Item, of old time, he going about to destroy the Faith, conceived a hate against the French King, even to the abhorring of the Faith, because of the light of Faith which is there, and because of the great witness and example of Christianity which is and hath been there: And before he had this Seat he is proved to have said, that if he were Pope, he would rather overthrow all Christendom, but he would overthrow and destroy the Nation, which he calleth the Pride of the French.
20. Also it is reported, that when the Embassador of the King of England in the name of the said King, did require and entreat for the Tenth of the Realm of England to be given him, he answered, that he would not give them the Tenths but on this condition, that he would make War with them against the French King. And besides this, he is reported to have given great sums of money to certain persons, to hinder that peace should not be between the said Kings. He himself also with all his might hath letted it, by Messengers, Letters, and other ways that he could, yea by giving bribes.
21. Item, he is reported also to have commanded Frederick which keepeth the Isle of Sicil, that if he would betray Charles the King and break the peace which he made, and swear that he would keep with him, and would stir against the King and kill the Frenchmen, that then he would give him aid, help, and counsel; and for so doing he would give and grant him the said Kingdoms.
22. He confirmed also the King of Almaine to be Emperor, and said openly, that he did it to destroy the Nation which he calleth the Pride of the Frenchmen, which say they are subject to none in Temporal things. Wherein saith he they lied on their heads; declaring moreover, that whosoever (yea if it were an Angel from Heaven) would say that all Kings of the World were not subject to the same King of Almaine, he were accursed.
23. Further, he brake the agreements of Peace between the King of Almaine and the French King, in which either of them should have their own saved; and what encroachings soever had been on either side, should be brought to a due state, and under an Oath orderly given and taken; he is reported to have commanded the same King of Almaine, that he should not keep those conditions of Peace, but be an Enemy, and go about to sow debate among Christian men.
24. Item, it is openly reported, that the Holy Land was betrayed through his fault, and came to the enemies of God and of Faith, and that he suffered this for the noncit, and denied to give aid to the Christians which desended it, spending the Treasures and money of the Church (which should have been bestowed on that use as the Patrimony of Christ) in persecuting of faithful Christians and friends of the Church, and therewith would enrich his friends.
25. Item, he is openly reported to use Simony, not only in bestowing of Benefices, but in giving of Orders, and making Dispensations; He hath set to sale all Benefices of the Church, and would bestow the Church commonly on him that would offer most; and he made his Servants Prelates of the Church, not for wealth of the Faith, nor to thrust down Infidels, but to oppress the faithful, and to enrich his Kinred by the Churches goods, and of the Patrimony of him that was Crucified; and presumed to make them Marquesses, Earls, and Barons, and was not afraid to build them strong holds, rooting out and oppressing many Noblemen and others.
26. Item, it is commonly reported, that he hath divorced many Marriages lawfully made, to the contempt, hurt, and slander of many; and he did promote his Nephew to a Cardinalship, being married, unlearned, and altogether unworthy to live; and openly married one that was divorced, and compelled him to make a vow of Chastity, and after that he is reported to have had two Bastards by her; and so goeth the common brute of him.
27. Item, it is commonly reported, that he handled ungently his predecessor Celestinus of holy memory, leading a holy life, (peradventure knowing in Conscience that he could not forsake his Popedom, and therefore Boniface himself had no lawful entrance to the See) and imprisoned him, and there quickly and privily caused him to die; And of this the common brute and report is through all the World, that he caused many great and learned men, living a regular life, (which disputed of this, whether he might renounce the Popedom or not) to be set in prison, and there to die.
28. Item, he is reported to have railed at Religious persons leading a regular life, without a reasonable cause to the World, to the slander of many.
29. Item, he is reported to have said, that within short time he would make all the Frenchmen either Martyrs, or forsakers of their Faith.
30. Item, it is commonly reported, that he seeketh not the health of the souls, but the destruction of them.
Quibus sic propositis & perlectis, idem Gulielmus protestatus fuit, dixit, juravit, provocavit, appellavit & supposuit, legendo in scriptis, per haec verba.
Protestor autem ego Gulielmus de Plesseiano Miles, quod praedicta non propono, nec dico, propter odium aliquod speciale ipsius Bonifacii, (quia non habeo eum odio, sed maleficia sua praedicta) nec infamiam ipsius, necalterius, sed propter zelum fidei, et propter devotionem, quam habeo ad Sanctam Dei Ecclesiam, et ad sanctum sedem Romanam, diceus, quod per ea quae vidi, & a fidedignis audivi de factis ejusdem, et ex veresimilibus conjecturis et probabilibus prefumptionibus collectis, ex praedicts et aliis quamplurimis diversis articulis suo loco & tempore declarandis, ad sancta Dei Evangelia tacta manu mea juro me credere, ipsum esse perfectum haereticum, et me etiam credere quod de praedictis et aliis talia probari poterunt contra eum, quae secundum statuta Sanctorum Patrum sufficient ad eundem haereticum judicandum: Iuro etiam, me pro viribus contra eundem persecuturum praedicta in Concilio Generali congregando in loco mihi tuto et securo ad honorem Dei et exaltationem fidei Christianae, jure, honor, et statu sanctae Sedis Apostolicae in omnibus semper salvis, propter quae instanter et cum reverentia requiro vos Dominum Regem, ad quem spectat sanctae Matris Ecclesiae fideique Catholicae defensio, et de hoc estis rationem in extremo examine redditurus, et vos Dominos Praelatos qui columnae fidei estis, et qui de praedictis simul cum aliis reverendis patribus Sanctae Ecclesiae Praelatis Catholicis in Generali Concilio congregandis, debetis esse judices, quatinus procuretis & detis operam efficacem, ut Generale Concilium in loco congruo et securo, et tempore opportuno congregatur: coram quo praedicta proponi, procedi et probari valeant, ut praemittitur, contra eundem Bonifacium. Vosque & Dominum Regem instanter requiro, ut eosdem Praelatos praesentes et absentes ubicunque terrarum, ad quos spectat, requiratis et efficaciter inducatis ut laborent viriliter, et alios requirant fideliter, quod praedictum Concilium ad praedicta, modo quo praemittitur, congregetur. Et quia hoc pendente, habeo ipsum Bonifacium suspectum probabiliter, ne propter praedicta commotus et concitatus contra me, adhaerentesque mihi procuratores, et adjutores amicos, et familiares meos, bonaque mea, et ipsorum, quoquomodo procedat, vel procedere hoc pendente attente, idcirco in his scriptis coram vobis Domino Rege, et Dominis Praelatis, ac coram vobis publicis tabellionibus hic personaliter, ad dictum sacrum convocandum Generale Concilium, et Apostolicum et Catholicum futurum, et ad sanctum sedem Apostolicum, et ad illud et illos, ad quem et quos de jure melius possum, et debeo, provoco et appello, Apostolos et literas testimoniales semel, secundo, et tertio instanter per vos mihi dari et tradi petens, supponens me, adhaerentes, fautores, familiares, amicos, procuratores meos, et omnes illos, qui in posterum mihi volverint adhaerere, bonaque mea, et ipsorum sub protectione et custodia beatorum Apostolorum Petri et Pauli, et dicti sacri congregandi Concilii et Apostolici et Catholici futuri, et sanctae sedis Romanae, adherens nihilominus ad cautelam, et adhaerere volens appellationi et appellationibus, processui et processibus super his factis per nobilem virum Dominum Gulielmum de Nogaretto Militem, in quantum rite et legitime factae, et facti reperientur, non recedendo ab appellatione praesente.
Quibus sic lectis & peractis, praefatus Dominus Rex respondit, Praelatos praedictos requisivit, procuravit, appellavit, & requisitionem & provocationem, & appellationem fecit, prout infrascripta schedula ibidem, eo et Praelatis, aliisque infrascriptis praesentibus et audientibus lecta plenius continetur; cujus tenor talis est.NOs Philippus Dei Gratia Franciae Rex, Auditis & intellectis propositis & objectis per vos G. de Plessciano Militem, & antea per dilectum et fidelem Militem nostrum G. de Nogareto, contra Bonifacium nunc Romanae Ecclesiae regimini praesidentem, licet pudenda Patris cujustibet proprio libenter pallio tegeremus, ob fervorem tamen Catholicae fidei ac devotionem eximiam, quam ad sacrosanctam Romanam et Vniversalem Ecclesiam matrem n • stram, et omnium fidelium, sponsam Christi, progenitorum nostrorum inhaerendo vestigiis gerimus, qui pro exaltatione ac defensione Ecclesiasticae Libertatis et fidei, proprium sanguinem • undere minime dubitaverunt, fidei negotio, et Ecclesiae statui consuli cupientes pro vitands disp • ndis scandali generalis, praemissa nequeuntes ulterius urgente Conscientia sub conniventia vel dissimulatione transire, cum super his et frequentibus, et assiduis clamoribus per fidedignos, et magnae authoritatis viros, saepe et saepius inculcatis ejus opinio vebementer et notabiliter sit gravata, cum super excidio fidei nostrae, et quorum libet aliorum, et praecipue Regum et Principum orbis terrae, qui ad ejus exaltationem et augmentum, collatum nobis a Domino suscepisse cognoscimus potestatem, debet negligentia reprobari, vestris in hac parte requisitionibus pro divini reverentia nominis; salvis in omnibus sacrosanctae Romanae Ecclesiae bonore et reverentia debitis, assentimus, ac convocationi, et congregationi dicti Concilii, ut super praemissis veritas elucescat, et omnis error abscedar, Vniversalis Ecclesiae et totius Christianitatis statui, et Terrae Sanctae negotio consulatur, ac scandalis, et periculis ingruentibus occurratur, parati sumus; quodque libenter efferrimus, quantum ad nos attinet, opem dare et operam efficacem; vosque Archiepiscopos, Episcopos et Praelatos alios hic praesentes, tanquam Ecclesiae filios, et columnas fidei, ad exaltationem, augmentum et conservationem ipsius fidei, a Domino in partem sollicitudinis evocatos, instanter requirimus, et obsecramus per viscera misericordiae Jesus Christi, quatinus hujusmodi Convocationi, et congregationi Concilii, in quo personaliter intendimus interesse, totis, ut condecet, studiis intendatis, ac viis et modis congruis efficaciter laboretis. Ne autem dictus Boniface, qui animose et injuriose contra nos pluries fuerit procedere comminatus, impedire satagens ne sua, si qua sint, in lucem veniant opera tenebrarum, hujusmodi Convocationi et Congregationi Concilii, direct vel indirecte, impedimento praestando, vel aliter quovismodo status noster in eo integer existat, contra nos, statum nostrum, Ecclesias, Praelatos, Barones, et alios fideles, vassallos et subditos nostros, terras nostras vel ipsorum, regnum nostrum et ipsius regni statum in aliquo, spirituali gladio abutendo, de facto procedat, excommunicando, interdicendo, suspendendo, vel alio quoquo modo pro nobis, et nobis adhaerentibus, et adhaerere volentibus, ad praedictum generale Concilium, quod instanter convocaripetimus, et ad verum legitimum futurum Summum Pontificem, vel alios, ad quem et ad quos fuerit appellandum, provocamus et appellamus in scriptis, non recedendo ab appellatione per dictum G. de Nogareto interposita, cui extunc adhaesimus, ac etiam adhaeremus, Apostolos testimoniales a vobis Praelatis et Notariis, cum instantia postulantes, ac express protestants de innovando provocationem, et appellationem hujusmodi, ubi, quando, et coram quibus nobis visum fuerit expedire. Infrascripti vero Archiepiscopi, Episcopy, Abbates et Priores, praemissis sic factis et habitis responderunt, provocaverunt, appellaverunt, supposuerunt, et protestati fuerunt, ac responsiones, provocationes, appellationes, suppositiones, ac protestationes fecerunt, prout in schedula quadam ibidem publice ac seriose perlecta plenius continetur, cujus tenor sequitur in haec verba.
NOs Nicosiensis, Remensis, Senonensis, Narbonensis, & Turonensis Archiepiscopi, Laudanensis, Belluacensis, Cathalaunensis, Antissiodorensis, M • ldensis, Nivernensis, Carnotensis, Aurelianensis, Ambianensis, Morinensis, Silvanectensis, Andegavensis, Abrincensis, Constantiensis, Ebroicensis, Lexoviensis, Sagiensis, Claromontensis, Lemovicensis, Anicensis, Matisconensis Episcopy; Cluniacensis, Praem • nstratensis, majoris Monasterii Cisterciensis, Sancti Dionysii in Franciae, Compendiensis, Sancti Victoris, Sanctae Genovefae Parisius, Sancti Martini Laudunensis, Figiacensis, & Belliloci, in Lemovicinio, Abbates, Frater Hugo Visitator Domorum Ordinis Militiae Templi, ac Sancti Johannes Jerosolymitani in Francia, & Sancti Martini de Campis Parisiensis Priores, auditis quae per vos Domini, Comites, et Gulielmi praedicti heri et hodie dicta, proposita, et objecta fuerunt contra Dominum Bonifacium Papam octavum, hujusmodi dictis, propositis, assertionibus, & juraments, vestris requisitionibus, & aliis legitimis causis, inducti, & quadam quasi necessitate compulsi attendants, quod in praemissis negotium fidei, quod est Christi, qui ad ipsius defensionem, & exaltationem fidei, & animarum regimen sumus, licet immeriti, in partem sollicitudinis evocati, cupientes obviare periculis, quae imminent, expressis Convocationem et congregationem dicti Concilii, praemissis, & aliis causis, utilem & omnino necessariam reputantes, ut ipsius Domini Bonifacii innocentia clareat, sieut teste conscientia exoptamus, aut de impositis sibi per Concilium discutiatur, statuatur, & fiat quod discernunt Canonicae sanctiones, vobis Domine Rex, et vobis Domini Comites & G. respondemus, quod salvis in omnibus Sacrosanctae Romanae Ecclesiae honor et reverentia debitis, vestris in hac part • requisitionibus, super ipsius Convocatione Concilii, assentimus: et parati sumus Convocationi et Congregationi dicti Concilii, juxta Sanctorum Patrum instituta, et Canonicas et legitimas sanctiones, opem dare et operam efficaces, non intendentes quoquo modo partem in hoc negotio facere, seu quibuscunque partem facientibus adhaerere. Verum ne dictus Dominus Boniface, motus seu provocatus ex iis, prout timemus ex verisimilibus conjecturis, & comminationibus multis de procedendo contra nos, ab eo factis, contra nos, Ecclesias, Parochos et subditos nostros, quoquomodo procedat, aut procedi faciat, sua aut alia authoritate quacunque excommunicando, suspendendo, interdicendo, deponendo, privando, vel alio quovismodo, quocunque color quaesito, in impedimentum vel perturbationem dicti Concilii, et quin in eodem Concilio consedere, conjudicare, et omnia alia facere, quae ad officium Praelati pertinent, facere valeamus, nostrique, adhaerentium nobis, et adhaerere volentium status, in omnibus salvi debeant remanere, pro nobis, Ecclesiis, Parochiis, et subditis nostris, ac pro nobis adhaerentibus, seu adhaerere volentibus in hac parte, ad praedictum Concilium congregandum, et ad futurum verum et legitimum Summum Pontificem, et ad illum vel illos, ad quem, vel quos de jure fuerit appellandum, provocamus vel appellamus in scripto, et Apostolos cum instantia petimus, supponentes nos, Ecclesias, Parochos, subditos, et amicos nostros, et adhaerentes nostrorum et ipsorum, statum et jura, nostraque et eorum bona protectioni divinae, Concilii praedicti, ac futuri veri et legitimi Summi Pontificis, ac protestants de innovando appellationem hujusmodi, ubi, quando, et coram quibus nobis visum fuerit expedire. Actum Parisius apud Lupram in Camera dicti Domini Regis, Anno, Indictione, mense, diebus Jovis & Veneris▪ ac Pontificatu praedictis, praesentibus nobilibus viris, Dominis Andegaven. Bolon. Dampni-Martini, & aliis Comitibus superius nominatis, Matthaeo de Trya, Petro Domino Chanbliaci, P. Domino de Wormes, Hugone de Bouilla, Militibus, necnon Magistris Stephano Archid. Brugen. Nich. Archid. in Ecclesia Remen. G. Thesaurario Andegaven. Petro de Bello Porticu, Reginaldo dicto Burdon, & Johanne de Montegneyo, ac nonnullis aliis, tam Clericis quam Laicis, ad hoc vocatis specialiter et rogatis testibus. Et ego Evenus Phyli de Sancto Nicasio Clericus Corisopitensis Diocesis, Apostolica publicus authoritate Notarius, praemissis omnibus & singulis, duntaxat die Veneris actis, dictis et habitis interfui, & hic me subscripsi, et solitum signum meum apposui requisitus. Au thresor des Chartres coffre Boniface, num. 14. & au livre cotte a au livre B. 28. fol. 281. &c. Au livre 129.
UNiversis praesentes Literas inspecturis, miseratione Divina Nicosiensis, R • mensis, Senonensis, Narbonensis, & Turonensis, Archiepiscopi; Laudunen, Beluacen. Cathalaunen. Antissiodoren. Meldeu. Nivern. Carnoten. Aurelianen. Ambianen. Morinen. Silvanecten. Bitteren. Andegaven. Abrincen. Constantien. Ebroicen. Lexovien. Sagien. Claromonten. Lemovicen. Anicien. & Matisconen. Episcopy; Cluniacen. Praemonstraten. Majoris Monasterii Turonen. Sancti Dionysia in Francia Compendien. Sanctae Genovefae, Sancti Victoris Paris. Sancti Martini in Laudunen, Figiacen. & Belli loci in Lemovicinio Abbates. Frater Hugo Visitator Domorum Ordinis Militiae Templi, ac Sancti Martini de Campis Parisien. Priores, aeternam in vero salutari salutem. Cum personam Domini nostri Regis Franciae, statum, honorem, et jura defendere teneamur, eidem Domino Regi promisimus, quod personam suam, Dominae Reginae, & filii sui haeredis in regno, statum, honorem, jura, & libertates ejusdem totis viribus quantum secundum Deum poterimus, defendemus, et in eorum tuitione sibi assistemus, contra quamcunque personam, quae eum vellet impetere, statum, honorem, jura, et libertates ejus infringere, aut etiam annullare, etiam contra Dominum B. Papam Octavum, qui multa contra eos et regnum Franciae dicitur comminatus fuisse. Nec ab eo unquam seperabimus in defensione praedicta S. Sedis Apostolicae reverentia semper salva, faciemusque de Convocatione Generalis Concilii, prout aliàs concessimus, prout in concessionibus nostris in Instrumentis inde confectis plenius continetur. Cumque tam dictus Dominus Rex quam nos, ac Magnifici viri Domini K. & Lud. fratres dicti Domini Regis, G. S. Pauli, & J. Drocen. Comites, et alii multi Barones & Nobiles Regni, sub certis formis provocavimus et appellavimus et in scriptis, ne dictus Dominus Papa commotus occasion praemissorum, vel aliquorum ex eis, procederet contra ipsum Dominum Regem, Regnum, Barones, nos & subditos, et nobis adhaerentes et adhaerere volentes, prout in Instrumentis inde confectis plenius continetur. Promittimus, quod si dictus Dominus Papa procedat quocunque quaesito color, occasion praemissarum appellationum, adhaesionum, et quorumcunque aliorum Convocationem dicti Concilii tangentium, excommunicando, interdicendo, suspendendo, deponendo, absolvendo a juramento fidelitatis, homagii vel alterius cujuscunque obligationis, vel alias quoquomodo, procedendo contra Regem, praedictos K. L. et Comites, aut Magnificum virum R. Ducem Burgundiae, qui appellationi praedictae dicitur adhaerere, et alios adhaerentes, et adhaerere volentes, qui se nobis sub forma, qua se Dominus Rex et alii praenominati nobis obligarunt et obligant, obligabunt; nos dicto Domino Regi et Baronibus, ac sibi assistentibus, assistemus, et secundum Deum pro viribus defendemus, nec nos seperabimus ab eisdem, nec absolutionibus a juramentis fidelitatis, vel aliis quibuscunque relaxationibus indultis et indulgendis, impetratis vel impetrandis, vel ultro oblatis vel offerendis, seu concessis seu concedendis, utemur; immo semper eidem Domino Regi, Baronibus, et adhaerentibus adhaerebimus. Et haec omnia & singula supradicta promisimus, voluimus et juravimus jure Romanae Ecclesiae, nostroque, et Ecclesiarum nostrarum, in omnibus, et per omnia semper salvo, et illicita conspiratione, seu conjuratione cessante. Nolentes quod idem Dominus Rex novum homagium seu juramentum acquirere in nobis & nostris Ecclesiis valeat in aliis, per praedicta. In cujus rei testimonium praesentibus Literis nostra fecimus apponi sigilla. Datum Parisius die 15 Junii, Anno Domini 1303. Sigillatae 32 sigillis. Au Tresor des Chartes coffre Bonifac. num. 1.
Acte de ceux de l' Universite de Paris, par le quel ils declarent que la Convocation d'un Concile General, propose par le Roi est necessaire, y consentent, et en suite adherent à lappel interiette par le Roy au dit futur Concile, au cas que le Pape Boniface voulust proceder contre ceux qui auront promeū cette Convocation.
UNiversis praesentes literas inspecturis. Universitas Magistrorum & Scholarium Parisius studentium, salutem in Domino. Ad notitiam singulorum volumus pervenire, quod nuper nonnullis ex nobis majorem partem Facultatum nostrorum & totius Parisien. studii facientibus, pro certis causis & negotiis accedentibus ad praesentiam Excellentissimi Principis Domini Philippi Dei Gratiâ Regis Franc. Illustris, ipso Domino Rege, ac nonnullis Archiepiscopis, Episcopis, Abbatibus, Prioribus, Comitibus, Baronibus, et aliis magnae Authoritatis personis, tam Ecclesiasticis quam Secularibus, apud Luparum Paris. existentibus, recitatum fuit, nobis expositum, narratum ibidem, quod die Jovis, & die Veneris praecedentibus ipsis Domino Rege, Archiepiscopis, et aliis personis praedictis praesentibus, per quosdam Comites, et alios Nobiles regni Franc. contra Dominum Bonifacium 8. proposita et significata fuerunt diversa enormia, et horribilia ac detestabilia Crimina, quorum quadam haeresim sapiunt manifest, quibus eum irretitum esse dicebant et super iis publice ac notorie diffamatum, praestito ibidem ab eisdem proponentibus ad sancta Dei Evangelia tacta corporaliter juramento quod hujusmodi proposita et significata credebant esse vera, et posse probari in Generali Concilio, vel alias ubi, quando et coram quibus de jure faciendum, et per proponentes eosdem a Domino Rege, tanquam fidei pugili, et Ecclesiae defensore, ac Archiepiscopis, Episcopis, Abbatibus, Prioribus, et personis aliis Ecclesiasticis supradictis, tanquam Ecclesiae fideique Columnis petitum fuerat, ac instanter et pluries requisitum, ut pro declaratione veritatis hujus, ut omnis error abscedat, ut periculis & scandalis, quae universali Ecclesiae imminent occurratur, convocationi et congregationi dicti Concilii Generalis, ad laudem Dei nominis, et exaltationem et augmentum Catholicae fidei, ac salubre regimen, et bonum statum universalis Ecclesiae, et tocius populi Christiani, opem darent & operam efficaces: Quodque idem Dominus Rex Archiepiscopi, Episcopy, Abbates, Priores et aliae personae Ecclesiasticae supradicta auditis et intellectis pleniùs propositis & significatis, et requisitionibus supradictis, considerantes, quod in hoc casu negotium agitur fidei quod esi Dei, et quod ad defensionem et conservationem, et exaltationem ipsius fidei ipse Dominus Rex collatam sibi recipit a Domino potestatem, iidemque Praelati sunt in partem sollicitudims evocati, super praemissis per dies multos discussione ac deliberatione praehabita diligenti, ex praemissis, et aliis legitimis causis moti, convocationem et congregationem dicti Concilii generalis utilem, et omnino necessariam reputantes, hujus Convocationi et Congregationi consenserunt ac responderunt, quod Convocationi & Congregationi praedictis opem & operam darent efficaciter, ut deberent, & ne dictus Dominus B. motus seu provocatus ex iis, prout timebant ex verisimilibus conjecturis et comminationibus multis contra eos, Ecclesias, Parochianos, et subditos suos quoquomodo procedat aut procedi faciat sua vel alia authoritate quacunque excommunicando, suspendendo, interdicendo, deponendo, • r • vando, aut alias quovismodo in impedimentum, et perturbationem Concilii congregandi, et quin concedere, conjudicare, et alia quae ad officium Praelati pertinent, facere in eodem Concilio possent, salvique eorum et sibi adhaerentium status manere deberent, pro se, Ecclesiis, Parochianis et subditis suis, et pro sibi adhaerentibus seu adhaerere volentibus in hac parte, ad praedictum Concilium congregandum, et ad futurum verum et legitimum Summum Pontificem, et ad illum vel ad illos, ad quem vel quos de jure fuerit appellandum, provocarunt et appellarunt in scriptis et Apostolos testimoniales cum instantia petierunt, supponentes se, Ecclesias Parochianos et subditos, ac sibi adhaerentes, ipsorum status, jura et bona protectioni divinae, praedicti Concilii, ac futuri veri et legitimi Summi Pontificis, ac protestants de innovando appellationem hujusmodi ubi, quando, et coram quibus eis visum fuerit expedire. Quare pro parte praefati Domini Regis, petebatur à nobis, ut Convocationi & Congregationi dicti Concilii Generalis assentire, ac quantum in nobis est opem dare et operam cutaremus. Nos autem praemissis considerationibus & causis inducti Convocationem & Congregationem ipsius Concilii reputantes u • lem, necessariam & salubrem, ac expedientem fidei negotio, & Ecclesiae Sanctae Dei, ejusdem Convocationi et Congregationi Concilii assentimus, ac opem et operam libenter dabimus juxta posse, et provocationi et appellationi praefati Domini Regis adhaeremus, quantum de jure possumus et debemus secundum Deum et justitiam, et sanctae permittunt Canonicae Sanctiones, supponentes • es, ac nob • s adhaerentes et adhaerere volentes, statum nostrum, et Vniversitatem nostram protectioni divinae, et praedicti Concilii Generalis, ac futuri veri et legitimi Summi Pontificis. In quorum omnium testimonium sigillum nostrae Universitatis praedictae praesentibus literis duximus apponendum. Datum die Veneris ante festum Nativitatis beati Johannes Baptistae, Anno Domini 1303. Au Thresor des Chartes coffre Boniface. num. 51, & 53.
Form de la Lettre envoyee par le Roy a toutes les Villes, Eglises & Communautez de son Royaume, a ce quelles eussent a consentir a la Convocation du Concile general, & a l'appel par luy interiette au futur Concile.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, discretis viris dilectis nobis in Christo Cathedralium, Collegiatarum Ecclesiarum Decanis & Capitulis, Prioribus Praedicatorum, Gardianis Minorum Fratrum, aliorumque Religiosorum Conventibus, Nobilibus, Consulibus, Civibus, aliisque personis Ecclesiasticis & Secularibus Tholosan. Civitatis & Diocaesis, salutem & dilectionem in Domino. Nuper nobis multis Archiepiscopis, Episcopis, Abbatibus, Prioribus, Comitibus, Baronibus, aliisque pluribus personis, tàm Ecclesiasticis quàm Secularibus, praesentibus Paris. contra Bonifacium nunc Sedi Apostolicae Praesidentem, plura enormia et horribilia crimina, quorum aliqua immanem haeresim continent manifest, ex parte plurium Illustrium personarum, quorundamque Militum, fervore dilectionis Sanctae Matris Ecclesiae, ac zelo fidei Catholicae accensorum, significata, dicta propositaque fuerunt, juramentaque assertive super ipsis criminibus praestita ab eisdem illustribus & nobilibus personis, ea proponentibus & significantibus, prout in Instrumentis publicis super haec confectis plenius continetur. Per quos proponentes & significantes ipsa crimina, instanter & pluries tàm nos quàm praefati Praelati, requisiti & adjurati fuimus, ut ad honorem Dei, fidei Catholicae, & Ecclesiae Sanctae Matris, super convocatione Generalis Concilii convocandi, per quos fuerit faciendum, ad veritatem inquirendam & sciendam super ipsis loco & tempore, & ubi decebit proponendis intenderemus, & operam daremus efficacem; quod deliberatione diligenti praehabita necessario debere fieri visum fuit; nihilominus ad cautelam, & ut possit malis obviari per nos, ipsos Praelatos, Barones, Nobiles, Universitatem Parisiensem, Magistros in Theologia, Conventus Religiosorum, & Capitula Ecclesiarum appellationes & provocationes interpositae fuerunt, prout in quibusdam Instrumentorum super haec confectorum videre poteritis contineri. Quare ad vos dilectos & fideles Clericos nostros Archidiaconum Algiae in Ecclesia Lexovien. & Magistrum Petrum de Latilliaco Canonicum Paris. & eorum quemlibet mittimus pro praedictis vobis aperiendis & clarius significandis; vos vestrumque singulos ex affectu requirentes pro honor Dei, fidei Catholicae, & Sanctae Matris Ecclesiae, quatinus tanquam ipsius Ecclesiae veri filii, cujus negotium agitur, convocationi Concilii Generalis consentire, appellationibusque et provocationibus interpositis adhaerere velitis, nihilominusque ad tuitionem vestrum expressiorem quam syncero affectu procurare proponimus, de novo provocare et appellare secundum formam et modum quos in praefatis Instrumentis videbitis contineri; ac nobis super hoc patentes literas per ipsos vel eorum alterum sigillis vestris mittere sigillatas. Actum Paris. die Jovis post festum Nativitatis beati Johannes Baptistae, Anno Domini Millesimo Trecentesimo tercio.
Le Roy declare, qu'au cas que le Pape proceed contre luy & ceux qu'il a assemblez, pour adviser les moyens d'assembler un Concile, il en appelle au futur Concile, ou au Pape qui sera legitime, du 1 Juillet 1303.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, universis praesentes literas inspecturis, salutem. Et si Catholicae fidei et Vniversalis Ecclesiae matris fidelium sponsae Christi, negotium cunctos, quos ejusdem participatio fidei et religio Christiana complectitur, principaliter et immediate contingat, ac proprium interesse respiciat singulorum. Nos tamen et alios Reges et Principes orbis terrae, eo principalius atque paramplius tangit et respicit, et ad ipsius promotionem negotii, cum causa deposcit, eo astricti tenemur obnoxius quo ad exaltationem et augmentum ejusdem fidei, et defensionem Ecclesiae et Ecclesiasticae libertatis commissam suscepisse recognoscamus, et fatemur et traditam divinitus potestatem. Nuper siquidem nonnulli Comites, Barones & Milites regni nostri, fide dignae quidem & magnae authoritatis personae, moti, ut dicebant, fervore fidei, syncerae devotionis affectu & zelo charitatis inducti, Sacrosanctae Romanae & Universalis Ecclesiae matri suae, quam sub praesidentia B. nunc ejusdem Ecclesiae regimini praesidentis miserabiliter deprimi, ac deformationem enormem & jacturam pati dicebant, compatientes ab intimis, ac Christianae fidei, in qua salus animarum consistit, et quae suis temporibus, proh dolor! contabescit et deperit, excidio condolentes, ad ipsius Ecclesiae et totius Christianitatis salubre regimen, et bonum statum ac reparationem et exaltationem Catholicae fidei, votis, ut dicebant, ferventibus intendentes, maxim cum eidem Ecclesiae, fidei fundamento et animarum saluti, sum expediat, ut domin • ci gregis ovili non nisi verus et legitimus, ac vere et legitime Pastor praesit, et quod ab eadem Ecclesia sponsa Christi, quae non habet maculam neque rugam, omnis error, scandalum, iniquitas, ac justitia repellatur, ac toti mundo quem ex perversis actibus, detestandis operibus, et perniciosis exemplis dicti Bonifacii in guerris et tenebris manere dicebant, salus, par et tranquillitas, divina favente misericordia, procurentur contra dictum Bonifacium haereticae pravitatis, et alia diversa enormia horribilia ac detestabilia crimina, quibus eum irretitum esse dicebant, et super eo publice ac notorie diffamatum; Nobis ac Archiepiscopis, Episcopis, & aliis Praelatis ac personis Ecclesiasticis qui pro suis & Ecclesiarum suarum agendis convenerunt, ac Baronibus, Comitibus, & aliis Nobilibus regni nostri praesentibus, asseruerunt, proposuerunt & objecerunt, publice & patenter, praestitis ab eisdem objectoribus ut vestram in hac parte conscientiam informarent, nostrumque ad exauditionem petitionis suae animum facilius inclinarent, ad Sancta Dei Evangelia tacta corporaliter juramentis, quod hujusmodi crimina credebant esse vera, & se posse probare, quodque ipsa in Generali Concilio, vel alias ubi, & coram quibus expedire viderint, & de jure fuerit faciendum, ad finem debitum prosequentur; Petentes à nobis, tanquam fidei pugili, et Ecclesiae defensore, ac Archiepiscopis & Episcopis supradictis, tanquam Ecclesiae fideique collumnis, ut pro declaratione veritatis hujusmodi, ut omnis error abscedat, ac periculis & scandalis quae Universali Ecclesiae imminent occurratur, convocationi & congregationi dicti Concilii Generalis, ad laudem divini nominis, augmentum & exaltationem Catholicae sidei, honorem & bonum statum Universalis Ecclesiae, ac totius populi Christiani opem daremus & operam efficaces, cum in talibus & similibus casibus semper directrix veritatis extiterit Regia domus nostra. Nos autem licet pudenda patris proprio libenter pallio tegeremus, ob specialis tamen devotionis & dilectionis zelum, quem ad praefatam Ecclesiam matrem fidelium sponsam Christi, cujus tanquam Christianae legis & Catholicae fidei zelatores devotum nos filium profitemur, & defensorem recognoscimus specialem, progenitorum nostrorum insequendo vestigia gerimus, praemissa nequeuntes urgente conscientia sub conniventia vel dissimulatione transire, praesertim cum super excidio fidei, nostra et aliorum quorumlibet, et praecipue Regum et Principum orbis terrae deberet patientia reprobari; hujusmodi propositionibus & objectionibus, ac requisitionibus auditis & plenius intellectis, ac super iis cum Praelatis videlicet, Archiepiscopis, Episcopis, Abbatibus, Prioribus, Universitate Parisiensi studii, ac Magistris in Theologica facultate, & in utroque jure Doctoribus, Religiosis & aliis de regno nostro oriundis, ac etiam aliunde, ac in regno ipso & alibi Praelaturas, & beneficia obtinentibus, necnon Baronibus & aliis Nobilibus, deliberatione & discussione habita pleniori, convocationem & congregationem dicti Concilii, ex praemissis & aliis justis & legitimis causis, utilem & salubrem expedientem fidei negotii & Ecclesiae Sanctae Dei, & omnino necessari • m reputantes; Convocationi & congregationi hujusmodi faciendae ut praefati B. innocentia clareat, sicut teste conscientia exoptamus, aut de impositis sibi per Concilium discutiatur, statuatur & fiat, quod praecipiunt & decernunt Canonicae Sanctiones, deliberato Concilio express consensimus & proponentibus respondimus memoratis, quod eisdem convocationi & congregationi opem libenter & operam, prout ad nos pertinet, praeberemus. Certis ne idem B. ex iis provocatus, contra nos Praelatos, Barones, & personas praedictas Ecclesias, terras, fideles & subditos nostros, & eorum aut nobis adhaerentes vel adhaerere volentes in hac parte procederet, ad praedictum Concilium, & ad futurum verum & legitimum Summum Pontificem, & ad illum vel ad illos ad quos de jure fuerit appellandum, ex parte nostra, & ipsorum sub certis formis provocationibus & appellationibus interjectis. Nos itaque ad petendum praedictum Generale Concilium convocari & etiam congregari, & ad faciendum omnia & singula quae circa haec fuerint opportuna, dilectos & fideles Gulielmum de Chacenay • & Hugonem de Cella Milites nostros, exhibitores praesentium, & utrumque ipsorum insolidum Procuratores nostros constituimus & Nuncios speciales, dantes eis & alteri ipsorum in solidum super praemissis omnibus & singulis, ac ea tangentibus vel dependentibus eisdem plenam & liberam potestatem & speciale mandatum, ratum habituri & gratum quicquid per eos vel eorum alterum factum, gestum vel procuratum fuerit in hac parte. In cujus rei testimonium sigillum nostrum praesentibus literis duximus apponendum. Datum Paris. die 1 Julii, Anno Dom. 1303. Et scelle, Au Thresor des Chartes coffre Boniface, num. 50.
Lettre du Roy aux Cardinaux, aux fins des Lettres precedentes.
PHilippus Dei gratia Francorum Rex, venerabilibus & amicis in Christo charissimis eadem gratia Episcopis, Presbyteris & Diaconis, Cardinalibus Sacrosanctae Romanae Ecclesiae, salutem & sincerae dilectionis affectum. Ineffabilis amoris dulcedine sponsus & caput Ecclesiae Dei filius Dominus noster Jesus Christus amplectens & prosequens sponsam suam, ipsam fundavit in Petri vocabulo supra petram, vosque ipsius columnas Ecclesiae, fidei Cardines & Apostolorum constituit successores; unde super iis quae augmentum & exaltationem fidei orthodoxae, ac honorem & bonum statum Universalis Ecclesiae & totius populi Christiani respiciunt, vos fiducia secura requirimus, ac specialibus cum causa deposcit literis & precibus excitamus. Nuper siquidem nonnulli Comites, &c. (ut supra, usque ad verba, provocationibus & appellationibus interjectis.) Quapropter venerabilem coetum vestrum attente requirimus & rogamus, quatinus ad convocationem et congregationem praedicti Concilii Generalis, loco et tempore congruis celebrandi. pro honor Dei et augmento Catholicae fidei, ac bono statu Vniversalis Ecclesiae, et totius populi Christiani, diligenter et unanimiter, prout ad vos pertinet intendatis; per quod omni ab Ecclesia Dei error propulso, ac sedatis scandalis, resurgant pax & tranquillitas, paretur miserabili Terrae Sanctae subsidium, vobis quae pro tam laudabili opera à divina clementia condign proveniat retributionis augmentum. Credentes dilectis & fidelibus Gulielmo de Chacenayo, & Hugoni de Cella Militibus nostris, vel eorum alteri, quos ad vos propter haec specialiter destinamus, in iis quae circa haec vobis ex parte nostra duxerint exponenda. Datum Paris. die 1 Julii, Anno Dom. 1303. Et scelle, Au Thresor de Chartes coffre Boniface.
Acte par le quel les villes du Languedoc adherent a l'appel interiette par le Roy au futur Concile, Aoust 1303.
UNiversis praesentes literas inspecturis, Consules Civitatum & Burgorum Narbon. Carcasson. Bitter. Apam. Albia, Agathen. & Lodaeven. ac Villarum de Monte Regali, de Castris, de S. Pontio Thommeriarum, de Lautreco, de Crassa, de Lunoso, de Pedenacio, de Trib. bonis, de Cancio, de Florenciaco, de Capite Stag • o, de Barbarrano, de Villa magna, de Amacio, de Burlacio, de Saxiacho, de Rivo, de Montanhaco, de Mirapisco, de Centennon, de Berenchis, de Sancto Tiberio, de Sancto Paulo, de Sancto Gervasio, de Podio Naucerio, de Dozenchis, de Ginhaco, de Peteracho, de Olargio, de Monte Olivo, de Laurano, de Coffo lento, de Villalherio, de Conchis, de Villaiglino, de Villamostaussion, de Ledmiano, de Brisatesta, de Graeolheto, de Senegatio, de Sancto Dionysio, de Albanno, de Ambileto, de Palm • , de Regali Monte, de Savardimo, & Procuratores, Syndici & Rectores locorum, Castrorum seu Villarum de Electo, de Paulmhio, Terrae Saltus, de Lodeva, de Asilcano, de Claromonte, de Sancto Aniano, de Podio territo, de Bizano, de Carma, de Aniana, de Bisano, de Granolheriis, de Caunis, de Sancto Gulielmo, de Falgeriis, de Pipionibus, Senescalliae Carcasson. salutem in Domino Jesu Christo. Praesentium literarum serie vobis fieri volumus manifestum, quod cum Nobiles viri Dominus Amal • icus Vicomes, & Dom. Narbon. Gulielmus de Playsiano Dominus de Vicenobr. Milites, & Magister Dionysius de Senonis Clericus Domini nostri Francorum Regis, nobis & nonnullis Praelatis, Prioribus, Capitulorum & Conventuum, Ecclesiarum Cathedralium, Collegiatarum, & Monasteriorum, Syndicis & Procuratoribus, Baronibus, Nobilibus, Consulibus Universitatum, Civitatum, Castrorum & Villarum insignium praefatae, & Bellicadri, & Ruthenen. Senescalliarum, convocatis & praesentibus die praesenti apud Montem Pessulanum in domo Fratrum Minorum dicti loci, coram eis diligenter ostenderint & exposuerint, quod nuper nonnullis Archiepiscopis, Episcopis, Abbatibus, Comitibus, Prioribus, Universitate Magistrorum & Scholarium Parisius studentium, & multis aliis magnae authoritatis personis tàm Ecclesiasticis quam Secularibus Parisius apud Luparam, in dicti Domini Regis praesentia constitutis, recitatum fuit eis & expositum ac narratum ibidem, quod ipsis Domino Regi, Archiepiscopis, Episcopis, & aliis personis supradictis, per quosdam Comites & alios Nobiles regni Francorum contra Dominum Bonifacium Papam 8. proposita & significata fuerunt, diversa enormia, ac horribilia ac detestabilia crimma, quorum quaedam haeresim sapiunt manifest, quibus eum irretitum esse dicebant, et super eis publice ac notorie diffamatum, praestitis ibidem ab eisdem proponentibus ad Sancta Dei Evangelia tacta corporaliter juramentis, quod hujus proposita & significata credebant esse vera, & posse probari in Generali Concilio vel aliàs, ubi, quando, & coram quibus de jure fuerit faciendum, & per proponente • • osdem à Domino Rege, tanquam fidei pugile et Ecclesiae defensore, ac Ar ••• episcopis, Episcopis, Abbatibus, Prioribus, & personis aliis Ecclesiasticis supradictis, tanquam Ecclesiae fideique columnis, petitum fuerat ac instanter & plenius requisicum, ut pro declaratione veritatis hujus, ut omnis error abscedat, ac periculis & scandalis quae Ecclesiae Universali imminent occurratur, convocationi & congregationi dicti Concilii Generalis ad laudem Dei nominis, & exaltationem & augmentum Catholicae fidei, ac salubre regimen & bonum statum Universalis Ecclesiae, & totius populi Christiani, opem darent & operam efficaces, quodque idem Dominus Rex, Archiepiscopi, Episcopy, Abbates, Priores, & aliae personae Ecclesiasticae supradictae, auditis & intellectis, propositis & significatis, ac requisitionibus supradictis considerantes, quod in hoc casu negotium agitur fidei, quod est Dei, et quod ad defensionem, et conservationem et exaltationem ipsius fidei, ipse Dominus Rex collatam sibi recepit a Domino potestatem iidemque Praelati sunt in partem solicitudinis evocati, super praemissis per dies multos discussione & deliberatione praehabita diligenti, ex praemissis & aliis legitimis causis moti, convocationem & congregationem Concilii Generalis utilem & omnino necessariam reputantes, hujus convocationi & congregationi consenserant & responderant, quod convocationi & congregationi praedictis opem & operam darent efficaciter ut deberent. Et ne dictus Dominus B. motus seu provocatus ex iis, prout timebant ex verisimilibus conjecturis & comminationibus multis, contra eos, Ecclesias, Parochianos, & subditos suos quoquomodo procedat aut procedi faciat, sua vel alia authoritate, excommunicando, suspendendo, interdicendo, deponendo, privando, aut aliàs quovismodo in impedimentum & perturbationem Concilii congregandi, & quin consedere, conjudicare, & alia quae ad officium Praelati pertinent, facere in eodem Concilio possent, salvique eorum & sibi adhaerentium status manere debeant, pro se, Ecclesiis, Parochianis & subditis suis, & pro sibi adhaerentibus seu adhaerere volentibus in hac parte, ad praedictum Concilium congregandum, & ad futurum verum & legitimum Summum Pontificem, & ad illum vel ad illos, ad quem vel quos de jure fuerit appellandum, provocarunt & appellarunt in scriptis & Apostolos testimoniales cum instantia petierunt; supponentes se, Ecclesias, Parochianos, subditos, & sibi adhaerentes, ipsorum status, jura & bona protectioni divinae, praedicti Concilii, ac futuri veri & legitimi Summi Pontificis, ac protestants de innovando appellationem hujus ubi, quando, & coram quibus eis visum fuerit expedire. Quare cum pro parte Domini Regis, per dictos Dominos peteretur à nobis, ut convocationi & congregationi praedicti Concilii Generalis assentire, ac quantum in nobis est opem dare & operam curaremus, & de praemissis nobis ac caeteris ibidem congregatis, processus Parisius coram Domino Rege habitos per Instrumenta authentica & literas diversis sigillis sigillatas ostenderint. Nos praemissis considerationibus & causis inducti convocationem & congregationem ipsius Concilii, utilem, necessariam, salubrem, ac expedientem fidei negotio, ac Sanctae Dei Ecclesiae reputantes, eidem convocationi & congregationi Concilii pro nobis & Universitatibus locorum praedictorum, & aliis Universitatibus locorum expressorum superius & non expressorum Seneschalliae Carcasson. praedictae, & nobis adhaerentibus & adhaerere volentibus, assentimus et opem et operam libenter dabimus, et dare promittimus juxta posse, et provocationi et appellationi, ac appellationibus praefati Domini Regis, per ipsum et quoscunque alios ejus nomine factis, et aliorum quorumlibet sibi adhaerentium, adhaeremus quantum de jure possumus et debemus secundum Deum et justitiam, et ut Sanctae permittunt Canonicae Sanctiones, salvis authoritate et reverentia Sedis Apostolicae, Sanctaeque ac Catholicae Ecclesiae unitate. Et ne dictus Dominus B. motus seu provocatus ex iis, prout timemus ex verisimilibus conjecturis & comminationibus variis factis per eum, contra nos, vel aliquem ex nobis, seu Universitatum praedictarum & aliorum quorumcunque nobis adhaerentium, quoquomodo procedat vel procedi faciat, sua vel alia authoritate quacunque excommunicando vel suspendendo, interdicendo, vel alias quoquomodo in impedimentum vel turbationem congregandi Concilii, & quin aliàs status nostri, salvi remaneant pro nobis & Universitatibus praedictis, & singulis hominibus ex eisdem, & aliis nobis adhaerentibus, seu adhaerere volentibus ad praefatum sacrum Concilium congregandum, & ad futurum verum & legitimum Summum Pontificem, & ad illum seu ad illos, ad quod seu quos de jure fuerit appellandum, provocamus & appellamus publice in iis scriptis, in praesentia Tabellionum & Notariorum publicorum, aliorumque testium subscriptorum, & Apostolos & literas testimoniales cum instantia petimus ab eisdem; supponentes nos, Universitates praedictas, & ex eis singulos ac quoslibet nobis adhaerentes, & adhaerere volentes, status nostros & eorum fautores, & adjutores nostros, bona & jura nostra, & Universitatum praedictorum, & singulorum ex eis, nobisque adhaerentium & adhaerere volentium in hac parte, protectioni divinae, & beatorum Petri & Pauli, & dicti Concilii Generalis, ac Sedis Apostolicae, & futuri veri & legitimi Summi Pontificis, ac protestants de innovando appellationem seu appellationes hujus, ubi, quando, & coram quibus nobis visum fuerit expedire. In praemissis enim omnibus nos consentientes, adhaerentes & appellantes praedicti, consentimus, adhaeremus & appellamus sub modis & formis quibus Dominus Rex, et aliae Vniversitates regni Franciae consentientes consenserunt, adhaeserunt et appellaverunt. Acta haec fuerunt in loco praedicto, 8 Kalend. Augusti, Anno Domini 1303. Domino Philippo Dei gratia Rege Francorum regnante, in praesentia & testimonio Fratrum Petri de Pullis Gardiani, Petri Rabelli, Johannes de Fonte; Rever, Fabri Fratrum Minorum Conventus Domus praedictae de Monte Pessulano, Magistrorum Boneti Jaca Cur. Magalon Episcopy, Bernardi de Ferreriis, & Petri de Manso ejusdem Domini Episcopy & Domini Regis Notarionum publicorum, aliorumque plurium testium ad haec specialiter vocatorum, & mei Petri de Malhaco de Vauro publici Senescallariarum Tholosa & Carcass. Domini Regis praedicti Notarii, qui praemissis interfui & requisitus à dictis Consulibus, Syndicis, Rectoribus & Procuratoribus hoc Instrumentum de praedictis recepi, scripsi, & meo sequenti signo solito consignavi. Et ego Bonetus Jaca Notarius publicus, &c. signum meum apposui. Et ego Bernardus de Ferreriis publicus, &c. signum meum appono. Et ego Petrus de Manso publicus, &c. signum meum apposui. Sigillat. 60 sigillis.
Thus did King Philip, with all the Peers, Earls, Barons, Archbishops, Bishops, Abbots, Priors, Cathedrals, Clergy, Universiy of Paris, the Cities, Villages, and Commonalty of France, unanimously oppose, Appeal and Article against Pope Boniface the 8. his person, crimes, Interdicts and Excommunications, to the next General Council, in the russe of his Papal Pride, Tyranny, as a most detestable Heretic, Atheist, Symoniack, Adulterer, Sorcerer, and monster of Impiety; and soon after seised, imprisoned and brought him to a shameful Tragical end, the History whereof, according to my Chronological method, I must refer to the beginning of the ensuing Year and Chapter.
BOOK V. CHAP. V. Conteining the imprisonment and death of Pope Boniface the 8 th . The Letters, Bulls, Negotiations between King Edward the 1. and this Popes Successors, with their Succession in the See of Rome: This Kings Acts of Sovereign Ecclesiastical Jurisdiction over the Churches, Prelates, Clergy of England, Scotland and Ireland. His Prohibitions, Statutes, Edicts against Papal Provisions, Exactions, and Prelatical Usurpations upon the rights of his Crown and Temporal Courts; The Succession of Archbishops, Bishops, Abbots, and other Prelates in the Churches of England, Scotland, Ireland; With other particulars relating to their public affairs, from the beginning of the 31 year of King Edward the 1. till his death, in the 35 year of his reign; Collected out of the Records of those years, and our Historians.
AFter the proceedings, Declarations, Articles and Appeals of our King Edward the first, his Parliament, Nobles, and of Philip King of France with his Parliament, Nobles, Prelates, Clergy and Commonalty, against Pope Boniface the 8. related in the precedent Chapter, the Papal dignity, authority, and pretended Sovereignty over all Kings, kingdoms, Churches, Nations, claimed and exercised by this Antichristian Pontiff and the See of Rome, together with his Excommunications, Censures, became so contemptible and detestable, that by the instigation and procurement of King Philip, this proud Pope was soon after suddenly seised upon, imprisoned, plundered of all his extorted Treasure, which was very great, shamefully entreated, and came to an infamous death, the particulars whereof are thus related by our own Historians, more largely than any others.
Matthew Westminster renders us this account thereof; Anno Dom. 1303. in vigilia Nativitatis Mariae, Papa Boniface, procurante ut creditor Rege Francorum, inter quos horrenda dissentionis per longum tempus extitit materia, à quibusdam inimicis suis, & specialiter à quodam nomine Saira de Campania, atrocissime, irreverenterque dignitate Papali non obstante, in praejudicium totius Ecclesiae, immisericorditer depraedatus fuit in palatio suo Anagniae Civitatis, spoliatus fuit bonis suis omnibus, et in carcere per triduum custoditus, &c. Verum quia a seculo non est auditum, postquam pax Ecclesiae per universum mundum est reddita tam arduum flagitium, falsos Christianos, qui se dicunt Christianos et non sunt, in Summum commisisse Pontificem, ad notitiam futurorum, non sufficit dixisse, Papa Boniface spoliatus fuit omnibus bonis suis, nisi modus & forma facinoris subnectatur. (which he repeats in his former words, without any particular relation thereof; Adding) Postea rediit Romam, et ivi tactus dolore cordis et angustia, prae irreverentia Ecclesiae Romanae, et sibi Dei Vicario illata, infra breve temporis spacium vitam finivit, viz. 12. die Octobris, et sepultus fuit in crastino in Ecclesia beati Petri in mirisico sepulchro, quod sibi praeparaverat adhuc vivens, De quo quidam versificator sic scripsit:
Thomas Walsingham more largely and particularly records the catastrophe of this avaricious, tyrannical, antimonarchical insolent Pontiff. Anno 1304. circa festum S. Johannes Baptistae milites quidam in praesentia Cleri et populi Parisiis congregari, Papae Bonifacio multa imposuerunt enormia, puta haeresim, simoniam, et homicidam: propter quae per Regem Franciae appellatum est contra eum ad illum cujus interest. Circa festum Nativitatis beatae Virginis, videlicet in vigilia Nativitatis ejusdem, venit summo mane magnus exercitus hominum armatorum missus ex parte Regis et Cardinalium Columnensium damnatorum repent ad portum Civitatis Anagnium, in quam Papa confugerat ad tutelam, quia ibidem natus fuerat. Invenientes igitur portas apertas ingressi sunt Civitatem, et mox dederunt insultū pallaciis D. Papae, et Marchionis nepotis Papae et trium Cardinalium. Communitas vero villae comperta, quod Scaira frater Columpnensium Cardinalium, & Wilhelmus de Longareto Senescallus Regis Franciae advenissent ex conspiratione, ut Papam deponerent vel necarent (who had unjustly and tyrannically deposed them) statim pulsata communi campana, et tractatu habito, in communi eligerunt sibi Capitaneum quendam Adnulphum, unum ex majoribus Dominis de Campania, per quem instanti negotio regerentur: Qui quidem Adnulphus, illis ignorantibus, Domini Papae extitit Capitalis inimicus. Interim Domini Papae adversarii ejus Palacio, & Marchionis nepotis sui, triumque Cardinalium acerrimos dederunt insultus: sed familiaribus Domini Papae & Marchionis viriliter se defendentibus, illorum palacia invadere nequiverunt. Trium tamen Cardinalium palatia, qui reputabantur specialiter amici Papae, per vim et potentiam sunt ingressi, et omnia bona ibidem reperta diripuerunt et asportaverunt. Ipsi vero Cardinales per latrinam vix evaserunt. Interea intervenit Dominus Adnulphus villae Capitaneus, adducens secum Dominum Reginaldum de Supine qui habuit de Campania magnum dominium, et erat Papae Capitalis adversarius, cum quo etiam venerunt filii Domini Johannes de Chitau, quorum patrem Dominus Papa tunc in carcere detinebat. Cumque dictus Capitaneus cum suis sociis supradictis venisset ad Scairum de Columpna, & ejus exercitum, statim cum omni populo quem ducebat, conjunxit se eidem. Et communibus votis irruerunt tantum in Papam et Nepotem suum, quod diu ut putebatur eis resistor non valerent: Ob quam causam Dominus Papa timens sibi, treugas petiit a Scaira; quas sibi concessit & Nepoti suo, usque ad horam nonam dicti diei: quae videlicet treugae captae fuerunt hora prima. Durante treuga, Papa misit secrete ad populum Anagum, supplicans, ut salvarent vitam suam; promittens, si hoc facerent, quod ipsos in tantum locuplicaret, quod omnes suo perpetuo merito gaudere deberent. Populus vero se excusavit, dicens, se nihil posse jubare in hac parte, praesertim cum tota potestas villae Capitaneum sequeretur. Tunc Papa supplicavit Scairae, ut significaret articulos, in quibus fuerat nunciatum sibi & suis fratribus, et ipse paratus esset, secundum consilium Cardinalium facere restitutionem sibi. Scaira vero respondit, quod non permitteret Papam vivere, nist duos Cardinales fratres suos plene restitueret, scilicet Petrum & Jacobum de Columpna, quos prius damnaverat, ad temporalia et spiritualia, et non solum illos restitueret, sed et omnes de eorum sanguine et parentela; et quod idem Papa post hujusmodi restitutionem renunciaret Papatui; et quod postmodum corpus ejus esset ad voluntatem ipsius Scairae. His auditis, ingemuit Papa, & ait. Heu me, durus est hic sermo: cumque concordari non possent, & advenisset hora diei nona, iterum Scaira cum exercitu dedit insultum Papae et nepoti suo: at ipsi se viriliter defendebant. Tandem videntes adversarii, quod principalis Ecclesia Anagum, quae erat de sancta Maria, esset eis impedimento quo minus poterunt accingere pro votis palacium Papae, apposuit ignem ad ostium Ecclesiae supradictae. Itaque valvis Ecclesiae combustis, totaliter Ecclesiam sunt ingressi homines Scairae, & dispoliaverunt omnes Clericos & Laicos mercenarios, habentes cultellos ibidem & alia mercimonia ad vendendum, ita quod non dimiserunt valorem quadrantis ex omnibus quae appraehendere potuerunt. Tandem Marchio nepos Papae perpendens quod se ulterius non posset defendere, reddidit se dicto Scairae & Capitaneo memorato, ea conditione, ut vitam ipsius & filii sui salvarent, servientiumqe suorum. Quibus auditis, Papa flevit amare. Post haec, ruptis ostiis & fenestris palatii Papae, & pluribus locis igne supposito, per vim ad Papam exercitus est ingressus. Quem tunc permulti verbis contumeliosis sunt aggressi, minae etiam ei a pluribus sunt illatae. Sed Papa nulli respondit. Enimvero cum ad rationem positus esset, an vellet renunciare Papatui? constanter respondit, non: immo citius vellet perdere caput suum, dicens in suo vulgari; & le col, et le cape, quod est dicere. Ecce collum, ecce caput. Et statim protestatus est coram omnibus, quod Papatui nunquam renunciaret; quamdiu posset habere vitam. Scaira vero voluit libenter interfecisse Papam, sed per quosdam fuit prohibitus, ita quod Papa in corpore malum non recepit. Attamen ostiariis Papae fugatis & quibusdam interfectis, ejectisque tàm majoribus quàm minoribus de sua familia, deputati sunt Custodes Papae per Scairum et Capitaneum, Dominus Reginaldus de Suppina, & multi alii cum eodem: Acta sunt haec in vigilia nativitatis Sanctae Mariae, septima hora diei: exercitus vero postquam irrupit palatium, mox despoliavit Papam, et ejus cameram atque thesauriam suam, et asportavit vestimenta cum ornamentis, et aurum atque argentum cum omnibus aliis rebus inventis ibidem, et revera creditor, quod omnes Reges mundi non possent tantum de thesauro reddere infra unum annum, quantum fuit de Papali palatio asportatum, et de palatiis trium Cardinalium et Marchionis. Remansit autem Papa et nepotes sui sub custodia Militum et custodum Scairae usque in diem tercium. Medio tempore Schaira tractavit cum suis, quomodo Papam morti traderet, vel mitteret ad Regem Franciae corpus ejus. Sed populus Anagum hoc comperiens, facta convocatione secreta ignorantibus Capitaneo & Scaira, quasi ad 10000. hominum, concurrunt ad palatiū ubi Papa servebatur in custodia, et expulsis atque peremptis custodibus, ingressi sunt, & deliberaverunt Papam et Nepotes ejus, habituri eorum custodiam penes se. Sed ante haec omnia sciendum, quod cum primo Scaira et Capitaneus cum Seneschallo Regis Franciae compraehendissent Papam, in equum posu • runt effrenem, ad caudam versa facie, et sic discurrere fere usque ad novissimum halitum coegerunt, et tandem pene fame necaverunt, donec eum populus Anagum (ut praemittitur) liberasset. Scaira vero propter id offensis villae communibus cum exercitu de villa recessit. Tunc populus fecit Papam deportari in magnam plateam, ubi Papa lachrymando populo praedicavit, inter omnia gratias agens Deo et populo Anagum de vita sua. Tandem in fine sermonis dixit; Boni homines & mulieres, constat vobis qualiter inimici mei venerunt & abstulerunt omnia bona mea, & non tantum mea, sed et omnia bona Ecclesiae, & me ita pauperem sicut Job dimiserunt. Propter quod, dico vobis veraciter, quod nihil habeo ad comedendum vel bibendum, & jejunus remansi usque ad praesens. Et si sit aliqua bona mulier, quae me velit de sua juvare elemosina in pane vel vino, & si vinum non habuerit, de aqua permodica, dabo ei benedictionem Dei et meam, & omnes qui quicquam portaverint quantulumcunque modicum in meam subventionem, absolvo ab omnibus peccatis suis. Tunc omnes haec audientes ex ore Papae, clamabant, Vivas Pater sancte. Et mox cerneres mulieres currere certatim ad palatium, ad offerendum sibi panem, vinum, vel aquam, in tantum, quod statim camera Papae victualibus repleta fuit. Et cum non invenirentur vasa ad capiendum allata, fundebant vinum & aquam in area Camerae Papae in maxima quantitate. Et tunc potuit quisquam ingredi et cum Papa loqui sicut cum alio paupere qui volebat, Tunc Papa exiens, absolvit omnes existentes in civitate ab omnibus peccatis eorum generaliter, praeter despoliatores Ecclesiae Romanae, spoliatores etiam Cardinalium et aliorum de Curia non absolvebat, nisi bona hujusmodi infra triduum reportarent. Veruntamen Papa express remisit omnibus qui bona sua asportaverant, dum tamen illa bona de thesauro Ecclesiae non fuerunt, & statim protestatus est coram omnibus, quod voluit habere pacem cum Columpnensibus Cardinalibus et suis aliis inimicis, et paratus erat ipsos restituere ad temporalia et spiritualia Cardinales, et hoc fecit proelamari per villam. Interea reportata fuerunt bona illius quaedam, sed non omnia prius ablata. His itaque gestis, Papa subito & inopinate recessit de villa Anagum, progrediens versus Romam, cum maxima multitudine armatorum: et cum pervenisset ad Sanctum Petrum, ex timore quam conceperat, quando captus fuit, et moerore rerum inaestimabilium perditorum, et fame quam contraxerat sub custodia adversariorum suorum cito defecit. Et sic completa est in e • prophetia praedecessoris sui, qui dixit; Ascendisti ut Vulpes, regnabis ut Leo, morieris ut Canis. Upon this occasion, Thomas Walsingham thus concludes that year; Transit annus iste durus divitibus, pauperibus penuriosus, Papae, Curiaeque Romanae probrosus, propter malam captionem Papae. Sed tamen in hoc etiam consolari potuit, quia nullus eorum qui ejus captio • i interfuit, vel facinori tanto consenserit, judicium ultionis evasit. (A gross mistake & forgery.) Nam quidam insanabili acti sunt furia, quidam & praecipue qui manum injecerunt Christi Vicario, manus proprias comederunt. Regis etiam Franciae consanguinitas & cognatio tacta est usque in generationem septimam igne sacro.
William Thorn a Monk of Canterbury, thus relates this avaricious proud Popes infamous spoiling, usage and death, somewhat different from others in some particulars. Anno 1304. idem Boniface dum mundi hujus gloriam th • s • uris innumerabilibus solicit et cautelose adquisitis aestuaret, in solo patrio in manibus inimicorum suorum Dominorum Jacobi & Petri de Columpna Cardinalium, quos a Cardinalatu et ab urbe una cum nepotibus suis violenter ejecerat, eorumque palacia solo tenus everteret loca sale conspergendo, ut quasi terram omnino faceret inutilem; tandem miserabiliter ab omni prorsus auro et argento, ac universis quae praeciosa penes eum fuerunt inventa, spoliatus est; quia abundanter thesaurizavit et ignoravit eui congregavit ea. Ipsi vero Petrus & Jacobus Papam triduo s • cum detinentes, ut Papatui cederet pluries hortati sunt. Illo vero in Papatu vivere et mori affirmante, asinina pelle repent excoriata eum induerunt, carcerali custodia eum per triduum coartantes. Non multum post dolore cordis absorptus, 12. die mensis Octobris, anno Pontificatus sui non • diem cum luctu clausit extremum, dignam pro meritis subiturus terminationem; Unde prophesia ejusdem, Vulpes intra • it, &c. as in Matthew Westminster.
This was the Tragical shameful end of this covetous, ambitious insolent Antichristian Pope. Hic ill est (as Balaeus and others story) qui Decretalia promulgavit; Romanum Pontificem a nemine debere judicari, etiamsi innumerabiles animas secum mancipio gehennae traderet. Hic ill est, de quo Platina scriptor Pontificus ait; Qui Imperatoribus, Regibus, Principibus, nationibus, populis terrorem potius quam religionem injicere conabatur, quique dare regna et auferre, pellere homines ac reducere pro arbitrio animi conabatur, lucrum undique conquisitum plus quam dici potest sitiens. Qui omnes ferme prae se contempfit superbissime. Q • i die Cinerum Procheti Hostiensi Archiepiscopo ad ipsius pedes devoluto, cinerum magnam quantitatem in oculos conjecit, non in caput, ut illis mos est; additis hisce verbis; Memento homo quia Gibellinus es, et cum Gibellinis in cinerem redigeris; instead of Memento homo quod cines es, & in cinerem reverteris. After whose death (as Matthew Westminster and others story) Rex Francorum à Domino Papa (Clemente 5.) ossa Bonifacii praedecessoris sui petiit ad comburenda, tanquam haeretici, instantia oportuna. Petiit etiam Sanctorum Catalogo ascribi Petrum de Murone, qui quo • dam fuerat Papa, dictus Coelestinus quintus; whom this ungrateful Pope Boniface imprisoned, starved to death; and therefore was now by divine retaliation likewise imprisoned and almost starved, as you have heard.
Bonefacio defuncto & sepulto, in crastino convenientes in unum Cardinales, eligerunt Episcopum Ostiensem, de ordine Praedicatorum, & decimo die post creatus in Summum Pontificem, Benedictus 11. est vocatus; Lombardus natione, quem Papa Boniface, cujus Magister erat, fecerat Episcopum Ostiensem. De isto Episcopo quidam dicit,
How our Archbishops, Bishops, and their Officers still continued their Usurpations upon the Kings Temporal Jurisdiction, Courts, Free Chapels, Crown and Dignity, this year, will appear by several Prohibitions, Writs, Suits and Attachments against them.
In a broken Bundle of Writs in the White Tower, I met only with this, at the Kings prosecution, for suing in Court Christian against his prohibition.
EDwardus Dei gratia Rex Angliae, &c. Vic. Essex salutem. Pone per vadios & salvos plegios Priorem de Colne, & Hugonem de Hamshaye Commonachum suum, quod sint coram Justic. nostris apud Ebor. in crastino S. Martini, ostens. quare cum placita de Catallis et debitis in regno nostro quae non sunt de Testamento vel Matrimonio, ad Coronam et Dignitatem nostram specialiter pertineant, iidem Prior et Hugo, sicut ex relatu plurium accepimus, secuti sunt placitum in Curia Christianitatis de catallis et debitis Johannes de Catefeld persona Ecclesiae de Rochings Ayturp, quae non sunt de Testamento vel Matrimonio, contra prohibitionem nostram, &c. Teste meipso apud Kynlos 9. die Sept. Anno regni nostri Tricesimo primo.
The Archbishop of Canterbury excommunicating the Prior and Canons of St. Oswalds Church in Gloucester anciently the Kings Free Chapel, (exempted from all Episcopal and Metropolitical Jurisdictions by the Kings Charters, and Popes Bulls confirming them, but after united to the Archbishopric of York, and subjected by King Williams Charter and Popes Bulls only to that Archbishops Visitation,) and withal inhibiting all persons to pay Tithes, or have any communion with them as with excommunicate persons, (notwithstanding their Appeal against his Excommunication to the Court of Rome,) only because they refused to be visited by him in his Metropolitical Visitation, to the prejudice of the Kings Charters, Crown and Dignity. The King upon complaint thereof, issued this memorable Writ to the Archbishop, to revoke these his illegal sentences and proceedings against them, as prejudicial to his Crown and Dignity.
REX Venerabili in Christo patri R. eadem gratia Archiepiscopo Cantuar. totius Angliae Primati salutem. Cum Ecclesia Sancti Oswaldi Gloucestr. de Elemosinis progenitorum nostrorum quondam Regum •• gliae fundata, libera Capella eorundem Progenitorum nostrorum fuerit ab antiquo, et abomni Iurisdictione ordinaria exempta penitus et immunis, ac bonae memory Wilhelmus quondam Rex Angliae Progenitor noster, per Chartam suam praedictam Ecclesiam cum juribus suis cuidam Thomae dudum Archiepiscopo Eborum, pro quibusdam exactionibus et calump niis suis quas erga quendam Robertum tunc Lincoln. Episcopum de quibusdam Ecclesiis et possessionibus fecerat remittendis, dederit et concesserit; habendam eidem Archiepiscopo et successoribus suis Archiepiscopis ejusdem loci imperpetuum, ab omni Iurisdictione Diocaesani vel Metropolitani alterius quam sui ipsius exemptam penitus et immunem, sicut progenitores nostri eam ante donationem et concessionem praedictas tenuerunt, quas quidem donationem et concessionem quidam Summi Pontifices postmodum per suas Papales Literas confirmarunt: Ac Priores et Canonici ejusdem loci, tam virtute donationis et confirmationis praedictarum, quam ration exemptionis praedictae, ab omni Iurisdictione loci Diocaesani vel Metropolitani alterius quam Archiepiscopi loci praedicti semper hucusque extiterunt, ut dicitur, liberi penitus et immunes. Ac jàm intellexerimus, quod vos ad exemptionem, donationem, et confirmationem praedictas nullam habentes considerationem in Ecclesiam Sancti Oswaldi praedictam, ac Priorem et Canonicos ejusdem loci Officium visitationis, et alias Iurisdictionem ordinariam nuper nitebamini pro viribus exercere, et sententias Excommunicationis in ipsos Priorem et Canonicos, pro eo, quod vos super hoc impediberunt, sicut debuerunt, fulminastis. Et licet ipsi a sententiis praedictis tanquam ab iniquis, ad Curiam Romanam legitime appellaverint, et appellationis illius negotium effectualiter prosequantur, Vos nichilominus in Episcopat • Wygo • niae ne quis eisdem Priori et Canonicis tanquam excommunicatis et a communion • fidelium seperatis de Decimis aut aliquibus aliis Spiritualibus respondea • , ac aliqualiter communicet cum eisdem fecistis publice inhiberi. Quae si sic tollerarentur, in nostri praejudicium et exemptionis, donationis et confirmationis earundem derogationem manifest redundarent. Vobis mandamus, quod sententias in praedictos Priorem et Canonicos per vos aut alios authoritate vestra, ut praedictum est, fulminatas, ac alia si quae in hac parte in nostri et exemptionis, donationis et confirmationis praedictarum praejudicium attemptaveritis, vel attemptari feceritis, faciatis revocari, nichil in hac parte in nostri et ipsorum praejudicium attemptantes, ne pro defectu vestri de alio remedio super hoc nos oporteat providere. Teste Rege apud Alvewyke 9. die Maii.
By which Record it is evident. 1. That our Kings by their Royal Prerogative and Charters, anciently did, and may exempt Churches and Chapels both from the Jurisdiction and Visitation of Archbishops and Bishops; and likewise subject Churches and Chapels within the Province of Canterbury, to the Archbishopric and Province of York. 2ly. That by their Writs issued out of Chancery and other Temporal Courts, they may command Archbishops and Bishops to revoke all Sentences of Excommunication, and all proceedings or interdicts grounded thereon, that are illegal, irregular, uncanonical, or entrenching upon their Charters, or Prerogatives royal. 3ly. That Popes Bulls of exemptions in confirmation of our Kings Charters, added no real nor legal efficacy or vigor to them, being valid to all intents without them.
This Archbishop of Canterbury presuming by his Archiepiscopal authority, to sue the Kings Sheriff, Officers and Bailiffs in Kent in his Ecclesiastical Court, for executing the Kings Writs, de vi Laica amovenda (placed therein by the Archbishop in the contest between the Abbot of St. Augustine's and him) in several Churches, and threatening to excommunicate them for the same, against the Kings Crown and dignity; he thereupon issued this memorable Prohibition to him not to sue, molest, or excommunicate them, and to reverse all Sentences of Excommunication thundered out against them for obeying his commands.
REX Venerabili in Christo patri R. eadem gratia Cantuar. Archiepiscopo, totius Angliae Primari, salutem. Cum nos per Breve nostrum Henr. de Cobeham nuper Vic. nostro Kanc. praeceperimus, quod omnem vim laicam & armatam quae se tenuit in Ecclesiis Sancti Pauli extra muros Cantuar. Chistelet, Menstre, Wynelesbergh, Keni • ton parva, Merringeham, Estlangedon, Stonore, Swaleclyve, Kyngesdonne, Frithindenne, Stone in Oxene, Borewardesmarsh, Domecherch, Brocland, Omnium Sanctorum Cantuar. Sanctae Mariae Magdalenae Cantuar. Sancti Johannes Cant. & Sanctae Mildredae Cantuar. in laesionem pacis nostrae, quam inv • olabiliter tenemur observare, sine dilatione amovere faceret ab eisdem; (placed in them by the Archbishops direction) Et idem Vic. unà cum Willielmo de Cotes Subvicecom. Kanc. & Johanne de Helles & Stephano de la Done Ballivis & Ministris, dictum mandatum nostrum exequi fecisset; vos asserentes praefatus Henricum, Willi • lmum, Johannem & Stephanum, ut ex querela sua accepimus, in excommunicationis sententiam incidisse, pro eo, quod idem mandatum nostram fuerant executi, trahitis eos inde in placitum in Curiam Christianitatis. Et quia manifest est contra coronam et dignitatem nostram, quod Ministri nostri, seu quicunque alii, pro eo qu • d mandata nostra sunt executi, trahantur in placitum in Curia Christianitatis, aut quoquo alio modo nobis inconsultis inde occasionentur, vel inquietentur; Vos prohibemus ne placitum illud exequamini in Curia Christianitatis, nec ipsos occasion praemissorum in aliquo gravetis vel inquietis; et sententiam excommunicationis, si quam in eis ex causa praedicta sulminaveritis, sine dilatione quacunque revocare faciatis, Teste Rege apud Edeneburgh 4 die Junii.
This Archbishop likewise excommunicating William de Berdewell, and suing out an Excommunication against him, notwithstanding his Appeal to the See of Rome against his sentence as unjust; the King issued this Writ of Supersedeas for his relief.
REX Vic. London. salutem. Cum nuper ad requisitionem venerabilis patris R. Cantuar. Archiepiscopi per literas suas patentes nobis significantis, quod Wilhelmus de Berdewell propter manifestum contumaciam suam excommunicatus est, nec se vult per censuram Ecclesiasticam justiciari, per breve nostrum vobis praeceperimus quod praedictum Willielmum per corpus suum secundum consuetudinem Angliae justiciaretis, donec sanctae Ecclesiae tam de contemptu quam de injuria ei illata ab eo esset satisfactum, & jam intellexerimus, quod praedictus Wilhelmus a sententia in ipsum per praefatum Archiepiscopum lata tanquam ab iniqua sedem Apostolicam legitime appellavit, et appellationis suae negocium prosequitur cum effectu. Nolentes quod praedicto Willielmo per praedictum breve nostrum via praecludatur quo minus appellationis suae negotium prosequi possit in forma juris, maxim cum hujusmodi breve nostrum de gratia nostra procedat, & appellantis status integer esse debeat; Vobis praecipimus, quod executioni brevis nostri praedicti vobis inde directi faciendae supersedeatis pendente appellationis negotio supradicto, vel donec de consilio nostro aliud inde duxerimus ordinandum. Teste Rege apud Aberden 24. die Augusti.
The same Archbishop about the same time endeavoring by Ecclesiastical censures to enforce one of the Kings Clerks, who was preferred by him to a benefice before he was made a Priest, to take the Order of Priesthod upon him and reside upon his benefice, whiles actually employed in and about the Kings special service, against the ancient Prerogative of the King, and privilege of his Clerks; he thereupon issued this Prohibition to him on his Clerks behalf.
REX Venerabili in Christo Patri R. eadem gratia Archiepiscopo Cant. totius Angliae Primati salutem. Cum Clerici nostri nostris insistentes obsequiis ad ordines suscipiendos, vel ad residentiam personalem in suis beneficiis faciendam compelli non debeant, seu alias ea de causa inquietari dum eisdem obsequiis immorantur; Nosque et progemtores nostri quondam Reges Angliae hujsmodi privilegia et praerogativa pro Clericis nostris usi simus semper hactenus a tempore quo memoria non existat, vos, ut accepimus, dilectum & familiarem Clericum nostrum Magistrum Johannem de Cadamo personam Ecclesiae de Staneford London. Dioc: qui tempore quo Ecclesiam illam ex praesentatione nostra assecutus fuerat, nostris de mandato nostro specially insistebat, et adhuc continue insistit obsequiis, eo quod infra annum a tempore assecutionis ejusdem Ecclesiae se non procuravit, sicut praetenditis, in Presbyterum ordinari, citari fecistis coram vobis, et ea de causa graviter procedere intenditis contra eum in nostri praejudicium et derogationem praerogativae nostrae Regiae manifestum; Et quia sustinere nolumus, sicut nec debemus, quod Clerici nostri dum nostris intenderint obsequiis, per hujusmodi Citationes et processus, qui si tolerarentur, in nostri praejudicium manifest redundare, uoscuntur inquietentur taliter seu gravantur, bobis mandamus rogantes, quatenus ab hujusmodi molestatione et inquietatione praefato Clerico nostro occasion praedicta de caetero inferend. penitus desistatis, processum, si quem contra ipsum in hac parte feceritis sine dilatione aliqua revocantes. Teste Rege apud Rokesburgh 21 die Maii.
This Archbishop of Canterbury then likewise citing one of the Prebends of the Kings Free Chapel of Hastings invested therein by the Kings collation without any presentation of him to, or admission by the Bishop of Wynchester, during a suit and question depending in the Kings Court between the Bishop of Chichester, the King and Canons; the King issued this memorable Writ of Prohibition to him, in defense of the rights of his Crown, as bound thereunto by the tenor of his Oath.
REX Venerabili in Christo Patri R. eadem Gratia Cantuar. Archiepiscopo, totius Angliae Primati, salutem. Operam studiosam exhiberi nos convenit, ne Coronae et dignitatis nostrae Regiae aliqualiter jura depereant, ad quae conservanda et manutenenda, eo potius debemus esse solliciti, quo ad hoc vinculo juramenti teneri dinoscimur et astringi. Cum itaque collationes Praebendarum in libera Capella nostra de Hasting ad nos pertineant pleno jure, et simus in possessione ease cum vacaverint conferendi, quamvis inter nos & Venerabilem patrem G. Cicestrensem Episcopum super Iure Institutionis in Praebendis praedictis in Curia nostra coram nobis quaestio pendeat indecisa; Nos dilectum et familiarem Clericum nostrum Magistrum Johannem de Cadamo, pro eo quandam Praebendam in Capella nostra praedicta, virtute Collationis nostrae sibi inde factae dudum adeptus fuerat, sicut alii Praebendarii ejusdem Capellae nostrae hujusmodi Praebendas ibidem sunt hactenus assecuti, super bicio intrusionis citari fecistis, ut accepimus, coram vobis, et intenditis hac de causa graviter procedere contra eum. Nos igitur attendants, quod si occasion praedicta procederetis taliter contra ipsum, in Iuris et Regiae dignitatis nostrae grave praejudicium, et enormem etiam cederet laesionem; Vobis prohibemus firmiter et district, ne quid in hac parte quod in dicti nostri Iuris Regii et Coronae nostrae praejudicium aliquatenus cedere valeat attemptantes, de negotio praedicto, dum in Curia nostra praedicta pendet (ut praedicitur) indecisum, vos aliqualiter intromittere praesumatis. Teste Rege apud Huntindon 22 die Marcii.
How ill the Archbishop himself was beloved even in Canterbury itself, and how odious he with his Ecclesiastical Officers and their proceedings then were to the people, will appear by this Patent and Writ to inquire of an Assault made this year upon his Palace, Servants, pillaging of his goods, setting his Dean on horseback with his face to the horses Tayl, held in his hand for a bridle, and so carrying him to Selling • s with songs, shouts and dances, abusing his horse and throwing him into the dirt, to his great disgrace, and hindrance of the execution of his office.
REX dilectis & fidelibus suis Rogero de Hegham, Willielmo Haward, & Radulpho de Sandwico, salutem. Ex parte Venerabili Patris Roberti Archiepiscopi Cantuar. nobis graviter conquerendo, est ostensum, quod quidem Malefactores et pacis nostrae perturbatores, mansum ipsius Archiepiscopi apud Cantuar ipso in eodem manso tunc existente, noctanter vi et armis invaserunt, portus ejusdem Archiepiscopi, mansi illius in partes secuerunt et fregerunt, et in servientes ac Ministros suos ibidem tunc inventis insultum ex praecogitata malitia fecerunt, et ipsas verberaverunt, vulneraverunt, et male tractaverunt, et bona et catalla ejusdem Archiepiscopi ibidem ceperunt et asportaverunt, et Richardum Christian Decanum ipsius Archiepiscopi de Ospringe per ipsum Archiepiscopum usque Sellinges missum, ad quasdam citationes et alia, quae ei ration officii sui Spiritualis incumbebant facienda, apud praedictam Villam de Sellinges ceperunt, et ipsum versus posteriora equi illius retroversum et caudam ejusdem equi in manu sua loco freni tenentem equitare inhumane come • ulerunt; ipsum etiam sic equitanie per medium ejusdem villae de Sellinges cantibus et choreis illudendo duxerunt, et postea caudam illam, et auriculas ac labia ejusdem equi absciderunt, et ipsum Decanum in lutum fordidum projecerunt, insum{que} quo minus officium suum super sibi per praefat. Archiep. commissis et injunctis exercere potuit impediverunt, et alia enormia eidem Archiepiscopo multipliciter intulerunt, ad grave dampnum ipstus Archiepiscopi, et libertatis Ecclesiae suae Cantuar. derogationem, ac universalis Ecclesiae scandalum manifestum, et contra pacem nostram. Et quia tam enormes et detestabiles transgressiones, si taliter perpetratae sint transire nolumus impunitas; Assignavimus vos Justic. nostros ad inquirendum per Sacramentum proborum, &c. de Com. Kanc. per quos, &c. de nominibus Malefactorum praedictorum, et transgressionibus praedictis plenius veritatem, & ad transgressiones illas and. &c. secundum legem, &c. Et ideo vobis mandamus, quod ad certos, &c. inquisitionem illam f • ciatis et transgr. praedictas audiatis & terminetis in forma praedicta; facturi 〈…〉 , &c. Mandavimus enim Vic. Com. nostro Com. praedicti quod ad certos, &c. venire faciat, &c. coram tot & tales, &c. de balliva sua per quos, &c. In cujus, &c. Teste Rege apud Dunfermelyn. 6 die Novembris.
Per finem factum ad Scaccarium.
The King having recovered in his Court his Presentation to a Church in the Diocese of Lincoln, by Judgment against the Abbot of Faversham, and presenting his Clerk thereunto, his Clerk being prosecuted both before the Bishop of Lincoln, and in the Arches, for intrusion, in procuring an Institution to the said Church, in derogation of the Kings Crown, Dignity, and of the Judgments and proceedings of his Temporal Courts, which ought not to be examined in any Ecclesiastical Consistory, issued this memorable Writ of Prohibition against this Usurpation.
REX Decano de Arcubus London. & ejus Commissariis, salutem. Cum nuper in Curia nostra coram nobis per considerationem ejusdem Curiae nostrae recuperaverimus versus Abbatem de Faversham praesentationem nostram ad Ecclesiam de Tryeng. Linc. Dioc. & per breve nostrum de judicio mandaverimus venerabili patri Linc. Episcopo, loci Diocaesano, quod non obstante reclamatione praedicti Abbatis idoneam personam ad Ecclesiam praedictam ad praesentationem nostram admitteret; ac dilectum Clericum nostrum Petrum de Abynton praesentaverimus ad Ecclesiam antedictam, Robertus Ing. Clericus, praefatum Clericum nostrum, pro eo quod institutionem in Ecclesia praedicta ad praesentationem nostram juxta considerationem nostram sibi fleri prosequitur, coram Episcopo memorato trahit in placitum coram vobis in Curia Christianitatis, sicut ex relatu plurium accepimus. Et quia manifest esset contra Coronam et dignitatem nostram Regiam, si Clerici nostri, pro eo quod jus nostrum et executiones Iudiciorum in Curia nostra, secundum legem et consuetudinem regni nostri, rite redditorum prosequuntur, traharentur in placitum in Curia Christianitatis; vobis prohibemus, ne placitum illud teneatis in Curia Christianitatis, seu quicquam in hac parte quod in Iuris nostri Regii praejudicium vel retardationem executionis Iudicii praedicti, cedere valeat, aliqualiter attemptare praesumatis. Teste Rege apud Clacmanan 12 die Junii.
The Bishop of Hereford in three of his Vifitations demanding Procurations from Philip de Waleys Rector of a Parish Church whereof the King was Patron, and of others, although the Archbishops and other Bishops of the Realm in that and former ages never received any Procurations from Parochial, but only from Cathedral and Collegiate Churches, and Religious Houses; the King thereupon issued this memorable Prohibition to him, totally to desist from exacting any such Procurations from him.
REX venerabili in Christo patri R. eadem gratia Hereford. Episcopo, salutem. Ex insinuatione dilecti Clerici nostri Magistri Philippi le Waleys, Rectoris Ecclesiae de Stratton in Trattonesdale vestrae Diocaesis, quae de nostro patronatu existit, nuper accepimus, quod vos ration Visitationis quam in Ecclesia sua praedicta tribus vicibus, ut dicitur, jam fecistis, duodecim marcas nomine Procurationis, videlicet pro qualibet vice quatuor marcas exigitis ab eodem, licet alii Episcopy regni nostri suas Diocaeses, et etiam Archiepiscopi suas Provincias visitantes, a Cathedralibus et Collegiatis Ecclesiis, et Religiosis domibus duntaxat, non autem a Parochialibus Ecclesiis Procurationem exigere consueverint, a tempore cujus memoria non existat, prout ex relatu didicimus plurimorum. Nolentes igitur praefatum Clericum nostrum taliter indebite praegravari, nec Ecclesiae praedictae ad diminucionem nostri patronatus onera consueta per vos aut alios quoscunque imponi. Paternitatem vestram affectuose rogamus, quatinus ab exactione dictae pecuniae, si ex causa praedicta et non alia a praefato Rectore eam exigitis, totaliter desistatis. Teste Rege apud Waltham Sanctae Crucis 23 die Febr.
From which memorable Record I shall observe: 1. That no Archbishops, Bishops or others, in that and 〈◊〉 ages, exacted or received any Procurations but only when they actually visited. 〈◊〉 That they received them only from Cathedral and Collegiate Churches, and Religious Houses which had great Revenues; not from any Parish Churches whatsoever. Therefore Procurations exacted from Parish Churches by them or their Deputy-Visitors, or Officers since, is an illegal Innovation and Exaction. 3ly. That the exaction of such Procurations, (not settled by any Act of Parliament) is not only a grievance to the Incumben • s, but injury to the Patrons of Parish Churches. 4ly. That the King by his Royal Prerogative and Writs, may and ought in justice totally to prohibit and suppress such illegal Procurations when exacted by Archbishops, Bishops, or any others in their Visitations, as King Edward then did by the preceding Writ.
In a bundle of Letters and Writs in the White Tower, I met with this Letter of Bartholomew de Ferentin the Kings Agent at Rome, concerning Pope Boniface his downfall and deceitful dealings towards him, feeding him only with good words; and his successors good affections towards him, and his discourses with him concerning the Dismes granted him by Pope Boniface his Bull, not unworthy public view.
A Mon trescher & treshonurable Seignour mon Sire E. par la grace de Dieu noble Roy de Engleterre, Seign. de Hyrela • nde, & Duk de Aquitaigne, vostre petit Clerk, si vous plest, Bartholemeu de Ferentyn, due reverence, &c. Sachez Sire qe je me remuay de la Court de Roume verse Engleterre la veille del Aurenoef, & fu si tresdurement greve de une male goute en cheminaunt come je fu verse la Court, quil me coveneit fere de une jornee deus, par quey je ai este longement en le chemyn. Si arivay a Dovere le dimeigne del my quareme au vespre, & ma gente ma mena si fort par ses leis, qe a grant peine vink a Londr. la veille de Palms & la fuy taunt de lie greve, qe je ne puis nule part aler ne a pe ne a chival; par quey vous pri, cher Sire, qe vous eiet ma demoere escusee sauns prendre la a mal, por la dite acheson: Car ele me greve taunt ou plus come mon ma • . M • s si tost come je puis chivacher en nule manere, je me hasteray verse vous a mon poer. J • tochey Sire de vos bosoignes a l'Apostoile Boniface, qe est a Dieu comande, et les procuray taunt come je poey, mes je ne poey ouk rien auer de lie fors qe beles promesses, taunt qe le aventure auint dont been sauet. Et puis sa mort ay je toche a nostre Seignour qe ore est, et lie dis des beaus donns qe vous auiet regard la Court le queus il auoit et ad en Chaumbre, et il me respoundi bonement, qe je ne auey nul message depart vous a lie, mes a son predecess • • r. Et quant nul messager especial enuerret a lie, il fra vous prieres si aua •• come graciouse reason le soeffe. Ie le dis ausi de la Dyme qe son p • edecessour vus granta en co •• 〈◊〉 , qe si la guerre de Cecille fust apeses, ou il morsist au • m la Dyme perq • i • lie qe v • us eussent entierement, quant qe fust a quiller apres c • l t • ns. Et il me demanda, si vous auiet de ce Bulle? Et je respoundre, vous • u • et de • eo tesm • igne de ••• e voiz de mon Sire Othes et de moy, qe sumes ouient de part son prodecessour, qe nous le vous deissom de part lie, & ne lie dust pas sembler qe nous vou • ssom d • re tens paroles de part si grant Seignurie, si eles ne feussent veritables. Et il me • espond • , quil saunz Bulle ne le crerreit. Mes ne pur quant b • en est fet coe qe vous auet de cele bosoigne comence, & bon est, quil seit cheny. Et qe le dite nunciatioun de mon Sire Othes & de moy soit mis en escrit de main comune. Autres chooses Sire qe font a dire, vus dirray de bouche a plus tost qe je porray, car trop serreit demander les vus toz en le • tree. Deu par sa pite vus sauve de maus, & vus doint been fere vos bosoignes. Escrites a Loundre le jour de P • lmes.
The King having seised the Franchises of the Bishop of Durham in Parliament An. 30 E. 1. for sundry oppressions and encroachments upon his Tenants, and his Crown, Dignity, Courts, complained of to the King; the Bishop and his Tenants at last came to an agreement in Parliament the next year, whereupon the King restored his Franchises, and the Bishop remitted his indignation against them; which accord is thus recorded.
COme nadgeres par aucunes enchesons la Freunchise del Eveschee de Dur • s • e fut prize en la main nostre Seigneur le Roy Edward fuiz le Roy Henry, a son Parlement a Westmonstier, as Octaves de la Seint Johan, l'an de son regne trentisme, & les gentz de la communaute, de la fraunchise de Duresme eussent monstre diverses pleintes e grevaunces verse Antoyne donk Evesqe de Duresme, e ses Ministres, a eux fet. Et puis a Duresme, a treis simeynes de Pasque l'an du regne le Roy avantdit Trente primer, devant son Consil fut amiablement trete, entre les avanditz Evesqe, e communaute, sur les pleintes e grievances avandires. Eapres iloqes devant le dit nostre Seigneur le Roy feut cel treitiz reherce en la presence des parties appesees e acordees en la form qe ensuit. Cest asaver, qe par la, ou le avandi • z gentz, se sent • rent grevetz, de ceo qe nul fraunk homme, ne doi • estre pris, ne emprisone. sil ne soit par enqueste, ou par sacrobor, ou pris a mamoeure, la pristrent les Baillifs l'Evesqe, les gentz du pais, e les retindrent en priso • e a leur volonte, en contre la form avandite: Si grant l'Evesqe, qe nul ne s • it enprisonetz par ses Baillifs, en sa fraunchise, autrement qe nest use aillours en le Roialme, e qe les enquestes seient fetes pas les Coroners • e l'Evesche, ausi come est aillours use en le Roialme, solonc la form del esta • ut. Et par la ou la dite communalte prient, qe nul fraunk homme de l'Evesche, soit emplede en Curt Crestine, for • qe de Testament e de Matrimoign, e qe ceus qe de autres chooses sont empledetz en meisme la Curt, eient la prohibicion e l'atachement sur le Official, aust bien come sur la party; Si grant l'Evesqe, qe la prohibicion, ne l'atachement, ne soit a nuli vee, e qe ceux qui vienent en contre la prohibicion, soient puniz solonc la lei, quel juge de Seint Esglise qe ceo sont. Et endreit des terres e des tenementz qe sont tenuz en drengage, cle • me l'Evesqe la garde des tenementz de li tenuz, e par cele encheson ne cleime il mie garde des tenementz tenuz dautres, sauve des tenantz le Prior. Et a ceo que les gentz de la communaute se sentirent grevetz, qe l'Evesqe fit seisir e tenir en sa gardes terres, qe sont tenues dautres par servise de Chevaler, par encheson qe meismes ceus tenauntz, tindrent de li par service de Chevaler; dit l'Evesqe qil devoit auer tieles gardes par sa Prerogative, des terres qe meismes ceus tenaunz tindrent de autres p • r servise de Chevaler entre Tyne & Teyse, ausi come le Roi, les ad aillours en Engleterre. E pur ceo qe l'Evesqe e les ditz gentz, ne poaient acorder sur ceo point, si se mistrent eus en le dit nostre Seignur le Roi. Et le Roi all honurance de Dieu e de Seint Cuthbert, granta, qe l'Evesqe le eust, aust come il meismes la d'aillours en Engleterre. Et par la ou list a ch • scun fraunk homme, fere molin en sa terre demeyne e prendre mine de charbun, e de feer, les Baillifs Levesqe desturberent, ausi bien les Seignurs des viles, come autres fraunks tenauntz, qe eus ne poaient des chooses avandites lor profit fere; si voet Levesqe e grant, qe chescun homme face molyn, sil ne soit sur terre qe seute deyue a son molyn, ou n • sant ali, ou autre aureit remede. Et qe chescun homme preigne mine de carbon, e de feer, en sa terre severale, e ausint la ou autres ont commune, en meisme la manere, come il mesmes fet en sa terre severale, e la on au • res ont commune. Et par la ou nul fraunk homme de Levesche, ne soleit estre emplede • z, sors qe en la fraunche Curt Levesqe, vindrent les Baillifs Levesqe, e les firent empleder as halymotz, e les amercierent entre les vileins, en contre commune lei du Roiaume; si voet Levesqe e grant, qe nul fraunk homme ne veigne, si il ne voille la venir, e pleindre sei de aucun vilein; & si tort li seit fet par aucun vilein, e il sen voille pleindre aillours en fraunche Curt, bref li soit grant. Et pur la ou nul frannk qe est pris en la frannchise de Duresme, pur fet en meisme la frannchise, soit enprisone en le Wapentak de Sadebergh, ne nul homme pris pur trespass fet en le Wapentak, soit emprisone a Duresme, qe nest pas ore suffert: si voet Levesque e grant, qe issint soit, hors pris ceus qui sont arestuz pur trespass fet a li meismes. Et par la ou touz les frannk hommes de Lesvesche soleient estre quites de Thonun, e de totes maneres ducatz fets en ville Uppelannde, la vindrent les bailliffs Levesque, e prist rent Thonun communaument, ausi ben de ceus qe achatent un acre de ble en terre, boef, ou vache, ou nul autre manere de sustenance, en totes les villes de Upelannd, come en ville Marchannde, e ceo par extorsion, qe unkes ne fu fet en tens de ses p • edecessurs: Si disoit Levesque, qe ceo ne fu mie par li, si voet e grant qe desoremes nul Thoun ne soit pris, fors qe en meismes les lieus, e en meisme la manere, come il soleit estre pris en tens de ses predecessurs. Et qe nul de ses Ministres ne seise autri terres ne chateus en sa main sanz brief de la Chauncelerie de garant, sil ne soit apres la mort de Auncestre qui tint en chef de li qe nest pas ore soffert: ben voet Levesque que nule terre ne chatel seient seisi en sa main, autrement qe nad este use en tens de ses predecessurs. Et qe nul de ses Ministres ne leve dette de nul frannk homme, si ele ne soit conue, ou en curt recovere, ou sa certain dette: ben le voet Levesque e le grant e la ou il prient, qe nul carriage soit pris de frank hommes, se il ne soit pur certain donant, sicome est use par mi le Roiaume, hors pris ceux qi tienant leur terres par tien servise, e ceo nest pas soffert: ben voet Levesque e grant qe autrement ne soit fet, si ceo ne soit au tens de guerre, sicome le Roi e autres Seignurs font en tiel caas. E qe nul suthbaillif de Coroner soit a Cheval, fors qe les qatre Coroners, sicome fu en tens de ses predecessors: ben le voet Levesque e le grant. Estre ceo, la ou touz les hommes del Evesche, soleient aver frannk issue e entre a la porte du Bayl, daler a le corps seint, li et ses Ministres point ne le suffrirent, a ceo qil disoient: si voet Levesque e grant, qe nul seit desturbe par li, mes en tens de guerre e en autres tens quant mestier serra de garde, e uncore en meismes cel tens voet Levesque e grant qe len puisse fraunchement entrer e issir, sauve gentz de male suspecion. E de ceo qe il prient qe chescun fraunkhomme puisse courre e prendre totes maneres des bestes, hors des bounds de la fraunche chace, hors de Parks, e dedenz le fraunche chace, dedenz Acregarth a leure, e a Copyl, Chat, e teissun, qe nest pas ore soffert: Si voet Levesqe e grant, qe ben list, a chescuu fraunk homme, courre e prendre totes maneres des bestes veneison, troue hors des bounds de la fraunche chace, sil ne soit en park, ou best chacee, est suy de homme, ou de chen hors de la chace, quant il fet par li, ou par autre en son noun chacer: et quant a courre a prendre leure Gopil, Chaat ou Teissun dedenz la dite chace, dedenz Acregarth, ben voet Levesque e grant, qe ceus qe sont especiaument fessetz par chartre par li, ou par ses predecessors, de courre iloqes, e prendre tiel manere dedut, y puissent courre e prendre, sauve sa veneison. Et estre ceo, la ou les fraunks hommer del Eveschee, qui furent attachetz pur vert ou pur veneifon, de la fraunche chase, se soleient aquiter par bon pais, en touz tens de ses predecessors, ses Ministres les ont pris e emprisonetz, e retenuz a lour volentez, par le surdit de un forester, saunz nule lei resceivre, ou enqueste prendre; e ceus qi suient atteintz de vert, soleient estre amercietz solom la quantite du trespass, e ceo par les seuters de la Curt, de la fraunche chace; ses baillifs les amercierent a lour volentez saunz nule taxacion des sutiers: Voet Levesqe e grant qe tiens maneres de attachementz ne soient desoremes usez pur trespass de veneison, en la dite frauncise; Mes qe a presentement de foresters soient enquestes prises de office en la Curt de la dite chace, par prodes hommes juretz, e ceus qe serront enditez par enqueste, de trespass de veneison, soient attachetz devenir a la Curt avantdite, e iloqes se mettent enquest du pais; si il voillent le trespass dedire, dont ens sont enditez par enqueste, e si eus soient de trespass de veneison atteintz par enqueste, ou sus se mettent, ou le trespass degree voillent conoistre, soient puniz pur le dit trespass, ausi come en fet aillours en Engleterre, en caas semblable, & pur vert sil soient atteintz par enqueste, ou pris a main oeure, soient amerciez solom la quantite del trespass. Estre ceo, ceus qe soleient estre attachetz pur surdit de veneison prize en Park, se soleient aquiter par bon pais, la vindrent ses baillifs, e les retindrent en prison a lour volonte, saunz nule enqueste prendre: Voet Levesque e grant qe les enditez de tien trespass se puissent aquiter par bon pais, sil ne soiennt trouez o main oeure. Et par la ou touz les hommes qe meinent en la fraunche chace soleient aver husebote e heibote, de arder, edefier, e de enclore, e estre quites de paunage qe eus deveint avec de Aunceserie, ou de fessement, e ceo ne fu pas soffert: Voet Levesque e grant qe lor estate soit sauve, tell come il fut en tens de ses predecessors, e tiel come il ont e usetz par Aunceserie, ou de fessement. Et que les fraunks hommes de la fraunche chace ne soient chargetz de plus de Foresters qe eus ne soleint aver, e qe nule garde soit party en deus, e qe nul Forester soit a cheval, fors les deus mestres. Et qe les Foresters a pie ne priegnent garbes, ne autres chooses, fors qe desormes, grasmen e de ses bonds, mes sicome il soleient prendre avaunt, en tens de ses predecessors: Si voet Levesqe e grant, quant a garbes prendre, qil ne preignent garbes, ne autres chooses des fraunks tenantz, ne de autres, autrement qe il ne soleient fere en tens de ses predecessurs. Et quant a Foresters mettre a sa volonte, soit a pie, ou a cheval, ou meins; ben li list, qar ses Foresters sont a ses custages demeyne, e de ses vileins, e voet e grant qe ceus qe y met plus qe ne soleient estre, rien ne preienent du pais, ne garbes, ne autres chooses. Et la ou la dite communaute prient, qe il voille redrescer les appruementz fetz en la fraunche chace, e de hors, e de lur entrees, e de leur issues estopees a greve nusance de la dite communaute, issi qil ne ont fraunche entre ne issue, ne suffisaunt pasture aportenaunt a lor fraunks tenementz. Voet ben Levesqe e grant, qe la ou tiens appruementz, de son tens demeine, sont nusantz, issi qe les gentz ne ont pas suffisaunte commune, solonc lei soient addrescetz, & voet le Roi qe le redrescement se face dedenz le Seint Johan prochein avenir. Et la ou ses wastz furent lessetz a ferme e puis weynez par poverte, en la fraunche chace e de hors, la vindrent ses baillifs e pristrent les bestes de veisins procheins, e leuerent la ferme de eux encontre commune usage du pais, dit Levesqe qe ce ne fut mie par li, e voet e grant qe mes ne soit fet. Estre ceo prient les gentz de la dite communaute qe nules issues ne soient levetz en la fraunchise avanndite; Mes a fere destresces pur defautes, e les destresces retenir, e plus prendre, taunt qe la party veigne en Curt a respondre, sicome ad este use du tens dont y ny ad memoire dit Levesqe qe il ne fet autre chose, ne fere ne cleime, fors qe sicome homme fet ailleurs en le Roiame, en caas semblable. Et totes les chooses defus grauntees, voet levesque e grant pur li e pur seglise, e pur ses successurs taunt come en li est, qe eles se teignent e remaignent fermes e establees, as gentz de la dite communaute e a lour heirs, a touz jours. Et estre ceo, pur ceo qe touz les articles e grievances, avanditz, amiablement sont acordetz, dont les gentz de la dite communaute touz, e chescun de eus, ont relessetz a la proper person le dit Evesqe touz les damages qe il out eux e resceus, par acheson des articles avantditz le dit Evesqe pur le honeur e la reverence de nostre Seignur le Roi qi de cest acord sest entremis, ad relesse tote manere de ire, de rancor, e de mal voillaunce qe il ad, ou ad eu, envers eux, e chescun de eus, par acheson des contens avanditz. En tesmoignance de cestes chooses, li dit Evesque ad mis son seal a cest escrit. Don. a Everwyk le dis e noefisme jour de Juyl, l'an del Incarnation nostre Seignur, 1303. e du regne li dit Roy Edward Trente primer.
After the death of Godfry Giffard Bishop of Worcester, Anno 1301. A Monk was elected Bishop thereof, qui non inveniens gratiam consecrationis ab Archiepiscopo Cantuariensi, ad sedem Apostolicam profectus est. Quo cum venisset, discusso electionis ejus ordine coram Papa, electio Wygorniensis Monachi penitus est quassata; Deditque ergo Dominus Papa Boniface Episcopatum illum (by his Papal provision) cuidam de ordine Fratrum Minorum, to wit, Gulihelmo de Geynsburgh, Romae Satanici sacri Palatii Lector, & quia hanc in Concienibus ac Scholasticis congressibus defendebat doctrinam, Papam non posse errare, neque a quoquam esse judicandum licet mille Christianorum animas ad orcum detruserit, effectus est a Bonifacio octavo (execrabilissime Romanae sedis monstro) Wygorniensis Episcopus, An. Dom. 1301. as John Bale Bishop of Ossory relates. King Edward having formerly sent him and Hugh Mauncestr a Dominican as his Nuncioes to the King of France, about reparations for the damages done by him to the Province of Aquitain; was content to accept his fealty, and restore the Temporalties of the Bishopric to him; but upon his solemn renunciation of a clause in the Popes Bull before the King and his Council in Windesor Castle, which invaded and prejudiced his royal prerogative, as this Record and Memorandum thereof informs us.
REX dilecto & sideli suo Humfrido de Waleden Custodi Episcopatus Wygorn. seed vacante, salutem. Cum Dominus Boniface Summus Pontifex dilectum nobis in Christo fratrem Willielmum de Gaynesburgh de Ordine Minorum in Episcopum Wygorn. praefecerit et Pastorem, sicut per literas ipsius Summi Pontificis bullatas, nobis inde directas, plenius nobis constat; Nos praefectionem illam acceptantes, cepimus fidelitatem ipsius Willielmi, & Temporalia Episcopatus praedicti, prout moris est, restituimus eidem; Et ideo vobis mandamus, quod eidem Willielmo Temporalia Episcopatus praedicti sine dilatione liberetis, sicut praedictum est. Teste Rege apud Wyndesore 4. die Februarii.
Et mandatum est Militibus, liberis hominibus, & omnibus aliis tenentibus de Episcopatu praedicto, quod eidem Willielmo tanquam Episcopo & Domino suo, in omnibus, quae ad Episcopatum illum pertinent, intendentes sint & respondentes, sicut praedictum est. In cujus, &c. Teste Rege ut supra.
Et memorandum, quod eadem die praefatus Episcopus in Castro Regis apud Wyndesore, oblata Regi Bulla Apostolica, in qua continebatur inter caetera, quod Papa sibi commisit administrationem Spiritualium et Temporalium Episcopatus praedicti; pro eo, quod dicta Bulla, in hoc, juri Regio praejudicialis sore videbatur, praefatae Commissioni, quantum ad Temporalia dicti Episcopatus, express renunciavit, et se dicta Temporalia a dicto Rege velle admittere; eaque ab ipso tenere in praesentia dicti Regis et sui Confilii recognovit: et pro transgression, quae dicto Regi fieri videbatur in admissions Bullae Apostolicae, in qua continebatur, quod Papa sibi administrationem Temporalium dicti Episcopatus commisit, fecit dictus Episcopus finem Mille Marcarum dicto Regi, ad voluntatem suam solvendarum. Postmodum vero dictus Episcopus fecit fidelitatem consuetam dicto Regi; et idem Rex praecepit Cancellario suo, quod faceret sibi literas de restitutione Temporalium Episcopatus praedicti.
The Pope by his provision conferring a Prebendary in the Kings Free Chapel of Wolverhampton upon an Italian; and issuing process to put him into possession thereof, in prejudice of the Kings royal Crown and Dignity; the King thereupon issued this memorable Prohibition to the Dean and Chapter by no means to admit him, and to send the process to him.
REX dilectis sibi in Christo Decano & Capitulo liberae Capellae suae de Wolverhampton salutem. Ne Coronae et dignitatis nostrae Regiae jura depereant siudiosam nos decet operam adhibere, et ad ea manutenenda et conservanda, eo potius debeamus esse solliciti quoad hoc vinculo juramenti teneri dinoscimur et astringi, Cum itaque quoddam negotium provisorium de quadam Praebenda in Capella nostra praedicta cuidam Ottobono Malespania authoritate Apostolica assignanda sit vobis commissum, sicut accepimus, exequendum, quod utique si procederet, in nostri cederet praejudicium manifestum, et dictae Coronae ac dignitatis nostrae Regiae laesionem; Vobis inhibemus firmiter injungendo, ne nobis inconsultis ad executionem aliquam in hac parte faciendam procedatis, seu procedere praesumatis, per quod nobis, Regio juri nostro, et liberae Capellae nostrae praedictae praejudicium aliquod generari valeat in futurum. Et si forsan ad receptionem alicujus authoritate praedicta processeritis nobis inconsultis processum hujusmodi penitus revocetis, et saciatis quod ab aliis revocetur. Taliter super hiis vos habentes, ne ad vos tanquam ad Iuris et Coronae nostrae violatores graviter capere debeamus. Teste Rege apud Hampstede, secundo die Decembris.
He likewise issued this memorable Writ to the Sheriff of Stafford, to defend and maintain his Clerk in the possession thereof, and not permit him to be removed by the Popes provision or authority.
REX Vic. Staff. salutem. Intelleximus, quod cum dilectus Clericus noster Magister Johannes de Lovetot, praebendam de Kyswaldeston in libera Capella nostra de Wulverenhampton, ex collacione dilecti nobis in Christo Decani ejusdem Capellae nuper adeptus, & in possessionem ejusdem per eundem Decanum inductus canonice extitisset, quidam Ottobonus Malae spinae clamans habere praebendam praedictam per provisionem sedis Apostolicae sibi factam, praefatum Clericum nostrum a possessione sua praebendae praedictae expellere nititur hiis diebus, quod in Coronae et Regiae dignitatis nostrae si toleraretur cederet praejudicium manifestum; Nolenres igitur nobis et Coronae nostrae Regiae injuriari taliter in hac parte; Tibi praecipimus firmiter injungentes, quod praefatum Clericum nostrum in possessione sua Praebendae praedictae manuteneas, protegas et defendas, non permittens ipsum per praefatum Ottobonum, vel quemcunque alium super possessione praedicta virtute provistonis praedictae sic in praejudicium nostrum factae aliqualiter impediri. Teste Rege apud Odyham 12 die Januarii.
In the Plea Rolls of Anno 31 E. 1. in the Receits of the Exchequer, I likewise find this suit of the King against the Dean of Wulverhampton, for conferring this Prebendary on the Popes Clerk, against the privilege and rights of his Crown and Realm, at the Popes command.
DOminus Rex implacitat Decanum liberae Capellae suae de Wolverhampton, eo quod ipse contra privilegia regni sui, et contra Ius Regni sui contulit Praevendam in dicta Capella super quendam Ottobon. de Malesoina ex mandato Papae, &c. Decanus venit, et posuit se voluntati Domini Regis, Alto et Basso, si in aliquo deliquit, &c. remaneat quousque locutum fuerit cum Rege, &c.
To which I shall subjoin this Prohibition of the King to the Archbishop of Canterbury, not to visit his free Chapel of St. Martins London, nor the Prebendaries thereunto belonging, exempt from all Episcopal Jurisdiction, against their privileges, and hurt of his Crown and Dignity.
REX venerabili in Christo patri R. eadem gratia Cantuar. Archiepiscopo tocius Angliae Primati, salutem. Cum libera Capella nostra Sancti Martini magni London. cum Praebendis ad eandem Capellam spectantibus, sicut aliae liberae Capellae nostrae in regno nostro ab omni Iurisdictione ordinar. exempta sit, libera penitus et immunis, ac vos visitacionis officium in Capella et Praebendis praedictis jam intendatis, sicut • ccepimus, exercere. Nos attendants, nostrae▪ Regiae digni • ati per hoc posse de facili derogari; Vobis prohibemus ne Iurisdictionem aliqualem in praedictis Capella et Praebendis exercere, seu quicquam quod in nostri seu Coronae aut Regiae dignitatis nostrae praejudicium, seu libertatis Capellae et Praebendarum praedictarum laesionem cedere possit, aliqualiter attemptare praesumatis. Teste Rege apud Langeleye 10 die Februarii.
Per Regem & Consilium.
Soon after the premised accord between the Bishop of Durham and his Tenants before the King and his Council in Parliament, the King issued this Writ of Privy Seal to his Chancellor to make a special Writ of Restitution of the Franchises, which the King had seised, by advise of his Judges of both Benches, and Barons of his Exchequer, and to make Rolls and Memorials thereof, and send them to him.
EDward par la grace de Dieu Roy Dengleterre, &c. A nostre chier Clerk & foial Meistre William de Grenefend nostre Chancellier saluz. Nous entendoms qe vous savez brevi, coment nagaires par agard de nostre Court, feismes seiser et prendre en nostre meyn la Franchise de Leveschee de Dureme, pur aucunes acheisons contenues en le Record du Judgment, qe pi e ceo en fu renduz, per devant nous, et coment nous assignames Gardein, Justices, Chancellier et autres Ministres por la dite Franchise garder, et por fair ce qe a meisme la garde appendent, & por tenir a droit touz ceux de la dite Franchise qui pleindre se voustrent, ausi bien des honeurable pere Antoigne Evesqe de Dureme et de ses ministres qui de droite ior avoient faillu en plusurs manieres, sicome il disoient, come dautres. E por ceo qe le dit gardein et nos autres Ministres avantditz, ont ia grant piece des dites chooses usez ne ▪per nous, la dite Franchise demorant en nostre meyn, sicome est avantdit, dont plusors quereles entamees entre le dit Evesqe et ses Ministres dune part, & les gentz de la Communaute de meisme la Franchise dautre, por lor commun assent, furent hagaires sur certain form de pes devant nous & nostre Conseil a Dureme apposees finaument, & les autres pais redreseez en due manere, solonc ce qe acordez feut entre eux, a ceo qe tesmoignes nous est por nos foialx & loialx William de Bereford, Rog. de Hegham, William Ormesby, & Henric. de Budeford, les queux nous assignames pursurveer les redrescementz des chooses avantdites, si qe totes les dites quereles sont ia terminees en bone manere, sauve aucunes, qe nous avoms mises & ajornees devant nous a nostre prochein Parlement. Nous pur la devocion qe nous avoms a seint Cuthbert advoe de leglise de meisme Levesche, et por la bone volente qe nous a lavantdite Evesche, vueillantz au dit Evesque fair grace especiale; rendoms au dit corp Seint, et a meisme Levesque ausint la Franchise avantdite, a avoir tener et user a li et a ses successors auxi entiorement, et ausi franchement, sicome li ou ses predecessors Evesques de meisme le lieu resnablement la avoient, tindrent et userent, avaunt le temps de la prize de la dite fraunchise en nostre meyn. En tien mande, qe sauvez soient a nous et au nos heirs nostre Roiale dignete, et les chooses que a nous et a nostre Coroune y appendent, & qe totes les chooses acordees & aposees entre le dit Evesqe, & les gentz de la dite Commune, devant nous & devant nostre Consail, & les redrescements faitz par lour commun assent, y taunt come la dite franchise ad este en nostre meyn, soient fermement tenz a touz jour. Et si nul peravienture viegne a lencontre en nul point, qe nous ou noz heirs mettons la meyn, totes les foiz qe nous werrons qil face a fair. Et pur ce vous mandoms, qe au dit Evesqe facez aver lettres de nostre grant seal, de ceo qe nous li rendoms la dite Franchise en la form avantdite. Et mandez per lettres de meisme le seal • Monsieur Robart de Clifford nostre gardein de mesme la Franchise, ou y son lieutenant, quil sueffre le dit Evesque user et joyr de la dite Franchise en la form qe nous li la avoms rendue a quil en ouste la meyn, et en meisme la manere mandez a Monsire William D'ormesby nostre Justice de meisme la Franchise, de ce qe a li en affiert per reison de la dite Justicerie: Et ausint a Henr. de Budeford nostre Chancellier de meisme la Franchise, de ce qe a li en appent par la reison de la dite Chancellerie, & qe nostre seal assignez au government de la dite Franchise, qe nous li baillames, face render en nostre Garderobe; au plustest quil porra bonement. Et jasoit ce qe nous vous mandoms ceste form, coment il nous semble qe la dite franchise fait a render. Nemye pur ce nous volons & vous mandoms, qe pris a vous les avantditz William de Bereford, Roger de Hegham, William Dörmesby, & Henr. de Budeford, ensemblement ove les autres gentz de nostre Consail, ausibien nos Justices de lun baunk et de lautre, come ceux de Leschekier, qui la serront presentz, et qe vous porrez bonement assembler, eez consail et avisement sur le process, ausi bien de la prize de la Franchise, come des autres chooses qe en sont passees des le comencemeut jusqes encea, dont nous vous enveoms souz nostre prive seal aucuns roulles et aucuns remembrances qui sont demorez devers nous, touchantz meisme la busoigne. Et sil semble a vous et a eux qe la form de cest render, face a changer en nul point, si voloms qe par lor consail et lor avisement soit le changement fait, et la form ordeneez tiele come entre vous verrez qe a fair se face. Et nous enveez par aucun certain homme la form du render de la Franchise de la dite Eveschee, desouz vostre seal, ensemblement les roulles et les remembrances avantdit • s, et nous facez ausint saver, quantque vous enaurez fait au plustest que vous porrez. Don souz nostre prive Seal a la ville Seint Johan de Perth le 8. jour de Joignet, & la • de nostre regne 31.
In obedience to which Writ, the Chancellor, Judges and Barons framed this ensuing Writ of restitution, from whence we may observe; 1. That our Kings by their Royal Prerogative may seise and retain the Franchises and Liberties of any of their Bishops, when they or their Officers abuse and exceed them, to the oppression and grievance of their Tenants, or other Subjects, till they be righted. 2ly. That the King in such cases may constitute such Justices, Chancellors, Stewards, and other Officers by his own Royal authority, as the Bishops used to constitute, to exercise all Jurisdictions in the Kings Name and Right alone, not in the Bishops: Therefore he may constitute all their Ecclesiastical Officers too by like reason, when they exceed or abuse their authority, in holding Plea in their Ecclesiastical Courts of matters belonging to his Temporal Courts, Crown or Dignity; or unjustly vex or excommunicate his Subjects, or refuse to issue out their Process in the Kings Name, stead, and under his Seal, according to the Statutes of 37 H. 8. c. 17. & 1 E. 6. c. 2. The Writ they then formed runs in this form.
REX omn • bus ad quos, &c. salutem. Sciatis quod cum regalem libertatem Episcopatus Duxelm. quibusdam de causis per considerationem Curiae nostrae coram nobis in Parliamento nostro apud Westmonasterium in Octabis Sancti Johannes Baptistae anno regni nostri tricesimo, in manum nostram capi fecerimus et seisiri, & certos Custodem, Justic. Cancellarium, & alios Ministros ad dictam libertatem deputaverimus nostro nomine custodiend. & ad faciendum ea quae ad dictam custodiam pertinebant, ac ad justi • iam tenendam et faciendam omnibus et singulis de eadem libertate conqueri volentibus, tàm de venerabili patre Antonio ejusdem loci Episcopo, & Ministris suis ejusdem libertatis, qui eis in justitia exhibenda, ut dicebant, modis variis desuerunt, quàm de aliis quibuscunque, ac dicti Custos, Iustic. Cancellar. et alii Ministri nostri praedicti praemissa nostro nomine exercuerunt, jam est diu dicta l bertate per dictam considerationem in nostris manibus existente, per quod plures querelae inter praedictum Episcopum et Ministros suos ex parte una, et homines de Communitate ejusdem libertatis ex altera motae, per communem assensum eorundem Episcopy, et Ministrorum ac conquerentium praedictorum, coram nobis et Consilio nostro apud Dunelm. à die Paschae in tres septimanas, anno regni nostri tricesimo primo, sub certa forma fuerant pacificatae sinaliter & sedatae, ac etiam quaedam aliae modo debito postea inter partes praedictas amicabiliter sunt correctae, prout inter eosdem partes extitit concordatum, sicut per dilectos & fideles nostros Willielmum de Bereford, Rogerum de Hegham, Willielmum de Ormesby, & Heur. de Gildeford, per nos ad praedictas corrections supervidendas assignatos, nobis testificatum existit. Ita quod omnes dictae querelae bono modo jam terminatae sunt & finitae, exceptis aliquibus ex ipsis quas coram nobis in proximo Parliamento nostro poni feci & adjornari. Nos ob devotionem quam erga beatum Cuthbertum gloriosum Christi Confessorem, Ecclesiae Dunelm. patronum, & affectionem quam erga praefatum Episcopum gerimus & habemus, volentes eidem Episcopo gratiam in hac parte facere specialem, praefatis Sancto & Episcopo praedictam reddidimus libertatem; habendam, tenendam & utendam eidem Episcopo & successor. suis adeo integre & libere, sicut idem Episcopus & predecessores sui Episcopy ejusdem loci eam rationabiliter tenuerunt, & ea usi fuerunt an • e captionem ejusdem libertatis in manum nostram. Ita videlicet quod salva sint nobis et haeredibus nostris regia dignitas nostra, jura, et res quae ad nos et Coronam nostram pertinent ibidem, & quod omnia concordata & pacificata inter dictum Episcopum & homines dictae Communitatis coram nobis & Consilio nostro, ac reformationes & corrections per communem assensum eorundem factae, dum praedicta libertas extitit in manu nostra, imperpetuum teneantur & firmiter observentur. Et si quis forsan contravenerit in aliquo praemissorum, quod nos & haeredes nostri ad id manum apponamus, quociens nobis & ipsis haeredibus nostris videbitur faciendum. In cujus, &c. Teste Rege apud Villam Sancti Johannes de Perth 8 die Julii.
REX dilecto & fideli suo Roberto de Clifford custodi suo libertatis Episcopatus Dunelm. in manu nostra existentis, vel ejus locum tenenti, salutem. Cum libertatem praedictam quam quibusdam de causis per considerationem Curiae nostrae coram nobis in Parliamento nostro apud Westmonasterium in Octabis Sancti Johannes Baptistae anno regni nostri tricesimo, in manum nostram capi fecim • s et seisiri, venerabili patri Antonio Dunelmensi Episcopo per literas nostras patentes ob devotionem quam erga beatum Cuthbertum gloriosum Christi Confessorem, • cclesiae Dunelmensis patronum, ac affectionem quam erga praefatum Episcopum gerimus & habemus, reddiderimus de nostra gratia specially, prout in literis nostris praedictis plenius continetur: Vobis mandamus, quod de dicta libertate vos ulterius non intromittentes, ac etiam Vicecomites & omnes alios Ministros in officiis quibuscunque in eadem libertate per vos nostro nomine deputatos penitus amoventes, ipsum Episcopum libertate illa uti & gaudere permittatis, juxta tenorem literarum nostrarum patentium praedictarum. Teste ut supra.
REX dilecto & fideli suo Willielmo de Ormesby Justic. suo ad placita libertatem Episcopatus Dunelm. in manu nostra existentis tangentia tenenda assignato, salutem. Cum libertatem praedictam, &c. reddiderimus, &c. prout, &c. 〈◊〉 mandamus, quod de dicta libertate ration officii Justiciariae praedictae vos ulterius non intromittentes, ipsum Episcopum libertate illa, &c. ut supra. Teste ut supra.
REX dilecto Clerico suo Henr. de Gildeford Cancellario suo libertatis Episcopatus Dunelm. in manu nostra existentis, salutem. Cum libertatem praedictam, &c. reddiderimus, &c. prout, &c. Vobis mandamus, quod de dicta libertate ration officii Cancellariae praedictae vos ulterius non intromittentes, ipsum Episcopum libertate illa uti & gaudere permittatis, juxta tenorem literarum nostrarum patentium praedictarum sigillum nostrum, ad regimen dictae libertatis deputatum quod vobis nuper liberavimus, nobis in Garderoba nostra custodiendum quam citius commode poteritis liberetis. Teste ut supra. Et fuerunt patentes.
The Kings Escheator distraining the Abbot of St. Benedict de Hulmo for the Palfry and Cup of his predecessor, pretended to be anciently due to the King by his prerogative, and received from his predecessors upon every occasion; whereas there was never any received by the King before: Thereupon a Writ of Inquiry of the truth thereof issued to the Kings Escheator; upon which an Inquisition was found for the Abbot against the King, which I discovered in the White Tower Chapel.
EDwardus Dei Gratia Rex Angliae, Dominus Hiberniae, & Dux Aquitaniae, dilecto & fideli suo Waltero de Gloucestr. Escaetori suo citra Trentam salutem. Ex querela dilecti nobis in Christo Abbatis Sancti Benedicti de Hulmo accep • mus, quod cum ipse ad aliquem Palfridum vel Cuppam aliquam nobis ration alicujus vacationis domus suae praedictae praestand. nullatenus teneatur, et nos seu aliquis progenitorum nostrorum quondam Regum Angliae occasion aliquarum vacationum ejusdem Abbatiae hujusmodi Palfridum et Cuppam de praedecessoribus suis Abbatibus ejusdem loci non habuerimus, seu habere consueverimus temporibus retroactis, vos nichilominus unum Palefridum et unam Cuppam a praefato Abbate, ration ultimae vacationis Abbatiae supradictae, ad opus nostrum exigitis, et ipsum ea occasion graviter distringi facitis minus juste, in ipsius Abbatis dampnum non modicum, et domus suae praedictae exhaeredationis periculum manifestum. Et quia super praemissis plenius certiorari, & praefato Abbati quod justum fuerit fieri volumus in hac parte; Vobis mandamus, quod per Sacramentum proborum & legalium hominum de balliva vestra▪ per quos rei veritas melius sciri poterit diligenter inquiratis, utrum nos vel progenitores nostri praedicti Palefridum aliquem vel Cuppam de Abbatia praedicta, ration alicujus vacationis ejusdem temporibus praeteritis habere consueeverimus, necne; & si sic, tunc quis vel qui nostrum, & quo tempore, & qualiter & quomodo. Et inquisitionem inde distinct & aperte factam, nobis sub sigillo vestro & sigill. eorum per quos facta fuerit sine dilatione mittatis, & hoc breve. Teste meipso apud Walkhamstead 27. die Februarii, Anno regni nostri 31.
INquisitio facta apud Harehill in Com. Norff. coram W. de G. Escaetor. Domini Regis in Com. Norff. die Jovis in Septimana Paschae Anno regni Regis Edwardi, tricesimo primo, videlicer, utrum Dominus Rex, vel Progenitores sui aliquem Palefridum vel Cuppam de Abbatia Sancti Benedicti de Hulmo, ration alicujus vacationis ejusdem Abbatis temporibus praeteritis habere consueverunt, per Rogerum de Hales & Bartholomaeum de S • merton Milites, Robertum Trenchemer, Johannem Sprigg, Willielmum de Adeburgh, Richardum de Gravele, Richardum de Brauntweyt, Willielmum le Garner, Galfridum le Treshtwere, Thom. fil. Moricii de Upton, Robertum le Vernoun, & Hugonem le Newman de Statham Jur. dicunt super Sacramentum suum, quod nullo tempore à quo extat memoria, Dominus Rex vel Progenitores sui Palefridum aliquem vel cuppam aliquam de Abbatia Sancti Benedicti de Hulmo ration alicujus vacationis ejusdem Abbatiae temporibus praeteritis habere consueverunt. Iu cujus rei testimonium dicti Jur. huic Inquis. sigilla sua apposuerunt.
There was likewise another Writ of Inquiry issued, and Inquisition about the same time at the suit of the Prior and Covent of the said Abby, touching certain Lands and Tenements which they held and enjoyed for their sustentation, divided from the residue of the Temporalties time out of mind, which neither the Abbots during the plenarty, nor Kings Escheators during the vacancy ever intermeddled with in any Kings reign; which the Kings Escheator seised into his hands upon the last vacation, to their prejudice, as they suggested; which was found for the Prior and Covent.
EDwardus Dei gratia Rex Angliae, Dominus Hyberniae, & Dux Aquitaniae, dilecto & fideli suo Waltero de Glouc. Escaetori suo citra Trentam salutem. Ex parte nobis in Christo Prioris & Conventus Abbatiae Sancti Benedicti de Hulmo nobis est ostensum, quod cum ipsi quasdam terras, & quaedam tenementa ad Abbatiam praedictam pertinentia, pro sustentatione sua separatim teneant, & Predecessores sui Priores & Conventus ejusdem loci terras illa & tenementa semper hactenus separatim tenuerint, & plenam demonstrationem inde habuerint. Ita quod Abbates ejusdem loci temporibus suis, seu Escaetores, vel Custodes nostri, vel Progenitorum nostrorum quondam Regum Angliae, aliquibus vacationibus ejusdem Abbatiae de terris & tenementis praedictis seu exitibus eorundem se in aliquo intromittere non consueverunt temporibus retroactis: vos nichilominus exitus terrarum & ten p • aedictorum jàm in ultima vacatione Abbatiae ejusdem, caepistis in manum nostran, et eos ac si ad nos sicut alii exitus Abbatiae ejusdem, ration dictae vacationis pertinerent aliter quam aliis vacationibus Abbatiae praedictae temporibus retroactis fieri consuevit eisdem Priori et Conventui detinetis, in ipsorum Prioris et Conventus dampnū non modicum et gravamen. Et quia eisdem Priori & Conventui injuriari nolumus in hac parte, set potius super praemissis volumus certiorari ut eis inde quod justum fuerit fieri faciamus; Vobis mandamus, quod per Sacramentum proborum & legalium hominum de Balliva nostra, per quos rei veritas melius sciri poterit diligenter inquiratis, utrum iidem Prior & Conventus aliquas terras & tenementa ità separatim teneant & hactenus tenuerunt, quod Abbates ejusdem loci temporibus suis de terris & tenementis illis vel exitibus eorundem se in aliquo non intromiserunt, necne; etsi sic, tunc utrum Escaetores vel Custodes nostri, vel progenitorum nostrorum praedictorum de eisdem terris & ten. vel eorum exitibus aliquibus vacationibus ejusdem Abbatiae se intromittere, vel nobis inde respondere consueverint, ne • ne; et si sic, tunc de quibus terris & ten. & quo tempore, & qualiter & quomodo. Et inquisitionem inde distinct & aperte factam, nobis sub sigillo vestro & sigill. eorum per quos facta fuerit, sine dilatione mittatis, & hoc breve. Teste meipso apud Hospital. Sanctae Katerin • juxta Turrim London. tercio die Februarii, Anno regni nostri 31.
INquisitio facta apud Harhill in Com. Norff. coram Escaetore Domini Regis in Com Norff. die Jovis in Septiman. Paschae, Anno regni Regis Edwardi tricesimo primo, videlicet, utrum Prior & Conventus Sancti Benedicti aliquas terras & tenementa teneant dictae Abbatiae pertinent. & hactenus tenuerunt; ita quod Abbates ejusdem loci temporibus suis retroactis nec Escaetor, vel Custod. Domini Regis, vel progenitorum suorum aliquibus vacationibus ejusdem Abbatiae se intromittere consueverunt, necne; per Rogerum de Hales, Bartholomeum de Burle, Johannem de Juggelose, Johannem Hoggede, Stephanum de Cottingham, Hugonem de Burr, Thomam de Hemelyngton, Martinum Gulion. & Robertum Crispin Jur. Qui dicunt super Sacramentum suum, quod Prior & Conventus Abbatiae Sancti Benedicti omnes terras & ten • menta sua pro sustentatione sua, & certis officiis ejusdem Abbathiae assignata, ita separatim ubi{que} tenent, & hactenus temporibus retroactis tenuerunt, quod nec Abbates ejusdem loci temporibus suis, tempore à quo non extat memoria, de terris & tenementis illis feu de exitibus eorundem in aliquo se intromiserunt, nec Escaetores vel Custod. Domini Regis, vel Progenitorum suorum Regum Angliae de eisdem terris & tenementis aliquibus vacationibus ejusdem Abbatiae, à tempore quo non extat memoria se intromittere, nec de exitibus eorundem, ad opus Domini Regis respondere consueverunt. In cujus rei testimonium huic Inquis. sigilla sua apposuerunt.
The Pope having granted the King the moiety of the Disme for 3. years, which he imposed on the Clergy of England and Ireland, the King not only disposed the moiety thereof, but likewise commanded all of it to be seised and secured till further order, that none of it might be transported, by this Writ.
REX Venerabili in Christo patri R. eadem gratia London. Episcopo, Collectori Decimae Papalis, una cum Magistro Bartholomaeo de Ferentino Canonico Sancti Pauli London. salutem. Mandamus vobis, quod omnes denarios qui recepti et levati sunt de Decima praedicta per totum regnum nostrum, tam in manus vestras, quam in manus subditorum vestrorum quorumcunque praedictam Decimam colligentium, vel eandem per vos vel dictos subditos vestros in deposita custodientium existentes, et etiam omnes denarios qui exnunc levandi sunt de eadem Decima in eodem regno nostro, absque omni dilatione integre, et absque diminutione arestetis, et arestari et salvo et secure custodiri faciatis, quousque aliud super hoc a nobis habueritis in mandatis. Et hoc in fide qua nobis tenemini, et sub omni eo quod nobis forisfacere poteritis nullatenus omittatis. Mittimus insuper ad vos dilectum Clericum nostrum Johannem de Sandale, vobis mandantes, quod eidem Johanni in negotiis praedictae Decimae, & aliis quae idem Johannes vobis vivae vocis oraculo intimabit, adhibeatis firmiter certam fidem. Teste Rege • p • d Chambe • ky • eth primo die Novembr.
Eodem modo mandatum est Magistro Johanni Bonichi de Senis Commissario Bartholomaei de Ferentino Canonici Sancti Pauli London. Collectoris Decimae Papalis, una cum praefato Episcopo. Teste ut supra.
The King sending to the Bishop of London to order the Popes Collector of the Clergies Disms in Ireland, to pay one thousand marks thereof into the Treasurer of Ireland, he thereupon desired to receive the Kings acquittance upon payment thereof, by this Letter to the King.
A Tresnoble Prince e son treschieur Seignur sire Edward par la grace de Dieux Roy Dengleterre, Seignur Derlande, &c. l • soen humble Chapeleyn Evesqe de Londres salutz, e quantqe il siet e poet de reverence e de honur. Treschier Seignur iceo Mardy apres la Cluse Paschae receumes vos lettres de credence par sire Waltier de Pederton vostre Clerc, qe nous dist de par vous qe nous feisons en hast maunder a les Cuillours de la Dyme mise par nostre Seignur le Apostoyle en Hirlande qe i facent lyverer a Sire Richard de Bereford vostre Tresourer en la dite terre Dirland mille Mars, e pur ceo qe nous desiroms e touz jours presz serroms a fair voz pleisirs e comandemenz a nostre poer, si serons fair noz lettres overtes e closes a Cuillors susditz de mille Marz avantditz a paer au dit tresourer en la form susdite, issi qe nous eyoms vostre letter de aquitance de deners avantnome, solom la form de voz autres lettres avant ces heures festes de tieux paemenz, quele nous avoms baille all portour de cestes lettres a reporter a Londres all houstel mestre Bertilmeu de Ferentyn, ou noz lettres a Cuillours avantditz serront prestemenz tro • ez. Nostre Seignur vos doynt bone saunt e longe vie. Escrit a Suthministre le 16. jour de April.
Dorso. A tresnoble Prince e sun treschier Seignur sire Edward par la grace de Dieux Roys Dengleterre. Par Levesqe de Loundres.
How this money was to be disposed of, this Writ informs us.